TEST: CP/M pLUS voor MSX-2
NU OOK: 80 KOLOMMEN op MSX-1
INLEZEN: 40 TRACKS op go TRACKS drv°
INPUT OP SCREEN 7 TEKST EN REKENKUNDIGE FUNCTIES
SOFTWARE: o,a. DIEREN RADEN „pRAAI"-DOOS MET 'KUN' MAGISCH VIERKANT BEGINNERTJES g0 KOL. MSX-1
PATCHES VOOR DE SV- 738 ocToPUS:
KLEINE HANDLEIDING 2 SERIE PSET: NR. 6 (SLOT)
UITSLAG PRIJSVRAAG AANGEBODEN EN GEVRAAGD
TELECOMMUNICATIE
Quickjoy joysticks are suitable for Commodore, Atari, MSX, Amstrad, Schneider computers and most video games
E IN
‚ Quickjoy Il SV 122 Joystick | 2 firing buttons Enforced gp handle Metal contact plates
Pilot grip 4 suction cups „ Autofiring function
Superboard joystick 10 micro switches:
Enforced grip handle 4 suction cups
Autofiring function Digital chronograph , 6 firing buttons Adjustable autofiring speed .
: . Quickjoy III SV 123 Supercharger joystick
. Enforced grip handle
„ Autofiring function
2 firing buttons
6 micro switches 4 suction cups
Your Quickjoy dealer:
VROOM & DREESMANN
DIXONS
Importer:
Electronics Nederland bv
Tijnmuiden 15/17/19, Amsterdam Sloterdijk
Tel. (020) 139960, Fax (020) 136077, Tlx 13406 elne nl
ARTIKELEN
Normaliseren en structuur De PC MSX EMULATION CARD OCTOPUS — handleiding 2
De MS-DOS grafische kaarten
SERIE'S
OCTOPUS — handleiding 2 PSET afl. (6) SLOT Patches voor SV.738 (3) MS-DOS afl. (8) Telecommunicatie (10) MS-DOS WERKBANK (2) Basicode (25)
CP/M PLUS voor MSX-2 voorschouw: PC MSX CARD
VASTE RUBRIEKEN
Club Reportage
C.U.C, vous parle Sintaks Error
DOS Extra
C.U.C. speaks English MS-DOS t/m vandaag COLLUM
HARDWARE PROJECTEN
“DUBBEL OP
blz.
9 10 15 44
inlezen 40 tracks met 80 tracker 21
software voor MSX-1/2, MS-DOS, GW-BASIC en SV.328 hardware projecten en ideeen
plus: interessante informatieve artikelen over uw eigen computer en: CP/M, MS-DOS, BASIC, Telecommunicatie en de Lezers Service
PROGRAMMA'S MSX-1/2 GWBASIC SV.328 sessssssssssssE blz. blz. blz.
DIEREN RADEN 8 8 INPUT op SCREEN 7 11(2)
PSET (SLOT) 17 17 BEGINNERTJES 20(2) 51 YDRAAI''-DOOS 22
MAGISCH VIERKANT 25 25
Patches voor de SV.738 30 80 KOLOMMEN op MSX-1 32
UTILITIES MSX-1/2 _GW-BASIC ==eeeezsss blz. blz. INPUT op SCREEN 7 11
80 KOLOMMEN OP MSX-1 32 Patches voor de SV.738 30 MS-DOS WERKBANK 48
DIVERSEN
Uitslag prijsvraag
AGENDA clubdagen Ned./Belg. NIEUW LID inschrijfkaarten Bestelformulieren Lezers Service Aangeboden & Gevraagd
DOS Extra PRINT FRE(ADS) C.‚U.C. Donateurs Adverteerders v Broekhuijze Computers
Electronics Ned. BV
KLUWER technische boeken BV Micro Technology BV
MSX CENTRUM A'DAM
SPARROW SOFT
C.U.C.
mCOMPUTER USERS CLUB mmm
dl, Jeu
SV.328 met mon + exp + datarec + flop-
TE KOOP:
SV.328 + 904 datarec + monochr monit +
joystick + handboeken + msx emulator +
justwrite jr + spelen + and progr £350 na 17.00 04997-71920
SV.328, expand 605B, 2xdisk dr, 80 kol krt, 64K krt, viditel krt, datrec 904, printer SV3000, goldsar 12'' mon, 2 joy sticks,zeer veel software ,word*,‚data*, calc*‚report*, basicode, e.d. kompleet met boeken, 35 disks en 15 tapes. prijs f£ 700,— tel. 075-352106
SV.738 + printer Seikosha, beide met gebruiksaanwijzing. Prijs: f 600,— v Haas, na 18.00 tel 030-616449
py disk + boelen, 2 opstart disks. Alles in een koop f 450, — Tel. 02510-11985 of 02510-10309
SV.328 + rec 904 F110, expand 601 £50, 64K kaart £50, disk control f25, disk drive f125, centr int + kabel f£99, HR5 printer f125, graph tablet + software f 25, coleco adapter + joystick + cass £20, Milan Polle, Nieuwegein
Tel 03402-65635
Wegens aanschaf PC: SV.328+SV.904 data
recthandleid (oa Grote beginners hand-
leiding) + spelprogramma's op tape + 2
joysticks + MSX emulatie programma. Prijs n.o.t.k. Tel 05765-1726
KLEINE ADVERTENTIES voor DISCOUNT
Ik verzoek u de volgende advertentie te plaatsen: (kopieer dit formulier, svp)
Verzameling boeken, software en hard- ware voor MSX 2 waaronder Turbo 5000, Delta Basic, Basicode3, Eprom program mer v Elektuur, MT Telcom Module, om- bouwkit voor printer MSX die compati— ble maakt voor IBM en Epson, reeks boeken van Stark-Texel, Kluwer, MSX club C.U.C., e.a.. Prijzen n.o.t.k. Inlichtingen Roland Goeman, Steenweg op Ninove 211, B-1710 DILBEEK Belgie Tel: 32 (O)2 5696110 (avond) en 32 (O)2 5692471 (bureel)
GEVRAAGD:
MSX-BIOSboek uitgave QUEST New-York of vertaling er van (geen Redbook of ver- taling).
Bel 020-311569 Bram de Gooijer.
prijs voor leden: eerste 5 regels gratis; f£f2,50 per regel meer niet leden: £2,50 per regel handelsaanbiedingen: eerste 10 regels f£7,50 per regel, daarna f10,-- per regel
=> Opzenden aan: redaktie "C.U.C. journaal", Postbus 202, 2300 AE LEIDEN.
Kleine advertenties worden geplaatst na ontvangst van uw vooruitbetaling 'con-
tant of per cheque!
De redaktie kan zonder opgaaf van redenen een advertentie
weigeren. Zetfouten e.d. geven geen recht op schadevergoeding.
Nabestellen van de ongelofelijke KING SIZE "Software Omnibus" '88/89: Comment ordonner l'incroyable KING SIZE "Software Omnibus" '88/89:
FI 13,--/Bf 235 of een cheque plus afzender in een enveloppe aan: FB 235 ou un cheque et l'expediteur dans une enveloppe a: postbus 202, Leiden; of/ou Frans de Vriendtstr. 34/b35, Antwerpen.
FI 13,-- naar rekening 67.86. 10.231 - NMB te Leiden (giro 60.000) Bf 235 naar rekening 001-16.78,402-87 - ASLK te Antwerpen FB 235 au compte banque 001-16,78,402-87 du ASLK a Anvers
U ontvangt deze "BUS" dan omgaand in uw bus, Vous receviez ce "BUS" immediatement dans votre boite.
2
CUC. ane: B
solbofjon aadahtoutel
“C.U.C. journaal" is het contact magazi- ne van de MSX/PC/SV.328 Computer Users Club C‚U.C, (Nederland/Belgium).
Hoofd-redactie :
Omslagontwerp
& lay-out Wouter Alexander Programmatuur
& hardware Peter Zevenhoven
CP/M & MS-DOS Peter v. Ginneken . in hete hang-
Redactie Basicode Rini Kikkert Comnet sysop : Peter v Ginneken
Medewerkers:
C.U.C. lab. : _ Raymond v d Geest Research Team : Frank Dijks ä dperk door Verzending : Dick v. Haasteren E t Bovendien
Wilfried Cools Ë - ï ie Of-
C.U.C. Belgium : ; tel. 03/235 17 73 5 o daard it e
C.U.C, Consuls
ie HAAG 1 Peter v Ginneken
omstreken) tel. 070-910387 as t (18;30-21.30 uur) zi En gamen met he
GRONINGEN : Bas Wieringa a kt Ús na enige
(NoordNed. ) tel. 050-710171 ee à arkt wel
Ì Lezerspost, bestellingen, tapes, disks, E À Os 4,0 (en ‚0) programmatuur, documentatie, kopij, ma- Koek Kk et -D 1 oed nuscripten, advertenties, test-artikelen it f 1 nog hee 8 1 opgaven lidmaatschap/donateur en abonne- DR e nieuwer ar zegepraa ’ menten (binnen-/buitenland) aan: i a
C.U.C. Postbus 202 E ; a Ì ines 2300 AE LEIDEN (Holland) El a EISA machin of: zins is gew C.U.C. Belgium Frans de Vriendtstraat 34/B31 2600 ANTWERPEN (Belgie)
niet Betalingen: lidmaatschap, donaties, ad- Hr Gs at vertenties, bestellingen, documentatie: hen d ; standaar . Nederland: N.M,B, — Leiden / d $ diend de rek. nr. 67.86.10.231 t geal 3 (giro bank 60.000 8 nsument 5
t.n.v. C.U.C. diene rs of: home compu ent van compute Belgie: A.S.L.K. — Antwerpen fessionele consumi rek. nr. 001-1678402-87 ro :
O t.n.v. C.U.C. Belgium in het econ ‚n_ maar voor de in Payments from abroad: … niet ons terres ift, ONS Cash, Eurocheque or postoffice order Dit {aatste 15 niet ok in dit tijdschrif (mandat post international) eerste willen We; o voorzetten. gE blijven ! Verhuizen? Deel 't tijdig mee ! beste beentie dat het jaar | Demenager? Informez-nous ! ! mening bent . nze | New address? Write us in time ! indien u althans da betekener, luidt 0 HZ an > Schrijft u ons en wilt u antwoord? < 1992 ook nog 96 Dan graag een gefrankeerde en ge- n: " adresseerde enveloppe bijsluiten. sloga met het "C.U.C. egen-twee ° -negen-f C.U.C. me ComNet: 078 — 158.000 op naar Ween-neg en pag.328) 078 — 159.900 ‘ er nie 078 — 156.100 t 1C.U.C. ournaal We essan Belgie: 02 — 2524045 paarom in dit . pe artikelen en inter kende Druk: De Zijl Bedrijven — Leiden listings» verklaten Des verpakt OP de be Verspreiding: Betapress — Gilze te informatie: En te 6 rtike 01615 — 7800 ‚manier. of a AMP — Brussel unieke C+ he ook UW tistings en/ zal 02 — 525 14 11 Stuur ons daarom e doen er jets meê: |
“C.U.C. journaal" is een uitgave van en copyrights (c) 1988 by stichting Computer Users Club C,U.C,
KvK 167266 — Leiden
jen ter ge ee mens velen. f NÀ
CHAB KEPPRA Gt
In deze rubriek beschrijven we alle (belangrijke) ontwikkelingen en gebeurte-
nissen van en in onze computerclub.
Onderwerpen zijn bijv. de verslagen van de
clubdagen en algemene zaken die alle clubleden dienen te weten. Als u vindt dat
iets aandacht verdient,
schrijf het op en stuur het aan uw redactie.
bijdragen van: Bas Wieringa, Dick Zwakenburg, Rini Kikkert, Peter v Ginneken, Frank Dijks, Wouter Alexander
CP/M PLUS voor MSX-2
Het C.U.C. heeft de distribu- tierechten voor CP/M PLUS, de CP/M versie voor MSX-2 compu- ters, verworven. Degenen die het aanschaffen, kunnen nu op hun computer met CP/M aan de gang en daarnaast ook gebruik maken van unieke programma's als Wordstar, e.d...
MicroPro
Ook het pakket Wordstar, Mail- merge, Datastar, e.d., kunnen we u sinds kort (in beperkte mate met Nederlandse handlei- dingen) via de Lezers Service aanbieden a f£ 199,— (leden).
T-MAKER
Het CP/M pakket T-MAKER, een gecombineerd pakket bestaande uit een tekenprogramma, tekst verwerker, spreadsheet, e.d. kost f 79,— incl. handleiding a 8 cm. dik.
DBase II voor CP/M PLUS is in voorbereiding en zal, naar het zich laat aanzien, met Neder- landse handleiding worden aan- geboden.
CONSULS
Er zijn er twee, zie colofon. We willen er twaalf. Wie meldt zich aan, in Nederland maar ook in Belgie, en zelfs daar buiten?
Als u interesse hebt uw club te assisteren, vraag dan nu wat u thuis kunt doen met 'n enkel uurtje per maand.
SOLDEREN en nog meer
De morse/telex decoder was af. En dat heb ik geweten. Goeien- dag!!!
Want wat gebeurde er? Peter Z.
had geregeld dat we bij CD. Systems in Lisse — ja, inder- daad, van de clubdagen van vroeger! — over ruimte konden beschikken waar we de decoder in elkaar konden solderen. Dus wij — onnozelen — dachten: een dagje solderen. Toen ik 's morgens binnenkwam met ge- reedschapskoffer, zaten er al zeven aan een hele lange tafel — vol plastic hamburgerbak jes met weerstanden, knoppen, C's en lange transparante staven met enge zwarte dingen met veel pootjes (de IC's bleek), stapels kastjes en complete regenbogen aan rollen gekleur- de draad — niet alleen te sol- deren. Ook boren en vijlen en draadbruggen buigen, en .… noem maar op. Ik mocht IC's in voet jes steken. De eerste luk- te na tien keer niet goed in- steken 25 minuten later. Ver- der kon iedereen al m'n gereed schap gebruiken; werkelijk al- les, want tot m'n leesbril toe werd geleend.
Komt u een volgende zaterdag dit span overijverigen ook helpen??? Het is nodig!!!
't HCC spektakel op 24/25 nov.
Dit begon voor vier bekende C.U.C., medewerkers al op de donderdag er voor. Een er van, wachtte (slapend?) in zijn auto voor het C.U.C. kantoor op de anderen. Die waren al een hele tijd druk aan het werk, toen hij ook uit de auto kwam, niet begrijpend dat we niks gezegd hadden. We wisten echter niet eens dat- ie d'r stond.
Zij waren degenen die voor deze dagen vrij hadden geno- men van hun werk om achter de C.U.C. stands het jaarlijkse fenomeen in de vorm van het HCC-dagen spektakel op vrijdag en zaterdag niet te hoeven
4
missen. Enkelen hadden ook de donderdag er voor reeds vrij genomen, zodat er een auto vol naar toe kon om de stands in te richten. Bovendien kwam er nog een volle wagen van Elec- tronics Nederland met artike- len die we voor leuke prijsjes konden aanbieden. Toen de drie stands zo goed en mooi moge lijk waren opgetuigd, kwam de brandweer verzoeken of we het hele spul maar weer even wil- den ontmantelen. Bijna tien- tallen manuren werk naar de knoppen omdat de blauwe bekle- ding, die we gebruikten om de 12 meter kraam aan te kleden, niet brandvrij was (geimpreg- neerd). Dit viel, eerlijk ge- zegd, even niet in goede aar de! Maar met de nodige uit on- ze tenen geperste zelfbeheer sing hebben we met de brand- weerman, wiens eigen kleding niet geimpregneerd bleek, ge- redeneerd,
Eindelijk was het zover .………, de HCC-dagen. U mag het gerust weten, zelfs de redactieleden kijken uit naar dit jaarlijks terugkerende spektakel. On- danks dat het voor het C.U.C. veel extra werk betekent, la- ten we toch al die ruim 50.000 bezoekers graag onze neus zien in Utrecht.
Vrijdagmorgen, 25 november, in de Merwedehal van de Jaarbeurs waren we net klaar, toen het publiek naar binnen stroomde, Zeer snel was o.a. onze club- stands toen omringd door leden en niet-leden met vele vragen. Een van de drie stands was in- gericht met aanbiedingen van de voormalige importeur van SVI (E‚N.). De andere stands werden volledig gevuld met de C.U.C. software, hardware en boeken voor MSX-1/2, PC & 328. Gelukkig konden we voldoende _,!
‘bemanning! voor onze stands vinden onder de actieve leden, een team van zo'n tien perso- nen stond er die 2 dagen op vrijwillige basis te ploete- ren.
Zaterdag, 26 november.
10.00 uur zou het complex voor het publiek opengaan. Dat was de bedoeling. Het liep echter storm bij de ingangen; daarom gingen de deuren reeds om 9.30 uur open; zeer elegant.
De drukte viel (gelukkig) ook te bemerken bij het C,U.C.. Wouter had, vrijdagavond nog het grote nieuws voor en van het C.U.C., opgehaald .…… CP/M PLUS voor MSX-2! 'n Sukses waar we trots op zijn. Het nieuwste "C.U.C. journaal" lag ook te pronken op onze stands. Enkele dozen hadden we nl. on- der de handen van de drukker weggeplukt!
In ‘n record tijd werden(er- varing?) om vijf uur de stands “afgebroken', de spullen in de auto's geladen en ………. vervol- gens (verdiend, red.) heerlijk gegeten en gelachen bij de Ut- rechtse Chinees, Het eten was lekker en de stemming goed. We konden terugblikken op 'n voor het C.U.C. geslaagde beurs.
Apeldoorn, 13 en 14 januari
Uw C.U.C., was er natuurlijk ook, op de (AMERICA beurs! Vrijdag om tien voor elf waren we present en, tot niet gerin- ge verbazing van de overige standhouders, was de stand ingericht vóór de officiele opening: 1l uur. Dit met inbe- grip van ons koffiezetapparaat en de eerste kop koffie. De eerste uren op vrijdag waren gereserveerd voor scholen, doch dat bleek geen overweldi- gend succes te zijn. Wel begon- nen onze C.U.C. plastic tassen gevaar te lopen. Daarna echter, toen ook 'de echte! bezoekers werden toegelaten,ging 't heel wat geanimeerder, tot zeer ge animeerd tot 9 uur 's avonds. De volgende dag washbetnogg drukker. Zoals altijd bleek de door ons opgestelde robotarm een bron van groot vermaak. Het is wel bijzonder jammer dat ze niet meer verkrijgbaar
zijn, want er was duidelijk belangstelling voor. Hoewel nu ook Philips de produktie van de MSX-—machines heeft gestaakt (tot ergernis van vele hobby- isten), bleek op deze dagen dat er toch nog steeds een zeer grote belangstelling be- staat voor dit type home- computer, mede wat betreft (semi-)professionele inzet. Dit bleek onder meer uit het feit dat we verschillende van de nieuwe CP/M-Plus-pakketten verkochten. En natuurlijk schreven we nieuwe leden in. Als geheel kunnen we terugzien op een geslaagde beurs, die zo'n 7500 bezoekers trok, een behoorlijk aantal voor een
regionaal georganiseerde beurs.
Wij hopen wel dat volgend jaar de temperatuur — en de deelne- mers — in de hal op een wat
hoger niveau zal liggen. Voor- al tijdens de stille uurtjes de eerste dag deed de lage t peratuur zich voelen, en onze buren-standhouders waren dan ook uiterst dankbaar voor de
Ee hete koffie die wij aanboden. CLUBDAGEN
KATWOUDE, 29 oktober 1988
Na een clubdag in het voor jaar te Akersloot werd nu ons doel iets dichter bij Amsterdam te organiseren. Ons oog viel op Motel Katwoude, niet wetende dat het wat erg ten noord noorden ligt van de hoofdstad. In ieder geval ging het vaste team naar 'deze' clubdag en niet naar Lint te Belgie, om- dat wij hier een behoorlijk opkomst verwachtten.
Al pratende onderweg wist ei- genlijk niemand waar we pre- cies moesten zijn. De clubbla- den met het adres (AGENDA) la- gen natuurlijk in de onderste doos achter in; dus gewoon
5
maar doorrijden en goed kijken. Reeds snel zagen we de afslag KATWOUDE, waarna we in 't dorp belandden. Wij hadden gewoon de weg naar Volendam moeten volgen; nu konden even genie ten van 't schitterende Noord- Hollandse landschap.
Omdat dit de eerste keer op de- ze locatie was, werd het even kijken welke zaal we op welke etage ter beschikking kregen en hoe groot deze zou zijn. De naam in de hal was weerfout, t.w. CAC, hetgeen we snel wij- zigden in C.U.C., met puntjes.
Het werd de Zuiderzeezaal, gi- gantisch groot en een fantas tisch onderkomen. Voor 'n vol- gende clubdag aldaar zullen de leden wel extra lange verleng- snoeren moeten meenemen.
In het clubblad schreven Cat- woude (C) i.p.v. Katwoude. Ook met een atlas was er moeilijk uit te komen, Bovendien blijkt Kat-woude niet op alle land- kaarten voor te komen. Maar nu weet u het voor de volgende keer. Het ligt richting Volen- dam en die plaats kent ieder een (Cats).
Maassluis, 10 december 1988
De laatste C.U.C. clubdag van het jaar 1988, Het begin ver- liep wat stroef, men had ons niet de gereserveerde zaal ge- geven. In plaats daarvan een die we niet kenden en waar we niet te veel stopcontacten in aantroffen. Bovendien was ver- zuimd de locale bladen 'n pers bericht te sturen. Wel was de- ze zaal 5 groter. Dit bleek achteraf een gelukkige toevals treffer, want het groeide uit tot een van de beste clubdagen van het jaar. 't Werd zeer ge- gezellig druk, en er werd bij- zonder geanimeerd gecomputerd, gesoldeerd, van gedachten ge-
en wat ouder
wisseld en ook dingen recht gezet .
Over een lengte van de zaal lagen allemaal computers, ex- panders, drives, enz., open, zodat je dacht: krijgen ze die wel weer dicht. Alles verliep keurig. De reparaties, ombouw ingrepen, de inbouw van 6 MHz printjes, autom. 40/80 kolom- keuze schakelaar en noem maar op. Ook beginnen nu naast MSX computers en de SV,328, de MS- DOS machines een vertrouwd beeld te vormen; ze stonden allemaal broederlijk naast elkaar.
Veel belangstelling voor de oudere tijdschriften en de nieuwe KUN MSX compiler en het CP/M PLUS systeem. Diversen konden we van dienst zijn met billijk geprijsde hardware over van de HCC-dagen. Dit zal ook de volgende clubdagen het geval zijn; dus KOM.
Wat opviel was dat, zonder al te veel contact hierover van te voren, de, zoals iemand 't uitdrukte, actieve "harde kern'' onder de leden — waar de club in feite op draait —, welhaast voltallig aanwezig was. Daar- van konden alle aanwezigen op 'n fijne wijze gebruik maken. Zo had de organisator hier, Fred Leeflang,ook veel plezier van zijn initiatief,
Breda, 7 januari 1989
Wij hadden via fax een persbe- richt gestuurd aan de regiona- le pers in Breda. Dat is heel goed overgekomen, want het be- zoekersaantal in Motel Prince- ville overtrof verre 't aantal van vorige keren. Men had ech- de fout begaan uit ons persbe- richt de aanduiding van de com puters die we ondersteunen weg te laten, zodat er nogal wat personen kwamen die een voor ons zeer vreemde typen compu— ter bezaten,
Voor 't overige was 't te gek. Helaas was Franck er als enige soldeerder, dus hij heeft zich echt de hele dag uit z'n voe- voegen moeten werkenommitdder- een die wat ingebouwd wilde hebben van dienst te kunnen zijn. Er kwam iemand van wie en de box, en de data-rec, en de computer kuren vertoonden,
maar dit lid ging opgeruimd — alles werkend weer — naar huis. CP/M PLUS voor MSX-2 stond goed in de belangstel ling en ook nieuwe software (van hobbyisten zowel als uit de professionele sfeer) werd ons aangeboden,
Iemand merkte (positief) op dat wij meestal tegenwoordig in een concern van v d Valk de clubdagen hebben. Dat klopt, want we kunnen er een aardige zaalprijs bedingen (toegang gratis), we zitten luxe, warm, voorzien van telefoon en al- tijd een of twee serveersters binnen handbereik voor koffie of een broodje. M'n lief je wat wil je nog meer!
We kunnen in Princeville geen grotere zaal krijgen (is er niet), dus volgende keer in Breda nog in dezelfde zaal. Mocht 't weer zo druk of druk- ker worden dan wijken we uit naar het Turfschip. 't Kan dan (helaas) alleen zijn dat u op vrijwillige basis een bijdrage in een daartoe bestemde zaal huurbijdrage bus mag doen. Wij denken dat de meesten dat niet bezwaarlijk zullen vinden.
De vele enthousiaste gesprek jes die we nu hadden over de club, 't journaal, de program- ma's, Lezers Service, het lab, geven ons die stellige indruk.
Groningen, 21 januari '89
Ongeveer 10 uur. Ik ben bezig 't lokaal van de brandweer in te richten voor de-ze clubdag, wanneer plotseling een paar stemmen klinken die mij een goede morgen toewensen en ge
Peter Z. en Richard, vroeg op- gestaan om vandaag op de club-
lijk vragen hoe 't met me gaat.
dag in het noorden aanwezig te kunnen zijn,
Op mijn vraag of er nog meer lieden uit het westen zullen komen, melden zij: alleen Dick vH kan nog. Dit laatste was ge- lukkig het geval, zodat er voor de winkel (Lezers Service) ook iemand zorg kon dragen,
Wat gebeurde er op deze dag. Dat er machines aanwezig waren was goed te zien. De 328, de de MSX-1 (SV.738), MSX-2 (di- verse modellen) en natuurlijk ook een PC, Zo kon men dus al— le vragen die binnen kwamen in eerste instantie aan een van de eigenaren stellen,Daarnaast gaven Dick & Richard ook blijk van kennis van andere zaken. En natuurlijk moet Peters naam opnieuw genoemd worden, omdat hij, buiten de zeer technische vragen, alle soldeerwerk voor z'n rekening nam. Dat dit niet weinig was, moge blijken uit 't feit dat de soldeerbout ze- ker tot tegen zessen heet was, Alleen 'n paar onwillege MSX-2 (ombouw 6 MHz) machines reis- den met Peter mee. Ook die doen het inmiddels voortreffe- lijk (op 6 MHz!!),
Natuurlijk vandaag weer nieuwe gezichten waarvan er meerdere weer lid van onze club werden, Ook kom je zo'n dag altijd weer bijzondere dingen tegen zoals vragen over 'n BBC-ACORN machine, Die kon worden door- gespeeld aan een persoon die ook voor het eerst op de club- dag aanwezig was.De vragenstel ler heeft zich inmiddels bui- ten de clubdag verder met hem in verbinding gesteld,
Ik kreeg 's middags een tele- foont je van iemand die 's mor- gens een cassette kocht, die
an
thuis niet geladen kon worden. Mag ik ruilen? Zoiets kan. Hij kwam terug, bandje uitgepro- beerd, alles naar behoren, Zoals het hoort! ! Waarschi jn- lijk had hij de verkeerde kant van het bandje willen inladen. Vaak zijn cassettes aan de ene kant voor MSX en aan de andere kant voor de 328, Kijk a.u.b. eerst welke kant geladen moet worden.
Verder kan gesteld worden dat ook op deze clubdag het aantal bezoekers, kijkers en nieuws gierigen voldoende was.De aan- wezigen gingen zeker niet onte vreden huiswaarts.
BELGIE
HCC-dagen Antwerpen, 10-12 feb.
Ook in Belgie zijn de HCC da- gen min of meer een spektakel te noemen. Wat opviel was het door de organisatoren toege stane aantal dB'len geluid dat door de diverse standhouders mocht worden geproduceerd en het meer 'kijk'-gedrag van de bezoekers. C.U.C, Belgium was er aanwezig op de stand en di- verse heel actieve C.U.C. kern- leden uit Nederland. Eigenlijk waren ze niet meer te remmen toen, tijdens de voorbereiden- de organisatorische en admini— stratieve werkzaamheden, de tam-tam de weken er voor begon te seinen dat we mogelijk een paar dagen naar Belgie zouden gaan. Deze kern-leden waren er voornamelijk om hun ervaring ten dienste te stellen van C.U.C. Belgium dat volgende beurzen daardoor zelfstandiger kan organizeren. Daar drie da- gen op en neer reizen te ver- moeiend zouden zijn voor de noorderlingen, werd er in een Motel overnacht (door sommigen oversnurkt!), zodat we wat lan- ger van elkaars gezelschap kon- den genieten en veel oude her- inneringen op halen. Er zijn redelijk wat nieuwe leden in Belgie ingeschreven en ook CP/M PLUS was in trek. Alle Belgische C.U.C. leden hadden van te voren een gratis toe- gangskaart ontvangen voor deze beurs en velen bleken daar ge- bruik van te maken. Voor het eerst werd de MSX-2+ machine
waargenomen, doch de demon— stratiemogelijkheid was te be- perkt om er conclusies aan te kunnen verbinden.
'n Pikant detail vormde de in- teresse die men toonde voor de satellietkaart van Europa die
de C,U.C. stand sierde. Dit om-
dat deze van een nogal groot formaat was, terwijl de aanwe- zige meteo-club een heel klein kaartje kon laten zien,
We hebben 't idee dat de C.U.C.
organisatie in Belgie door dez
samenwerking 'n krachtige groei
impuls heeft ondervonden. contact personen in Belgie:
Wilfried Cools tel. 03/235 17 73
Afd. Mechelen: Eric Aerts tel. 015/21 20 27 tussen 18,00-22,00 uur
BEVEREN-Belgie, 12 febr.
Zondag morgen 08.00 uur zitten we in Belgie gevijven aan het ontbijt in Motel Dennendal te Maria ter Heide (bij St-Job- in='t-Goor). Wouter en Dick (naar zeggen de luidste sla- per) gaan naar Antwerpen en Frank, Mischa en P vG naar de clubdag in Beveren, Laten we maar binnendoor rijden, stelt de chauffeur voor, we hebben alle tijd. Dit gaat dan goed tot bij Zwijndracht (B), want Motel Beveren staat niet aan- gegeven. Dwars door Beveren heen, ontmoetten we een vrien- delijke Belgische wegenwacht die ons de juiste weg aangaf. Precies tegen elven stapten we er binnen — alle tijd, weet je wel. We waren nog niet over de drempel toen Peter Z, Raymond en Richard ook binnenstapten — uit Holland vandaan, dan wel. Daar de 6 MHz printjes opwaren was voor velen de teleurstel- ling groot (dus: eerst bestel len! — de zaterdag er op heb- ben we bij P vG in Den Haag een nieuwe voorraad aan zitten solderen en ook maar een aan— tal Morse/Telex decoders). Allerhande vragen en problemen over software werden wel beant woord en opgelost. Tegen de middag — hoe laat begint het
1
leven in Belgie in feite? — kwam ook 'n C.U.C./MCV delega- tie uit Mechalen binnenvallen, met een bekende muziekmodule die een goede belangstelling ging genieten.
Bij het nakaarten over deze geslaagde dag was eindelijk ook een zelden voorkomend ver- schijnsel in de vorm van een computerende dame aanwezig, hetgeen aangenaam overkwam, Diep in het donker namen we later afscheid van …… Belgie.
LA FRANCE
En France contactez:
Olivier Colin
Les Varennes-Chartres s/Cher 41320
Mennetou sur Cher
H.P. Teleservice
Gratis aanmelden als lid.
Dat kan via de telefoonnummers —in Nederland: 06-022,42,22 —en in Belgie: 11.559.
of een abonnement afsluiten op
ons clubmagazine 'C,U.C. jour- naal!', 't Lidmaatschap is voor
'88/89 bepaald op slechts f 45
per jaar (incl. club magazine)
en computerdagen. Een abonne ment (zonder lidmaatschap)
kost u f 55,— p.j..
aa
— lieren racen’
Een klassieker onder de computer programma's. Deze versie werkt alleen naar diskette, waardoor ook tussen-resultaten bewaard kunnen worden.
1000
1010 1029 1030 1040 1050 1060 1070 1080 1090 1100
1110 1120 1130 1140 1150
1160 1170 1180 1190
1200 1210 1220
1230 1240 1250
1260 1270 1280 1290
1300 1310 1320 1330 1340 1350 1360 1370
1380 1399 1400 1410 1420
1430 1440
1450 1460 1470 1480 1490 1500 1510
CLEAR 1000:DIM A$(128)
MSX=PEEK (Q) =243
IF MSX THEN F$="a:B"
IF NOT MSX THEN F$="1:B" OP$="Tikaopnieuwain”
ON ERROR GOTO 1070
GOSUB 2179:GOTO1940 A$(1)="ISaHETaEENeZOOGDIER?" A$ (2) ="MUS A$(3)="WALVIS":GOTO 1940
‘SUBROUTINE LEES TOETS IN$=INKEY$ IF IN$="" THEN GOTO 1120 ‚RETURN
„SUBROUTINE LEES TOETS MAAR GEEF DOOR IN HOOFDLETTER GOSUB 1120 IF IN$<"a ZTR GOTO 1210 IN$=CHR$(ASC(IN$)-32) ‚RETURN
‘SUBROUTINE ALLEEN J/N GOSUB 1160 IF IN$<>"J" AND IN$<'N" THEN GOTO 1240 IF IN$="N" THEN PRINT "aNEE" IF IN$="J" THEN PRINT "aJAa" ‚RETURN
‘SUBROUTINE CORRECT? PRINT:PRINT T$ FO=0 PRINT"correctaJ(a)oofaN(ee)?"; GOSUB 1240 IF IN$="N"THEN FO=1
‚RETURN
'SUBROUTINE LEES TEXT IN Tg
FOR T= 1 TO 32 GOSUB 1180 IF IN$=CHR$(13) THEN T=32:GOTO 1480 IF IN$=CHR$(8) THEN PRINT:PRINT OP$:GOTO 1399 IF IN$=CHR$(29) THEN PRINT:PRINT OP$:GOTO 1390 T$=T$+IN$ PRINT INS; IF T=32 THEN BEEP:BEEP: BEEP NEXT T GOSUB 1300 RETURN
1520 1530
1540 1550 1560 1570 1589 1590 '
1600 1610 1629 en 1630 1640 1650 uooooa 1660 1670 1689 1690
1700 1719 *
1720 1730 1740 1750 raag 1760 1770 1780 1790 1809 1819 1820 1830 1840 1859 1869 '
1870 1880 1890 1909 1919 R 1920 '
1930 ' 1948 C 1958 P en
1969 P achter 1979 P estaua 1989 I
1999 I
‘SUBROUTINE NIEUW BEEST
PRINT"Databeestakensikanoganiet
PRINT"Hoesheetaodatobeest?" GOSUB 1390
D$=T$
IF FO=1 THEN GOTO 1539 C$=A$ (5)
‘ook een nieuwe vraag !
CLS PRINT"Welkesvraagsmoetoikaostell
PRINT"omaeenaa"'+C$
PRINT'"vanaeena"'+D$
PRINT'"tesonderscheiden?aaasaaoa oooogoooo(maXo3Zaletters)
GOSUB 1399
A$(S)=T$
IF FO=1 THEN GOTO 1610
IF RIGHT$(A$(S),1)<>"'?" THEN
A$(S)=AS(S) +""2"'
CLS
‘en ook het antwoord op de vraag
PRINT'"Neemaeena'"'+D$ PRINT" inagedachtensenogeef PRINT"antwoordaopadeavolgendeav
PRINT A$(S);
GOSUB 1249
Q$=IN$
GOSUB 1329
IF FO=1 THEN 1730
IF Q$=""N" THEN SWAPC$,D$ A$(S+5 )=C$ A$(S+S+1) =D$
GOSUB 2329
IF S+5<«64 THEN GOTO 1910
‘nieuwe file aanleggen
A$(1)=A$(S) :A$(2)=C$:A$(3) =D$
FOR A= 4 TO 63:A$(A)="
F$=F$+CHR$(32+5) : GOSUB 2320 ETURN
HOOFDLUS LS RINT"Neemseensbeestainauwegedacht
RINT"Enaikaprobeeradooravragenaer
RINT"Teakomenaaanawatavoorseensobe denkt
F RIGHT$(A$(S),1)<>"'?"
THEN GOTO 2060
F S»31 THEN GOSUB 2320
:F$=F$+CHR$(32+5) :GOSUB 2170
(UD POYTY
‘mmm
444 2000 PRINT A$(S) 591 2210 A$(A)=""" 162 2019 PRINT"J(a)aofaN(ee)"; 169 2220 NEXT A 460 2029 GOSUB 1240 388 2230 OPEN F$ FOR INPUT AS #1 942 2030 IF IN$="J" THEN 5=S+5+1 743 2240 FOR A= 1 TO 63 828 2040 IF IN$="N" THEN S=S+S 433 2250 INPUT#1,A$(A) 749 2059 GOTO 1980 701 2260 IFA$(A)="#"THENAS$ (A) ="" 083 2060 PRINT"Isohetaeena" + A$(S) + "?"; 184 2270 NEXT A 475 2070 GOSUB 1240 139 2280 CLOSE 318 2080 IF IN$="J" THEN PRINT "HAaHAagerad | 123 en RETURN
en mefesseseesersesteessssssssssssss 399 2090 IF IN$="N" THEN GOSUB 1530
210) 'zeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeemensz==zE 2310 ‘ SUBROUTINE SAVEN
739 2320 FOR A= 1 TO 63
2119 'SUBROUTINE NOG EENS 435 2330 IFA$(A)=""THENA$(A)="#" 538 2120 PRINT "Nogaeens?" 592 2340 NEXT 465 2130 GOSUB 1240 410 2359 OPEN F$ FOR OUTPUT AS#1 391 2140 IF IN$="J"THEN RUN 751 2360 FOR A= 1 TO 63 875 2150 IF IN$="N"THEN END 395 23/70 PRINT#1,A$(A) 112 2160 RETURN 189 2389 NEXT A
217) '==eeeeeeeeeeeeeeeeeeoeeeeeezsssEs 144 2399 CLOSE
199 2400 RETURN
2180 ‘SUBROUTINE LADEN 241) '==eeeeeeeeeeeeeemeemeeeeeeeezzzezE 635 2190 = 731 2200 FOR A= 1TO 63 785 2420 END haken
— NORNAUSHREN
INFORMATIE-BEHOEFTEN en NORMALISEREN het initialiseren van een structuur
Conny Tersluijsen
Enige tijd geleden publiceerde dit magazine 't krachtige database-programma OCTOPUS, In num- mer 27 verscheen het eerste deel van 'n enigs- zins uitgebreidere handleiding, waarin werd uiteengezet hoe we een structuur invoeren. In deze uitgave worden nog enige faciliteiten van OCTOPUS beschreven, Maar, wat verstaan we on- der struktuur, en meer nog, wat is normalise- ren, waar structureren een deel van is? En hoe dienen we hierbij te werk te gaan?
Dit artikel gaat daar in het kort nader op in.
Normaliseren betekent eenvoudig: aan een be- paalde norm laten voldoen.
In ons gevai heeft normaliseren ten doel een aantal velden te creeren waarvan er een (de sleutel, die uniek is) de andere, de 'gewone!' velden, bepaalt. Bovendien mag 't NIET zo zijn, dat een of meerdere velden afhankelijk is/zijn van een veld dat niet de sleutel is, daar het verband dan ver te zoeken is. Een groep velden dat hieraan voldoet, heet 'genormaliseerd'!', ze voldoen aan een bepaalde norm.
Het 'normalisatieproces'', dus het maken van 'n gegevensstructuur met zulke groepen van velden, gebruikt een informatiebehoefte (van ons) als startpunt. Denkt u daarbij aan een overzicht van (bijv.) alle leden van de tennisvereniging waar u lid van bent.
Van alle leden wilt u het volgende weten:
naam, adres, postcode, woonplaats, lidcode (1, 2 of 3 voor respectievelijk senior, ju-
nior, of gewoon lid).
Waar het nu om draait, is het vinden van een sleutel.
Stel: u kiest de naam van de leden als sleutel. Maar omdat de sleutel uniek is, houdt dit in dat twee leden genaamd "Jansen! geen lid zou- den mogen worden!
Het adres is evenmin geschikt; 't kan zijn dat twee leden (familie van elkaar) op het zelfde adres wonen. Dit geldt ook voor de velden ge- naamd postcode en woonplaats. De lidcode kan niet gebruikt worden, wan ter zijn, hopelijk, meerdere gewone leden, senior of juniorleden.
Een bruikbare truuk in 'n geval als het onder- havige is het toepassen van een extra veld: het lidnummer. U geeft alle leden een nummer, waaronder ze in de club-ledenlijst worden ge
registreerd. U zorgt er twee leden hetzelfde te De gevormde groep wordt
LID: lidnummer, naam,
uiteraard voor niet geven ……….
in dit geval:
adres, postcode, woon-
plaats, lidcode.
Om een en ander netjes op te schrijven, krijgt een zo gevormde groep een naam: hier is dat derhalve LID. Het is verstandig een naam voor een groep of veld niet twee keer te gebruiken; dat zou namelijk tot verwarring kunnen leiden. Nog een kenmerk van een zo "netjes! opgeschre- ven groep is, dat de sleutel onderstreept is. Overigens is het de gewoonte de sleutel voor- aan te zetten; maar noodzakelijk is dit niet.
Voor alle velden geldt nu dat ze bekend zijn als het lidnummer bekend is. Ook is het zo,
—
dat de velden (minus de sleutel: het lidnum- mer) geen onderlinge onafhankelijkheden verto- nen. De oplettende lezer kan hier tegen in brengen, dat de straatnaam (als deel van het adres) samen met de woonplaats afhankelijk is van de postcode! (De PIT past dit nl. zelf toe). Men zou dus twee groepen kunnen maken: l. LID: lidnummer, naam, postcode, huisnum- mer, lidcode;
2. ADRES: postcode, straatnaam, woonplaats.
De verbinding tussen deze twee groepen kan in OCTOPUS via de veldcode gemaakt worden ('t sub- structuur dataveld). Als we deze twee structu- ren zouden gebruiken, moeten we twee gegevens verzamelingen aanleggen. Dat betekent dus WEL dat u het hele PIT-postcodeboek in de computer moet zetten, hetgeen een bewerkelijk iets is, dat meestal niet plaatsvindt. Zaak bij 't nor- normaliseren is, natuurlijk, altijd 'een haal- bare structuur van groepen! te ontwerpen. We gebruiken dus eerstgenoemde groep (de enkelvou- dige). Deze definieert u in OCTOPUS en u kunt het gevraagde overzicht maken.
De tennisclub gaat uitbreiden. Alle leden moe- ten voortaan contributie gaan betalen. Deze wordt vastgesteld aan de hand van de leeftijd van een lid, het aantal jaren dat hij/zij lid is en het actief zijn voor de vereniging (een lid dat veel doet, krijgt een korting!). Om re- denen van privacy vindt u het beter dat de te betalen contributie, en de voor het berekenen ervan benodigde gegevens, apart worden opge slagen. Het is namelijk zo dat leden van de vereniging met uw computer en OCTOPUS moeten kunnen bekijken of er misschien leden dicht
bij hen in de buurt wonen. Immers, die zouden ze als sparring-partner kunnen vragen!
U gaat aan het werk en u vormt de volgende
groepen:
1. LID: lidnummer, naam, adres, postcode,
woonplaats, lidcode;
2. BETAAL: ?, leeftijd, jaren, actief, contri- butie.
De sleutel van groep 2 is nog niet bekend. Er moet een koppeling zijn met groep 1, maar de naam (of zo) mag het niet zijn! Nu is het een veel gebruikte truuk opnieuw het lidnummer als sleutel te kiezen. De koppeling van BETAAL en LID is voor u nu aanwezig, terwijl een al te nieuwsgierig lid niet onmiddellijk alles weet. |
In "OCTOPUS" twee groepen definieren, kan dit doel realiseren. Eventueel kan zelfs de con- tributie door OCTOPUS berekend worden! Het voordeel van de koppeling blijkt dan ook: als u een lidnummer weet, kunt u zowel naam, adres
en dergelijke als leeftijd en contributie ge- makkelijk achterhalen.
Het eindresultaat van het normaliseren zoals wij dit hierbij toepassen, is een structuur van een aantal groepen die voldoen aan de in het begin van dit artikel genoemde en gestelde eisen. Deze structuur wordt de gegevensstruc- tuur genoemd, Wie het normaliseren goed be- heerst, kan efficient(er) met programmd's als OCTOPUS en DBASE omgaan. Wellicht een volgende keer meer hierover.
xk
De PHILIPS of PTC 'PC MSX(-2) FMULATION CARD''
MSX op de PC, ja of nee?
De feiten. Gloeilampen van Philips wisten reeds 'n jaar geleden dat de PDE afdeling van de lady shave fabriek met MSX was gestopt. Alleen 't publiek (en de pers) waren nog niet en niet definitief op de hoogte. Maar e.e.a. kon deels worden geconcludeerd uit de ontwijkende antwoorden van Philips' mensen. Dat Nederland nu een categorie personen rijker is, degenen die zich gefopt, gedesillusioneerd en ge- frusteerd voelen door deze stap van de soft tone praters, is niet verwondelijk. Het is niet in dank afgenomen en een vergelijking met de productiestop van de P2000, waarbij 't publiek ook furieus gere- ageerd zou hebben, kan ik mij niet herinneren.
De reden. Daar MSX alleen in Nederland (zeer goed), Spanje, Italie en Japan (vehoudingsgewijs redelijk) aansloeg gaf de raad van bestuur maar opdracht MSX een genadeslag te geven. Conclusie: ook onze eigen Mega byte Chip (koeke)bakker is er niet op uit men- sen ‘hun brood" te laten verdienen, maar wel pur sang om "GELD" te verdienen. Hierin nu ligt de wor- tel van het kwaad.
Stelt de v d Klucht dinasty daar nu iets tegenover? Geen bal! Alhoewel, ze laat iets na als zoethouder- tje. De PTC heeft de rechten moeten kopen van HIC om de door Philips opgestarte ontwikkeling van een
kaart die MSX-2 emuleert op 'n PC uit te ontwikke- len vanaf 't punt waar deze gloeilamp doofde. Kos- ten dienend, mogen we over enige maanden een PTC PC MSX(-2) EMULATION kaart op de markt verwachten die past in het slot vaneen XT of AT (geen PS/2!), De kaart is bereikbaar via 't toetsenboord, geeft 1/0 via de centronics poort, drives en beeldscherm van de PC. Er zijn twee joystick of game ports ge- pland die ook mouse, graphic tablet en music box ondersteunen.
Een nadere mogelijkheid is dat 'n eenvoudiger niet zo prijzige kaart wordt gelanceerd met een expen- sion port of slot expander waarop latere MSX uit- breidingen kunnen worden aangesloten,
De prijs? Het laat zich aanzien dat de ontwikkel kosten ook voor de PTC niet onder de f 400 (áncl. BTW) uitkomen. Met enige honderden guldens meer nu koopt u via de computer detailhandel een stelt men MSX-2 kaart computer type NMS 8245 bedienbaar via uw PC, Met memory mapper, zodat de machine naast MS-DOS ook C,U.C.'s CP/M PLUS zou kunnen draaien,
Maar ja, bedient men zo zijn thuisland?! Voor info: tel.: 040-758329-782840-782347-758912.
INPUT op SERBHEN I=
met een TEKST, een REKEN-ROUTINE en een eenvoudige SCREENDUMP
De kracht van BASIC is dat niet al te veel instructies een vrij uitgebreid re sultaat opleveren. Alleen, enkele zaken, zoals INPUIten op een grafisch scherm, dienen wij zelf ter hand nemen, daar (MSX) BASIC hierin niet voorziet. Hoe we dit opzetten en wat we er mee kunnen bewerkstelligen, gaan we zien aan de hand van de voorbeelden verwerkt in het volgende programma. Bovendien zult u opmer— ken, dat de mogelijkheid op 'een' scherm te werken mooier is dan bijv. tussen scherm O en scherm 1,2 of 7 heen en weer te moeten switchen i.v.m. het ingeven van getallen en het grafisch weergeven van het resultaat.
Wouten Alexanden —_—
Het programma is opgebouwd uit een hoofdroutine die het grafische scherm 7 ini- tialiseert en opbouwt, een grafische cursor over 't scherm kan bewegen en waar- van uit de hoofdlus de diverse routines kunnen worden aangeroepen. Deze routi- nes zijn in feite de belangrijkste onderdelen van onze bespreking. Via 't toet- senbord kunnen we de tekstroutine (Tt), de rekenroutine (Rr) en de screendump routine (SS) aanroepen. Bovendien de wis tekstscherm (WW) en hulp menu (Hh) routines,
1875 REM == initialiseren en schermapmaak —-— 1518 COLOR 15,4,5: SCREEN 7,1: CLEAR ZWG
1820 OPEN "grp:" FOR OUTPUT AS #1
1858 DIM UA(2E): DIM HM(SZA): Xel2d: Y=idb
1848 COLOR=(4,2, 1,6): COLOR=(5, 1, 1,5)
185% LINE(1,1 )-(512,211),15, B: “ kader 1965 LINE(4,15)-(548,194) ,15,E: PAINT (2,2),6, 15 “ tekstveld 187% FSET(2#,5),6r COLOR 2,6: FRINT #1, “help menu Hh of #"
1480 4
WIJ * menretenrvespennpenensrrenssrearstennnesten..
Lig * INFUT tekst en rekenen op SCREEN 7
111 met screendump en help menu
ied * == Wouter Alexander —-—
115 * 2/89
MIA. — Saepeetetendetoreperpeepeeeneteshesgree ne
1154 :
1168 RESTORE 120%
117% FOR A= 1 TO 8: * sprite definieren 118 READ OQ: S$=S$+CHR$ (CO) : SPRITES (@) =5%
1194 _ NEXT A
128% DATA #,14, 1,14, 14,8, 0,
IZId
1220 REM cursorbesturing opbouwen
1258 DD=STICE(@) OR STICK (1)
1248 FUT SPRITE #, (X,Y),15: KL=15: Kz4 * sprite plaatsen 1259 ON DD GOTO 1500, 151%, 1320, 1550, 1240, 1550, 1560, 1570 1268 :
1278 REM keuzetoetsen bepalen 1288 ON INSTR(" TEWWSSRrHh", INKEYS)\E GOSUE 148%, 144%, 1759, 191%, 2119 1298 GOTO 1250
150 1 Y=Y-l: GOTO 1499 151 XeXtl z YeY-1: GOTO 159% 1520 XeXtl 1 : GOTO 159% 15ED XaX+tl « Y=Y+t1l: GOTO 1599 154 : Y=Y+1l: GOTO 149 15 we 1 Y=Y+1: GOTO 159
Xeke-l 1568 X=k-l 3 : GOTO 129% 137 XeX-l 7 Y=Y-1: GOTO 1590
1588 :
1598 IF X£ 1 THEN X= 1 ELSE IF X2256 THEN X=256: ‘sprite op scherm houden 1498 IF Y£15 THEN Y=15 ELSE IF Y#181 THEN Y=181
1418 GOTO 1254
1425 END: ‘einde hoofdlus
De eerste aan te roepen hulp rotuine wist met hoofdletter W het tekstscherm.
1450 :
1448 REM tekstscherm wissen "WW 1458 LINE(S,16)-(587,195) ‚4, BF
146ö RETURN
Het programma INPUT op SCREEN 7 is bedoeld te tonen hoe we tekst op 'n grafisch scherm kunnen plaatsen. Het programma zelf is ruim voorzien van commentaar om inzicht in de gebruikte werkwijze te verschaffen. Met de letter T of t raken we in de tekstmode.
147ö :
1488 REM tekst op scherm schrijven * Tt
1495 LINE(226, 5) - (304,15) ,2,BF: PRESET (252,5)
158% COLOR 15,2: FRINT #1,"T EKE 8 T's “ NTEKST" aan
1518 IF K=lt THEN K=lt ELSE K=4: “achtergrondkleur 1528 IF KL=15 THEN KL=15 ELSE KL=l: “achtergrondkleur 1539 U=Xk2: IJ$=""
1548 I&=INFUT$(1): IF I$&=CHR$(1E) THEN 1640: * uit tekst mode 155% IF I$="ä" THEN GOSUB 2119: I$="": GOTO 1658 * help oproepen en 156% PSET(U+2#, Y+5) „41 COLOR EL‚Ka FRINT #1, 1%: * tekst printen 1578 IF U-464 OR U<S5 THEN GOTO 1729
1588 IF I$S=CHR$(8) THEN GOTO 167%: * back space
159 FOR U= TO U+5 ‘ teken overslaan 1600 FUT SFRITE @, (U/2+5, Y), 15
1618 FOR TI= 1 TO 5: NEXT TI
1628 NEXT U
165% IJ$=IJf+I®: GOTO 1540
1648 LINE(226, 5) - (544,15) „4, BF: * WTEKST" uit 165% LINE(226, 5) - (54,15) ,2,B
1668 X=U/2+Er GOTO 17:59
167% FOR U=U TO U-5 STEP =1 * vorige letter wissen 168 FUT SPRITE #, (U/2+2,Y),15
169 FOR TI=1 TO 5: NEXT TI
1795 NEXT U
1718 IF IJ$#"!" THEN IJS=LEFT$(IJË, LEN(IJ®) -1) * tekststring aanpassen
1728 LINE(U+20, Y+5) -(U+25, Y+10) „KEF: GOTO 1540 1738 RETURN
Met de S wordt het screendump programmadeel aangeroepen. Ga hierbij na of de printer aanstaat. Liefst voor u met dit programma aan het werk gaat, omdat dan de letterrytes e.d. nog kunnen worden ingesteld op de printer. Dit programma deel maakt een eenvoudige afbeelding op papier, is enigszins traag, herkent in wezen geen kleuren, maar het werkt. Hebt u met de tekst editor enkele regels van mondiaal belang ingetikt, dan stelt het programma u toch maar in staat ze zwart op wit voor het nageslacht te bewaren.
1748 1
175% REM nieuwe screendump routine
1768 DEFINT A-Z: LPRINT CHR$(27) CHR$ (65) CHR$ (8) 1778 X#=di DEFUSR=VARPTR(X#)
1788 FOR I=ö TO 5: READ T: POEE VARPTR(X#) +I,T: NEXT I 179 DATA 55, 55, 126, 195, 165, #
188 FOR HO=# TO 594 STEF 8
181% LFRINT CHR$ (27) CHR$(76) CHR$(124) CHR$ (2);
12
“
55 =— printer aan???
‘mmm
1829 FOR VE=EIL TO @ STEP -1: D=
18:54 FOR H=HÖ TO HO+7
184 D=D+D: IF POINT(H,VE) 44 THEN D=D+1 1854 NEXT Hs D=USR(D): D=USR(D) 4 D=EUSR(D) 186 NEXT VEr LPRINT
187 NEXT HÙ 1888 LFRINT CHR$(27) CHR$(64): DEFDEL A-Z 1898 RETURN
Met de rekenfaciliteit ligt het iets moeilijker. Het is een machinetaal routi- ne die gebruik maakt van ROM routines. De gehele berekening dient te worden in- gevoerd als een string en het antwoord wordt via de VAL functie omgezet in een afdrukbaar getal, het antwoord. Het ligt nu voor de hand de berekenings string in te voeren via de grafische tekst editor, zodat u ook vaststelt dat vanuit de rekenroutine hiernaar toe wordt gesprongen. Het antwoord verschijnt daarna on- der in 't beeld op de regel waar ook de uit te werken berekening is ingetoetst. Een waarschuwing is hier op z'n plaats. Omdat de PRINT routines zo zijn ont- worpen dat we ze kunnen editen — met de back space toets verkeerde tekens ver wijderen — kunnen we foutloze regels schrijven. Dit is vooral belangrijk in de regel waarin we de berekening plaatsen. Immers, aangezien dit een machinetaal routine is, crasht het programma indien de routine in de rekenregel een vreemd teken tegenkomt! Zelfs van SIN(25) <END> krijgt u de uitkomst te zien en ook ((3H4)" 3) /C4KATN(I)) SENT> mag u invoeren. Maar 6°*4 <ENT> geeft vast en zeker onmiddellijk een Syntax error op het scherm, en u kunt weer opnieuw beginnen. Oproepen met de R of de r.
19 :
1918 REM reken routine "Rr 192% RESTORE 2970
1958 FOR I=@ TO 15: READ AZ$,BZ$
194 UA (I) =VAL (Y&H"+LEFT$ (HZ$, 2) +AZ$)
1958 NEXT 1
1968 HX=X: HY=Y: X=481 Y=196: Kelis EL=l: * nieuwe sprite pos, 197% LINE(185, 198) - (585, 207) ‚K‚ BF: * rekenveld
1988 FUT SPRITE @#, (X,Y),15
1994 GOSUE 148W “ berekening invoeren 2d _DEFUSR=VARPTR (1% (0) )
21% PSET(U+2#,199), 2: COLOR 6,11: PRINT #1," ="} USR(IJS)
2020 PUT SPRITE #, (228, Y), 15 ’ even opzij
20E AZ$=INFUT$(1)t IF AZ$="@" THEN 2040 ELSE 2038 * uitkomst wissen 2040 LINE(1ÖS, 197) - (385, 2047) ‚11, BF
ZOSD X=HX: Y=HYt PUT SPRITE @, (X,Y),15 * herstel spritepos. 2068 _ RETURN
207 DATA 23,25,5E,23,56,eb, 4e, db, U, 23, 7e, 23,66, bf
2W8H DATA 11,5e,45,ed,bl,af,12,21,5e, f5,cd,b2,42, 23
209% DATA cd,64,4c,c9
Vervolgens nog het help menu met H of h op het scherm te plaatsen. De laatste is ook op te roepen met '@' binnen de tekst en reken routines. Indien u 't help scherm oproept, hetgeen een soort pull down menu is, krijgt u een overzicht van de diverse routines wat betreft aanroepcodes en de codes om ze te verlaten.
21 4
2118 REM help menu
2IEË COPY(157,28) (55,77) TO HM
ZIE LINE(157,28) (506,79) ,4, BEF: LINE(157, 28) - (206,79) ,15,E 2149 COLOR 6,2
215 PFSET(164, 50) ,4: PRINT #1, "Rr = rekenen (8)
2164 FSET(16%,40),4: PRINT #1, "Tt = tekst (ENT)
2178 PSET(16%,5%),4: PRINT #1, "Hh = help menu (©)
218% PSET(160,60),4: PRINT #1, "WW scherm wissen
219% PSET(16%,70),4: PRINT #1, "SS = screendump ie
13
22 ZE=INFUTE(1): IF Z$="E" THEN 2210 ELSE 2209 2218 COPY HM TO (157,28) 2220 RETURN
Ieder van de routines waaruit dit programma is opgebouwd, is te gebruiken in 'n door u zelf op te zetten programma of u kunt ze zelf verder uitwerken met uw eigen ideeen, Indien u meerdere of uitgebreidere help menu's ter beschikking wilt hebben, is dit een voorbeeld,
Natuurlijk kunnen we deze routines eveneens op de andere grafische schermen ge— bruiken, waarbij dan wel de kleuren en de cocoordinaten moeten worden aangepast.
MSXBEURS
ZATERDAG & ZONDAG 25 EN 26 MAART 89
AMSTERDAM
en eN
4 RN MEt KE. SRE EEE.
Md Jen dinsgzans 1 eceuwerss lt vaat My eeen d van LO uur to lt SS UU -
voldÄ-parkeernr tt ee en Ss mi nm - wer rn Gentrraa l Ek erf ton - ael-inl- ove deelname Úe mz - va rm DZ © uur Fetl-020- 123206
ASCIHEEE Konami) {Facom DE//EN
Ls
OCTOPUS
EEN KLEINE HANDLEIDING 2 Indien u over een zeer billijk, maar uitgebreid en ze- ker doeltreffend bestandprogramma of database wilt be- schikken, komt C.U.C.'s "OCTOPUS" beslist in aanmer- king. Rekenroutines die er in verwerkt zijn maken het universeel toepasbaar, tot faktureren toe. Het is evenals de SPECHT gebaseerd op de BPUT/ | voorbeeld de volgende lijst met leden: BGET routines uit “C.U.C., journaal" 19 en 22, Het grote voordeel daarvan is dat met een be- | 1000 1001 1002 perkt BASIC programma 'n immen-se hoeveelheid |P.A, Pietersen A.S. Jansen G.K. Smit data wordt opgeslagen en gemanipuleerd, Plaslaan 1 Veldlaan 1 Langlaan 2 1234 AA 1235 AB 1236 AC Het hoofdmenu, waarmee OCTOPUS opstart, ziet AMSTERDAM Blaricum Callantsoog er als volgt uit. Ten einde er nu ook mee te 01-01-89 *N 02-01-89 *N 01-02-89 *S leren werken, dient u deze tweede uitgebreide handleiding goed te raadplegen. Na 't invullen van de gegevens voor ieder veld dient u op ENTER te drukken en de cursor gaat 1: Aanpassen naar het volgende veld, Na het laatste veld 2: Laden gaat de cursor (in dit geval!) weer bovenaan 3: Bewaren staan voor een nieuw lid, Maar eerst dient u 4: Sorteren met CTRL N het laatste record (alle gegevens 5: Printen van een lid — het totaal van de velden met die 6: Structuur aanpassen gegevens dus) in het geheugen vast te leggen. 7: Lijst aanpassen Er verschijnt nu tevens de "kale! structuur 8: Status waarin u een nieuw lid kunt invoeren. Wees er 9: Stoppen op bedacht dat met CIRL S iedere keer naar het menu kan worden terug gesprongen. Na CTRL/STOP komt u steeds in dit menu terug, met 9 kunt u "OCTOPUS" verlaten. Na 't opstar- | Nu hebben we de beschikking over een ledenbe- ten dient allereerst de structuur van het be- [stand van drie namen, met de lidmaatschapsnum- stand te worden vastgelegd. Het ligt derhalve [mers en de datum van betaling. Wat kunnen we voor de hand dat u in “Cj' 27 de kleine hand- | daar mee doen? leiding daarop naslaat en dan voor bijv. een ledenbestand de volgende structuur opzet: (el- | In de eerste plaats sorteren. Dikwijls is het ders in dit magazine wordt uitvoerig ingegaan practisch de diverse records (die in dit geval op de betekenis van normalisatie en structuur, | de leden vertegenwoordigen) in een bepaalde Samen met dit artikel krijgt u 'n goed inzicht | volgorde te hebben. Op postcode, of op naam, in opzet en bedoeling van een Database) of misschien op lidmaatschapsnummer. Hierin voorziet 't menu met punt 4. Het scherm laat DATASTRUCTUUR 1 : adressen zien dat we willen sorteren; we behoeven al- leen nog het structuur nummer op te geven, lidnummer: hetgeen tot nog toe l is, Daarna vraagt het scherm op welk veld gesorteerd dient te wor- naam: den. We kiezen voor 2, we sorteren op de voorletter van de achternaam. Dat kan naar straat: achteren of naar voren, suggereert het scherm en we kiezen voor naar voren, dus vanaf de A, postcode: En we komen (eventueel via CTRL STOP) weer in het menu terecht. Teneinde te zien of er in- plaats: derdaad gesorteerd is, geven we 1 in, vervol- gens structuur l en A‚S. Jansen komt naar vo- ren. Met CTRL V blijkt de volgende namen P.A, kiten Pietersen en G.K. Smit te zijn. Met CTRL L Via 't hoofdmenu schrijft u deze structuur weg | kunnen we terug bladeren in dit ledenbestand. op diskette, zodat u hem steeds weer kunt op- | Probeer zelf eens het sorteren op andere vel- roepen. Daarna voorziet keuze l van het menu den uit. er in de diverse leden van uw vereniging in te voeren, We kunnen nu lidmaatschapsnummers uit- | Bedenk hierbij dat het totale bestand dat we delen en de datum van betaling noteren. Als bekijken of bewerken altijd in het geheugen __,/
15
VvopupxoTy voro)
van de computer aanwezig is. Hierdoor kan het met een sorteer routine in het geheugen gesor— teerd worden — in de gewenste volgorde zetten — en daarna kan het in deze volgorde naar de diskette worden weggeschreven (bewaard). Met punt 2 van het menu krijgen we het weggeschre- vene weer in de computer en op het scherm.
Wat ook niet een-twee-drie lukt is het (uit) printen van een adressenlijst. Indien we kie- zen voor printen (5) moeten we eerst 'n lijst- nummer opgeven, De melding 'NIET GEDEFINIEERD' komt nu naar voren. We zijn op de verkeerde weg. Voor we kunnen printen moeten we namelijk eerst 'n lijst-specificatie aanmaken via keuze 7 van het menu. Dit houdt in dat we vastleggen hoe onze records uitgeprint dienen te worden. Via keuze 7 raken we via de volgende stappen in de edit mode die hiervoor zorg draagt. M.a.w., evenals bij het invoeren van 'n struc- tuur, is 't noodzakelijk ook voor het uitPRINT- en (een malig!) een PRINT-formaat in te voeren via de edit mode. Derhalve kiezen we van het hoofdmenu keuze 7 waarmee we een te printen formaat vastleggen. Op het scherm staat nu LIJST EDITEREN en het Lijstnummer wordt ge- vraagd. We geven gewoon Ìl in, we geven de naam van de lijst op: adressen <ENT>. Vervolgens komen we in de edit mode (leeg scherm waarop we kunnen aangeven hoe we de adressen willen hebben uitgePRINT).
Wat nu wordt verlangd, is dat we op regel een eerst de structuur opgeven van waaruit de te PRINTen adressen gehaald worden; dit is naar analogie van het voorgaande 1 <ENT>.
Op regel twee (en drie, zie gebruiksaanwij- zing in "C,U.C, journaal!" 24) tikken we in welke lengte van pagina en bodemmarge — het aantal lege regels onderaan — we wensen. Dit is bij etiketten niet belangrijk, dus slaan we 't over. Hier 'kunnen' we met „.H invullen al- waar de inhoud van de diverse velden die we willen afdrukken worden neergezet op het eti- ket. Laten we dit ook maar eens overslaan, zal blijken te kunnen.
Op de derde regel geven we 't veldnummer (met of zonder naam), dus bijv.: [lidnummer]#l....:, want 't lidnummer bestaat uit vier cijfers (de punten zijn spaties).
Regel vier is logischerwijs om de naam van het lid af te drukken: #2,.......:, 't aantal spa- ties komt overeen met de langste naam in het bestand.
In regel vier stellen we de postcode vast met direct daarachter de plaatsnaam (dus beide op een regel) #4... #5. oe eeeeeeveets, waarbij het aantal spaties overeenkomt met de langste plaatsnaam, Teneinde nu dit PRINT formaat vast te leggen drukken we op CTRL S, waarna we ook weer in het menu belanden. We willen dit na- tuurlijk bewaren en drukken op toets 3, geven de Filenaam adressen op en het drive lampje gaat aan, het wordt op diskette vastgelegd.
Indien u 'n echte ledenlijst wilt uitdraaien, is het nodig de velden achter elkaar op een regel op het scherm te editten, want zo komt het daarna ook op papier (zie boven postcode en plaatsnaam).
Nu eens kijken of het allemaal wel werkt. Via het hoofmenu kiest u 5: PRINTEN. Vervol- gens geeft u als Lijstnummer nr. l op en het
150
F‚A. Fietersen Flaslaan Î
1254 AA AMSTERDAM
1051
A.S. Jansen Veldlaan 1
1255 AB Blaricum
1D 2
G.K, Smit
Langlaan 54
1256 AC Callantsoog
beeld zegt Naar: 1pt:, waarop u met <ENTERD antwoordt. Bij zoekwoord aanpassen geven we opnieuw <ENTER>. Nu blijkt het eerste record nummer f te dragen en met <ENTER> worden alle records (dus alle leden) van af de eerste af- druk op papier of een etiket, Vult u hier een ander getal ín, dan worden de records (leden) vanaf het aangegeven record afgedrukt. Bij- gaand een afdruk van de drie leden die wij in OCTOPUS hiervoor invoerden.
Mocht nu blijken dat e‚e‚a, niet correct is gegaan, bijv. bij het ingeven van de leden, springt de cursor niet naar de goede regel, dan is het mogelijk via 8 de Status op te
VELDDEFINITIE
Nr Hor Ve Len C Naam
11 d 4 1 lidnummer 2 5 1 naam
Il 4 5 1 straat 6 8 1 postcode
11 8 2# 1 plaats
il 19 9 1 voldaan
vragen en een afdruk te maken van wat u er tot nog toe van hebt gemaakt. Hieruit kunt u een- voudig afleiden waar een correctie is in te voeren. Hebt u vergeten in de structuur de straat op te geven, op die plaats kan met CTRL N een (of twee) lege regel(s) daarvoor worden ingevoegd. Zijn er door het corrigeren vreemde records (vreemde leden) tussen geslopen, met CTRL W wist u het record en na sorteren (4), kunnen we alles weer recht trekken.
Daar er nog wel iets meer over deze zeer ge- slaagde en uitgebreide DATABASE is te vertel len, zult u er in het volgende club magazine opnieuw iets over aantreffen, kk
ne
MOD modulus
sneller
PSET 6 (SLOT)
In de serie artikelen die handelelen over de grafische instructie PSET vindt u een samenvatting van wat deze instructie onder MSX-
1/2 en de SV.328 doet en kan, en wat u er mee kunt verrichten. Door middel van enkele overzichtelijke tabellen kunt u snel iets nazien en uit de voorbeeld programma's duidelijk gewaar worden hoe de tekst kan worden toegepast. In deze laatste aflevering de afronding.
afronding
Het meeste over PSET werd in de vorige afleveringen wel gezegd. In deze laat- ste er van zouden we nog enkele mogelijkheden, die BASIC ook kent en die samen met PSET kunnen worden toegepast, beschouwen.
MOD, of modulus, bijv. is 'n rekenkundige bewerking die we op getallen kun-nen toepassen. En met de uitkomst kan weer iets met PSET worden gedaan. MOD maakt van de uitkomst van een deling een integer (een gehele waarde), waarbij van de uitkomst tevens een zo groot mogelijk aantal malen het deeltal wordt afgetrok- ken. Dus 9 MOD 2 geeft 1 omdat 9/2 als rest 1 geeft. 23,3 MOD 7 geeft als uitkomst 2, omdat de uitkomst 2,3 als integer wordt weergegeven hetgeen 2 is.
MOD geeft ons daardoor de mogelijkheid een IF-THEN statement als vergelijking te vermijden. De twee volgende programmaatjes geven dit aan:
188 COLOR „1,9: SCREEN 1- (PEEK (#) =242) 115 FOR KL=t TO 22000
128 LINE(71,75)-(177,127) 15, B
130 LINE(75,75)-(175, 125) „KL, BF
158 _ NEXT KL
16 END
Dit programma loopt nu zo vast als maar kan, Immers, het draait even en dan verschijnt op het scherm de melding: Illegal function call in 150. Daarom plaatsen we de volgende regel ertussen en de zaakt draait als een molen bij windkracht 6:
178 * 148 if kl=lä then klei
Maar nu het programma zonder de IF-THEN vergelijking:
188 CÜLUR „IF: SCREEN 1- (PEER U) =E45) 11 FOR EL=lt TE E20
2d LINES Ie ASAT LEAD, LB
RAE LINE(7E, 79) (175, 125) ,KL MOD 15 „BF 14e NEXT EL
15 END
We hebben dezelfde regelnummering aangehouden. Dit toont aan, dat het zonder regel 160 ook gaat. Alleen, in regel 150 is de kleurinformatie KL vervangen door KL MOD 15. Dat is alles, Aan de hand van bovenstaande omschrijving van MOD
kunt u nu wel uitvinden wat er in regel 150 gaande is.
Zouden we pixels sneller op 't scherm willen plaatsen, dan kunnen we de co- ordinaten eerst in een erray plaatsen. We bouwen in dat geval een erray op met de X-coordinaten en een met de Y-coordinaten. Weliswaar neemt dit bereken en in 'n erray opslaan even tijd (waardoor de overall time weliswaar gelijk blijft), maar daarna gebeurt alles des te sneller. We willen met PSET een _—
17
mn
|
dwingen
Ook nu weer een voorbeeldje:
horizontale rechte lijn creeren van 256 punten (0-255). Deze opzet kunnen we als volgt progammeren:
18 COLOR, 1,2: SCREEN 1- (PEER ()=E45) 1 DIM B(256)
11 FOR C=ö TO 255: BD =C: NEXT CG
IEB : LE FOR D=ú TÛ 255 14 FSET(B(D) 94), 15
Le FSET(E(D), 98) ,D MOD 15 158 NEXT D
176 GOTO 17
185 END
Indien u de moeite neemt de tijd op te nemen in seconden die het plaatsen van de pixels op het scherm in beslag neemt — door de betreffende lus tussen een TIME=0 en B=TIME/50: PRINT B te plaatsen — en daarna hetzelfde te bewerkstelli- gen zon-der de coordinaten eerst in een erray op te slaan, zal blijken dar de erray methode de langzaamste is. Kunnen we geen winst boeken? Let dan maar eens op de volgende twee listings die random 192 punten op het scherm plaatsen:
188 COLOR, 1,4: SCREEN 1- (PEEK (@)=245): DEFINT A-Z 11 GERND(-TIME): DIM BRS, 2)
128 OPEN "grp:" AS #1: °SV, 528: gerp=ecrt
Li FUR M= TIJ 255
La BCM, 19 ERND (1) 256
he) BM, 2 ERND (1) 192
Lü NEXT M
174 TIME=d
188 FOR Fed TO 295
19 FSET(H(F, 1), BAF,2)),F MOD 15
2 NEXT Fr: B=TIME/D
Zij FSET(14,150) ,1: PRINT #l,E: °SV,558: locate 1,150: print bh ERD GOTD 224
5 END
U neemt 'n welhaast dramatische tijdwinst waar, indien we de coordinaten eerst in een erray opslaan, nietwaar. Let u er bovendien eens op hoe in het laatste geval de coordinaten in een twee dimensionale erray, die de coordinaten voor PSET in regel 180 bevatten, werden opgeslagen.
14 COLOR, 1, 2: SCREEN 1 (PEEF (@) 2245) GERND(-TTME)
11 OPEN “orp:" AS #1: "SV, 528 1 grpecrt
1E TIME=d
Ui FIK D=ä TO 245
14 XZ INT (END (1) K255)
ie Y=INT (RND (1) X191)
1aö FSETX,Y),D MOD 15
17 NEXT Dr: BaTIME/SG
18 FSET(IG, 150) ‚1: FRINT #1,B: °SV, 528: locate 19,18%: FRINT B
198 GOTO 199
20 END
Onze BASIC programma's sneller maken, optimaliseren in uitvoeringstempo, zou- den we mede kunnen verwezenlijken door de variabelen 'voor het grijpen! vast te leggen. Variabelen worden opgeslagen in een tabel, en wanneer nodig moet het programma ze daarin opzoeken. Liggen de meest gebruikte variabelen vooraan in de tabel, dan heeft hij ze sneller gevonden dan anders. We kunnen variabelen dwingen vooraan in de tabel opgeslagen te worden door ze zodanig in het pro- gramma op te nemen dat ze vooraan staan.
185 DEFSNG A-Z: *"WIDTH EZ
tis Azö: Betöd: C=ij: PI=AKATN(I) id TIME=ú
Ld FOR Xe 188 TO 199
18
148 PRINT Xx; 158 NEXT X 168 B=TIME/S@: 174 END
sneller.
EINDE
Dit was een serie afleveringen over PSET, Plus een aantal aanwijzingen die ons hielpen er enige ingewikkelder zaken iets eenvoudiger mee te doen. Wat de
volgende serie wordt? Dat staat vermoedelijk in het volgende "C.U.C, journaal". Intussen zijn 'uw' aanwijzingen en ervaringen van harte welkom! sek
en C.U.C. vous parle.
Cher lecteur,
Des 1'Édition numéro 25/26 nous faisons ces pages Étrangeres écrites en anglais et en frangais afin de plaire nos lec- teurs de partout dans le monde. Nous allons vous informer sur des programmes, sur des résumés d'articles, sur la fagon de commander et de ager le logiciel, materiel et la sous- cription du club C.C. Ceux qui voudraient nous aider à com- pleter cette page, veuillez-bien Écrire à: C.U.C., P.O. BOX 202, 2300 AE Leiden, Hollande. C.U.C., Fr. de Vriendstr. 43/b31, 2600 Anvers, Belgique Olivier Colin, Les Varennes-Chartres sur Cher
41320 Mennetou sur Cher, France
Cette édition-ci c'est déjà la vingt-huitième depuis qu2il y a cinq ans nous avons commancé le club C.U.C. avec le "C.U.C. journal", son magazine de contact, L'édition suivante, c'est à dire la vingt-neuvième sera le numéro commémoratif: ayez soin de vous emparer de cette édition, car nous faisons de notre mieux afin de vous présenter dans ce magazine spécial quelques surprises.
La rubrique Sintaks Error contient quelques corrections en ce qui concerne des programmes décrit dans quelques éditions précédentes. Notre premier soin aujourd'hui c'est d' intro- duire notre Service Lecteurs. Sur les pages plus épaises dans ce magazine vous trouverez un billet pour commander materiel et logicien. Les numéros des articles et le prix en florins hollandais sont indiqués aussi. Envoyez-nous des dollars americains si vous aimeriez payer votre contribution (US$ 25,—), les membres nouveaux doivent y joindre la carte membre nouveau ce qui vous garantit la réception de ce ma- gazine pendant toute une année. Si vous commandez quelque chose, envoyez-nous aussi des dollars. Si vous aimeriez payer en vous servant de vos cheques mettez le montant en florins hollandais. Aussi il vous faut tout simplement vous rendre au bureau de poste et nous remetre un mandat poste international en florins hollandais.
Pour faciliter les choses: deux florins hollandais sont le équivalent d'un dollar, ainsi il vous fait diviser les prix par deux afin de trouver le montant à payer en dollars. Au cas qu'il vous soit impossible d'acheter des dollars, change la somme en dollars en argent local et envoyez-nous l'argent de votre propre pays. Un florin hollandais est 1'équivalant de trois francs francais.
Le Service Lecteurs vous offre: logiciel (C), materiel à in- corporer (P ou T), des livres (B),logiciel sur disque (F), éditions récentes du "C,U.C. journaal" (D/Z), etc.. Nous aimerions recommander :
AXFI: HKFIs CKET:
PIKPIs FI“PI
FRINT Ei "sec"
Indien u in regel 110 de uitdrukking PI=4*ATN(1) voor A=5 plaatst, zult u wel degelijk zien dat de snelheid met drie kwart seconden is toegenomen. En u kunt zich voorstellen dat dit met grotere berekeningen en meer variabelen een gro- tere tijdwinst zal opleveren. Ook bijv. 2*1243 is minder snel dan 1243+1243, om nog maar iets te noemen, en 2°2 is uit den boze want 2*2, of liever nog 2+2 is
logiciel: le C‚U.C. Assembler/disassembler (C.03), programme agréable à apprendre ou à se servir de assembler ou code machine (MSX-1/2 & .328).
L'Émulateur MSX sur cassette (C.05) transforme votre ordina- teur SVI.328 en une machine original MSX-1, 32Ko.
Le nouveau BIOS C.‚U.C. (F.07) donne une optimisation du SVI. 328 en vous offrant beaucoup d'avantages: plus d'octets sur le disque (aussi 80 DS/DD), qui peut lire quatre-vingt dif- férentes formats de disques et qui rend plus rapide la lec- ture des disquettes, qui fait un hardcopy d'écran au moment choisi (T.04), etc...
Le compilateur 'KUN' pour MSX-1/2 BASIC (F.14) vous permet de travailler avec logiciel BASIC jusqu'à cent fois plus vite. Un exemple dans cette edition-ci c'est le programme DOOS" qui fonctionne avec et aussi sans compilateur. Mais quelle diférence extraordinaire!
Pour MSX-2 le C.U.C. vous offre le système d'exploitation CP/M PLUS (manual en Englais/Hollandais). Ce systeme vous permet se servir de logiciel professionel comme Wordstar
et DBase II.
Materiel: le projet 6 MHz, qui transforme votre ordinateur MSX-1/2 ou 328 en une machine a 6 MHz, mais le defaut 3.7 Miz reste Également la (P.02). Un commutateur automatique 40/80 colonnes tres pratique, pour le SVI.328 (P.04).
Cette édition:
Le programme "MAGISCH VIERKANT! ('LE CARRE MAGIQUE') vous montre un carré dans lequel la somme des nombres doit être la même dans toutes les dirèctions. Ou bien, 1l'ordinateur vous donne la solution.
En ce qui concerne le programma DOOS, regardez ci-dessus le texte sur le compilateur KUN.
Et vous retrouverez les pages avec les Petits Debutants (BE- GINNERTJES) pour MSX-2 et GW-BASIC, des petits programmes faciles à taper sur la machine sans prendre trop de temps, qui donnent un résultat immédiatement.
Si vous aimeriez vous procurez de beaucoup de logiciels différents pour taper, nous vous recommandons de commander les "Softwares Omnibus'' déjà publiés. Ces éditions géantes trois a quatre fois plus épaises que normalement, paraissent chaque année au mois d'août.
Nous voudrons attirer votre attention sur le programme ''80 kolommen op MSX-1'' (80 colonnes pour le MSX-1). Ce programme de langage machine vous permet en vous servant de la carte cartouche SVI 80 colonnes de mettre pas seulement 40 mais maintenant Également 80 colonnes d'information ‘a 1'écran.
MSX-2
bagianaedjas
varnor
15% REM modulus
118 COLOR,1,4: SCREEN 7
125 OPEN "grp:" AS #1: Z=RND(-TIME) 158 LINE(2,2) (519,21) ,15,E
148 A=INT(RND(1)X497) +5
18 REM voorbeeld kleur op 8 met nk 118 SCREEN 8
128 COLOR 145, 4,125: SCREEN 8
12 FOR HO=Ö TO 360 } A=A+1 140 X=126+60X A
155 Y=9b +6UK- SIN(HO/S EE 3
152 Eino an IF A=255 a A=1 16% NEXT HO
178 GOTO 17% 1845 END
158 B=INT(RND(1I)X198) +4: EL=KL+1 16% FPFSET(A,E): COLOR KL MOD 15 178 PRINT #1,CHR$((EL MOD 25) +65) 188 GOTO 14%
198 END
1D REM trap _—=
110 WIDTH 4: CLS: Z=6 ee en 129 A$="parterretrap. 118 SCREEN B: COLOR 5,1,18
135 B$="parterretrap" 12% LINE(2,2)-( 255, 208) 200,B1 KL=Ó LAD 130 FOR X=4W TO 215 STEP 2: KL=kL+2 150 FOR X=l TO 12: Z=Zt2 148 LINE(X, 40) -(255-X, 182) „KL
168 LOCATE Z, 12: PRINT MIDS(A$,X, 1) dekt A
17 __LOCATE18,-8+2: FRINT MID$(ES,X, 1) de oee ee
18% FDR T= 1 TO 250: NEXT T DRE ARTE (
190 NEXT X ERD
zöö CLS: GOTO 110
21 END
195 REM lopen 118 COLOR 4,5,1: SCREEN 7 12% LINEC5,2)- (508, 209) „11,5 15 FOR X=5d TO 254: Y=Yr,5
18 REM voorbeeld kleuren 11ë SCREEN 8: COLOR 145,4, 125
140 PSET(X ‚106),8: PSET(512-X, 196) „8 128 FOR HO=d TO Zeö: A=A+l
150 FSET (256, Y+3),8: FSET (256, 209-Y) „8 13 X=12b+bEX COS (HO/57, 3)
ld _ NEXT X 14 Y= Ge+6HK-SIN(HO/57, 5) KZ 178 Y= 150 LINE(128,96)-(X,Y),A MOD 256 18 FOR X=254 TO 5 STEF -1: Y=Y-,5 16ü LINE (A, 195) -(A, 205), A MOD #5 19 FRESET(X ‚1#6 ): PRESET (S12-X, 196) 178 _ NEXT HO
zg PRESET (256, 106+Y): FRESET (256, 106-Y) 188 GOTO 189
21 NEXT X ij 198 END
E20 Y=@: GOTO 130
255 END
18% REM de screen 8 kleuren
11 SCREEN 8
128 LINE(CI, 1)= (254, 191), 255, 8 ent
154 OPEN end “FOR OUTPUT As #1 vee PAAR Ger SP $ en 11 SOUND &,25
14 FOR A= # TO 255 Ca BHUND 737
15 LINE(8#,80) -(140,118), A, BF Si cin
16ö LINE(79, 79) - (141, 111), 255, B
178 FSET (148,94) :COLOR 255: PRINT #1,Â
188 FOR TI =i TO 250%: NEXT TI
198 NEXT A
EOD AS=INFUTE(1): IF A$="i" THEN 14
138 SOUND 8,14 14% SOUND 12,63 15 SOUND 15,14 16% END
20
9 %lubdbel UI
INLEZEN 40 TRACKS DISKS met 80 TRACKS DRIVES
SV.328
Algemeen stellen we vast dat de prijzen van disk drives de laatste jaren sterk zijn gedaald. Daarom wordt het voor de hobbyist aantrekkelijk 40 tracks drives drives te vervangen door 80 trackers (2 maal zoveel opslag capaciteit).
Hierbij ontstaat echter een probleempje.
Zo'n 80 tracker leest niet zonder meer een (oude) 40 tracks flop. Om nu met 'n 80 tracks drive toch 40 tracks schijven te kunnen inlezen, moet er een schake- ling voor de drive geplaatst worden die hem via een schakelaartje omschakelt tussen 80 en 40 tracks. C‚,U.C. BIOS gebruikers (wie nog niet?!) kunnen zelfs het schakelaartje vervangen door het relais dat op de "nieuwe bios" print zit. Op deze manier schakelt de computer zelf om wanneer er, i.p.v. een 80 tracks disk, een 40 tracks disk ingelezen moet worden.
Raymond v d Geest
aansluiten
De schakeling komt tussen disk controler en disk drive te hangen. Het STEP signaal dat uit de controler komt, gaat naar de ingang van de schakeling. De uitgang van de schakeling gaat naar de STEP ingang van de diskdrive.
werking
Het principe van de werking van de schakeling is simpel. De standaard step
puls van de controler wordt gewoon doorgelaten. De NE555 zorgt ervoor dat 3 ms later een extra STEP pulsje wordt gegenereerd zodat bij ieder step signaal van de controler de diskdrive niet 1 stap doet, maar 2 stappen.
Men moet er wel rekening mee houden dat de schrijf /lees kop van een 80 tracks drive de helft zo smal is. Hierdoor kan 'n diverse malen door 'n 80 tracks be- schreven flop weleens niet goed ingelezen worden door een 40 tracks drive,
De schakeling is zo klein dat hij makelijk op een stuk gaatjesprint is op te bouwen. Bij het gebruik van meerdere diskdrives moet de schakeling ook meer- dere malen worden gemaakt. Enthousiast? Bijgaand het schema dat in wezen geen verdere toelichting behoeft.
KRK
21
—elraal’e DOOS
"EEN welhaast REAL-TIME SIMULATIE van een draaiende KUBUS" met & zonder gebruik making van de 'KUN' compiler
De auteur heeft zich in eerste instantie voorgesteld een eenvoudig te program- meren, maar overduidelijke, drie dimensionale real time simmulatie van een draaiend voorwerp op te zetten. In dit geval werd het een kubus die via enke- le toetsen in alle richtingen vrijwel stante pede (real time) te verdraaien is.
Met enkele standaard formules die hoogte, breedte en diepte van 't voorwerp be- rekenen en .…..…….. de snelheid gevende 'KUN' compiler (zie de Lezers Service) bleek dit te verwezenlijken.
De aanvullende listing is, na wegschrijven met SAVE"...",A, via MERGE aan het programma toevoegen, waarmede u dan een pyramide kunt kantelen.
E‚e.a. geldt natuurlijk ook voor door u zelf te programmeren voorwerpen. Deze zijn voorbeelden die aantonen dat het en kan en hoe 't moet. U mag ons uw pro- gramma's, suggesties of ideeen toezenden (op schijf /cassette) ter plaatsing en beschouwing, hetgeen we zeer zullen waarderen.
199 REM met turbo REM uit regel 170 en 819 halen
110 120 ' me (draai-) DOOS ------ 118 + zebrhi Billen BORPEARERSS oraors 150 : 268 168 COLOR 11,1,6: SCREEN 5: ' MSX-1 SCREEN 2
285 170 SET PAGE @,1: CLS: SET PAGE 1,9 188 'CALL TURBO ON 971 198 DEFINT I,O,P,R,T,X,Y,Z 292 200 DIM X(21),Y(21),2(21),PX(21),PY(21): ' 21 stuks is willekeurige 842 219 Z=45:0=45:R=45: TS=1: ‘ draaihoeken ie tekening 282 220 FOR I=1 TO 8: ‘ doos heeft 8 hoeken 525 230 READ X(I),Y(I),Z(I) 655 240 NEXT I 796 259 DATA-25,-25,-25: ' afstanden in pixels vanaf vaste draaipunt 963 268 DATA-25, 25,-25: ' voor hoogte, breedte en diepte 163 279 DATA 25, 25,-25 955 288 DATA 25,-25,-25 179 299 DATA 25,-25, 25 417 300 DATA 25, 25, 25 176 319 DATA-25, 25, 25 968 320 DATA-25,-25, 25: ' --- einde data -—- 711 339 A=(0*3.14)/180 : ' --- begin programma 738 340 B=(R*3.14)/180 808 350 C=(Z*3.14)/180 821 369 CA=COS(A): CB=COS(B): CC=COS(C) 702 370 SA=SIN(A): SB=SIN(B): SC=SIN(C) 442 380 GOTO 570 788 399 A$=INKEY$: IF A$="" THEN 390 433 400 T=ASC(AS)-26 262 418 ON T GOTO 430,450,470, 480, 490, 500 410 420 GOTO 820: hiermede uit turbo komen 430 ' slechts van -189 naar +189 (=369 graden); maakt computer niet al te gek 112 440 Z=2-5: IF Z<-185 THEN Z=-180: GOTO 550 ELSE GOTO 550 458 ' stapgrootte is 5 pixels; desgewenst dus te wijzigen 428 460 R=R+5: IF R> 185 THEN R= 180: GOTO 539 ELSE GOTO 530 608 470 R=R-5: IF R<-185 THEN R=-180: GOTO 539 ELSE GOTO 530 153 488 O0=0+5: IF OO) 185 THEN O= 18®: GOTO 510 ELSE GOTO 510 322 498 O=0-5: IF O<-185 THEN O=-18®: GOTO 510 ELSE GOTO 510 911 500 Z=Z+5: IF Z> 185 THEN Z= 1808: GOTO 550 ELSE GOTO 559
22
709 730 738 757 802 964 357 851 828 139 061 912 288 073 931 663
860 424 914 088 011 266 184 146 300 343 092 032 435
3/6
510 520 530 540 55% 560 5/0 580 598 600 610 620 630 640 650 660
A=(0*3.14)/180 CA=COS(A) : SA=SIN(A): GOTO 580 B=(R*3.14)/180 CB=COS(B) : SB=SIN(B): GOTO 570 C=(Z*3.14)/180 CC=COS (GC) : SC=BEN(GC) D=CB*CC E=SA*SB*CC+CA*SC F=SA*SC-CA*SB*CC G=CB*SC*-1 H=CA*CC-SA*SB*SC K=CA*SB*SC+SA*CC FOR I=1 Ki 8 PX(I)=X(I)*D+Y(I)*E+Z(I)*F+125 PY(I)=X(I) *G+Y(I) *H+Z(I)*K+95 I
670 :
680 690 700 710 720 730 740 750 760 770 780 790 800 819 820 830
NEXT LINE( 1, 1)-(254,210),15,B : ‘ kader: MSX-2: -(254,190) LINE(75,40)-(175,145),1 „BF: ‘ oude doos verwijderen PSET(PX(1), PY(1)) LINE-(PX(2),PY(2)),4: LINE-(PX(3),PY(3)),4: LINE-(PX(4) ‚„PY(4)) ‚4 LINE-(PX(5) ,PY(5)) LINE-(PX(6),PY(6)),6: LINE- ed ),PY(7)) LINE-(PX(8),PY(8)),6: LINE-(PX(5),PY(5)), PSET(PX(6) ,„PY(6)) : LINE-(PX(3),PY(3)) PSET (PX (2 he Shek : LINE-(PX(7) ‚,PY(7)) PSET(PX(8) ,PY(8)) : LINE-(PX(1),PY(1)) : LINE-(PX(4),PY(4)) ‚4
voorkom knipperen beeld onder MSX-2: bij MSX-1 verwijderen IF TS=1 THEN SET PAGE Q,1 ELSE SET PAGE 1,0
TS=15*-1
GOTO 390
‘CALL TURBO OFF END
Wanneer u het volgende stukje listing integreert in de boven staande, tovert
het programma een volledig kantelbare pyramide op het scherm . U kunt na het intikken de volgende listing het beste wegschrijven met SAVE"....",A (ASCII
file). Dit betekent dat deze file met MERGE "‚..………" in de vorige listing is
onder te brengen. Wanneer de nieuwe listing nu met een andere naam op schijf wordt bewaard, is het mogelijk of de doos of de pyramide te laden en te RUN- nen, Ook regel 170 dient bij MSX-1 (en de SV.328 versie, waarbij dan tevens
SCREEN 1 is aan te roepen) te worden verwijderd. Eigen gemaakte kantelende
voorwerpen zien wij van u graag tegemoet.
2E FOR I=t TO 5
250 DATA -25, 25,-25
260 DATA -25, 25, 25
270 DATA 25, 25, 25
28 DATA 25, 25,-25
298 DATA #,-25, #
2D REM
210 REM
220 REM
638 FOR I=t TO 5
72 LINE (PXI) „PY, 4
738 LINE-(PX(B) „PY(E)) ‚11 LINE-(PX(2) „FY(2)) 74 _LINE-(PX(4), PYCA)) 1: LINE-(FX(5) „FY(5)) ‚6 758 LINE-(PX(2) „PY(2)) br PSET (PXI) „PYCI)) 76 LINE-(FX(S) „FY(S)) „61 LINE-(FX(E) „FY(3)) „6 778 REM
23
KKK
In "C,U.C, journaal" 24 stond een puzzel voor het gehele gezin, waarbij de computer centraal stond. De bedoeling was de puzzel op te lossen EN men moest een rijmpje of limmerick maken waarin 3 woorden voorkwamen t.w. C.U.C. - COM- PUTER - MSX, Zoals afgesproken worden de 3 rijmpjes/limmericken met een compu- terboek van de bekende uitgeverij Stark-Texel b.v. te Oosterend beloond.
De oplossing van de puzzel was niet zo moeilijk en bracht u geen verrassingen. Maar het tweede gedeelte werd leuk.
OPLOSSING PUZZEL:
Rini Kikkert
C U C bekende computer club
LE T kent waarden aan variabelen toe
U S R hiermee roept men een machinetaal-programma aan B I __N meeste elementaire computer getal
R U N startfuntie
E O F file commando
P A D instructie voor graphic tablet
OFF uitschakelfurictie
R E M geeft commentaar in een BASIC-programma T A B cursor positie
A S C geeft numerieke waarde
G E T slaat een gedeelte van een grafisch beeld op E R A commando om in CP/M files te verwijderen
De PRIJSWINNAARS zijn: 1) H.R.F. Kirchner te ZAANDIJK
Er zijn veel bladen over het computer-gebeuren,
Ze beloven veel met hele mooie kleuren,
maar al wat de buitenkant belooft,
van binnen wordt je steeds en kool gestoofd.
En je maakt het steeds weer mee;
dus wordt maar snel lid van het CEE‚UU.CEE,
want het is ook niet niks
programma's voor BASIC, CP/M, MS-DOS en MSX-IKS,
2) Mischa Vroegop te SCHAYK
Ergens, hier niet erg ver vandaan
is het C.U.C.; een fantastisch "computerorgaan",
Er ís maar een ding wat MSX'ers te doen staat in hun leven en dat is het C‚U‚C, hun "ja"-woord te geven.
«…… Ík heb dat inmiddels met veel plezier gedaan.
3) Egon Willighagen te Breda
Mijn SVI. 328 computer is nog geen MSX-2, maar met C‚U.‚C.'s techniek ga ik wel in zee.
U ziet dat alle 3 de inzenders graag hun ervaring vertellen. Wij zullen Stark- Texel b.v, van de uitslag in kennis stellen zodat deze firma de boeken naar bo- ven genoemde winnaars kan sturen. ___ Alle deelnemers wel bedankt, en wie weet „‚………….. in de toekomst ……………. e CU Cintre
de "legendarische! Software Omnibus '86/87 is als volgt na te bestellen:
Es le mb FTWARE * f13,= of BF 260 of betaalcheque in een enveloppe met naam en adres naar: SO NIBDS C.U.C. — Postbus 202 — 2300 AE LEIDEN — Holland
FI 5d 50157 * Dit bedrag storten op rek. 67.86.10.231 — NMB/Leiden (giro bank 60.000)
Ii we of op rek. 001-1678402-87 — ASLK/Antwerpen er gg — — U ontvangt deze 'bus dan omgaand in uw bus — —
24
— moegdsen vierkant ==
1900
1910 1920 1030 1040 1950 1060 1070
1989 :
1090 1100 1110 1120 1130 1140 1150 1160 1170 1180 1199 1200 1210 1229 1239 1240 1250 1260 1270 1289 1299 1300 1310 1320 1330 1340 1350 1360 1370 1389 1390 1400 1410 1420 1430 1440 1450 1460 1470 1489 1490 1590 1510 1520 1530 1540 1550 1569 1570 1580 1599 1600 16109 1620 1639 1640
Een typisch spel voor de computer, spelen met getallen. De spelregels staan uitvoerig in de listing vermeld.
DATA 5,14, 6, 2,13,18, 9, 4,15, 1650 : 19,24,21, 1,11, 7,22,17,20, 1660 REM === print de getallen === 8,12, 3,25,16,23,18: DATA 147 1670 FOR VE=1 TO 5 CLEAR 500: DEFINT A-Z 279 1689 LOCATE 6, 3*VE-1: Q=0 SCREEN @,0: WIDTH 39: KEY OFF 131 1698 FOR HO=1 TO 5 DIM A(27): T=@: NG=1 504 1709 H=A(HO+(VE-1)*5): Q=Q+H MSX=PEEK(@)=243: LOCATE ,,@ 748 1718 PRINT USING "####";H; GOSUB 2910: REM uitleg 031 1729 NEXT HO CLS:LOCATE 10,7: PRINT "MOMENTJE" 221 1739 LOCATE 28, 3*VE-1 IF Q$=""*" THEN GOSUB 2280: GOTO 598 1740 PRINT USING "####";Q 1218 693 1758 LOCATE 6,3*VE: PRINT SPC(20); 4 069 1769 NEXT VE REM --- 1-25 schudden --- 1778 : FOR N=1 TO 25: A(N+2)=N: NEXT 299 1780 LOCATE Q,19 N=RND(-TIME) 789 1790 PRINT USING "###faa"; A(5)+A(9)+ FOR N=1i TO 25 A(13)+A(17)+A(21); B=N+2+INT(RND(1)*(26-N)) 175 1808 FOR HO=1 TO 5:Q=0 A(N) =zA(B) 133 1819 FOR VE=1 TO 5 FOR M=B TO N+2 STEP-1 704 1820 Q=Q+A(HO+(VE-1)*5) A7 (M) =AZ(M-1) 062 1839 NEXT VE NEXT M 957 1840 PRINT USING "####"';Q; NEXT N 042 1859 NEXT HO : 1860 : REM --- speelscherm --- 925 1879 PRINT USING "aof###"; A(1)+A(7)+ GOSUB 1409 A(13)+A(19)+A(25); GOSUB 1670: X=9: Y=3: G=l 131 1888 RETURN LOCATE 4,23 1890 : PRINT "!z=astandasavena"'; 1999 REM === noteer en tel === PRINT "?=aoudeaostandeterug"'; 532 1918 OGENG: NG=G: TE=TE+1 H 259 1929 PRINT "="; CHR$(8); REM --- cursor --- LOCATE X,Y,1 Q=ASC(INPUT$(1)) we LOCATE ,,@ ee me ed IF Q=13 ÎHEN GOSUB 1910:GOTO 1280 4 19 ep ze
IF Q=28 AND X«23 THEN X=X+4:G=G+1 IF Q=29 AND X>/ THEN X=X-4:G=G-1 IF Q=30 AND Y>3 THEN Y=Y-3:G=G-5 IF Q=31 AND Y«15 THEN Y=Y+3:G=G+5 IF Q=ASC("?") THEN GOSUB 2490
IF Q=ASC("!") THEN GOSUB 2350 GOTO 1289
REM === teken het kader === IF MSX GOTO 1500
‘Grafische tekens voor SV.328
Pe vd
LB$=CHR$(176): RB$=CHR$(164) LO$=CHR$(185) : RO$=CHR$(162) LS$=CHR$(209) : SS$=CHR$(211) GOTO 1570 : jen Leef AT AE dl. E: En ed. ‘Grafische tekens voor MSX Re zi î LE 4d =d zd LB$=CHR$ (1) +CHR$ (88) 551 1930 IF TE=2 THEN GOSUB 1970: TE=@ RB$=CHR$ (1) +CHR$ (89) 121 1940 RETURN LO$=CHR$ (1) +CHR$ (90) 1958 : RO$=CHR$ (1) +CHR$ (91 ) 1969 REM === wissel 2 getallen === LS$=CHR$ (1) +CHR$ (87) 057 1979 SWAP A(OG),A(NG): GOSUB 1670 SS$=CHR$ (1) +CHR$ (86) 133 1980 RETURN : 1999 : CLS: L$="" 2000 REM === uitleg === FOR T=1 TO 21: L$=L$+LS$: NEXT 916 2019 PRINT"MAGISCHaVIERKANT": PRINT LOCATE 5, @: PRINT LB$;L$;RB$ 340 2020 PRINT"Jeskrijgtaeenoveldametadaari FOR V=1 TO 15 nade" aa 5,V:PRINT SS$;SPC(21) ;SS5$ 598 2030 PRINT "getallenavanalatota25.":
PRINT LOCATE 5,16: PRINT LO$;L$;RO$; 673 2049 PRINT "Dooratweesgetallenanacelkaa RETURN romet''
, _—
23
KS
apovopovg UDA
741 832 693 896
665 638
910 906 345 518 817 788
888 139
276 519 865 838 380
2959 PRINT note!
2060 PRINT n.'"':PRINT 2070 PRINT
2088 PRINT aenavan"' 2090 PRINT 2100 PRINT laatsen"' 2119 PRINT hie NT 2120 PRINT 1
an;
2139 PRINT: 2140 Q$=INPUT$(1):
2159 PRINT avan''
2160 PRINT alater" 2170 PRINT 2188 PRINT computer" 2198 PRINT
'“deePIJLTOETSENsenoRETURNoaa "wijzenakunajeazeaverwissele "Rechtssenaonderastaanadeato “vanadearijenaenadeakolommen
"deadiagonalen.":PRINT “Probeeradeagetallenazoateap
"dataallestotalena65aworden! “Hetaisamoeilijk, smaarshetak PRINT "Druksopoeenatoetsa"; CLS: PRINT: PRINT “Alsojeawiltakunaejeadeastand “hetospeelveldabewarensomaer
“meeaverderateagaan.": PRINT "Jeatiktagewoonseena!oenadea
“bergtojesgetallenaopoinareg
ela30": PRINT
2200 PRINT avensen'" 2218 PRINT ndaweer" 2220 PRINT n'':PRIN
"Jeakuntahetaprogrammaadanaes "laterametoeens?adesoudeasta
“opahetospeelveldsterugzette
T 2230 LOCATE @,18: PRINT "Drukoopoeenato
830
532 274 936
101
691 831 236 604 102 104 994 036 245 594 115
282 102 784
2240
Q$=INPUT$(1) : RETURN
2250 :
2260 2270
2280
2290 2300
2318
REM === een oplossing ==
REM (een * na de uitleg
oplossing zien!)
RESTORE 2300
FOR N=1 TO 25: READ D:A(N)=D:NEXT
DATA 4,14,21,25, 1,18,24, 3,23, 5,29, 8,13, 6,18,15,12,17, 2,19,16, 7,11, 9,22
RETURN
laat een
2320 :
2330 2340
2350 2360 2370 2380 2399 2400 2410 2420 2430 2440 2450
REM de stand bewaren REM (Een ! bergt de inhoud van het speelveld op in regel 1000)
Q$=CHR$(&HBÁ) : RESTORE 1000 FOR N=1 TO 25 Q$=Q$+STRE(AZ(N)) +", "
NEXT
P=&HF7F4: IF MSX THEN P=&HF6C8
Al=PEEK(P)+256*PEEK(P+1)+5
FOR N=i TO LEN(Q$) Q=ASC(MID$(Q$‚N,1)) IF Q<>32 THEN POKE A!
NEXT
RETURN
‚Q:A!=A!+1
2468 :
2470 2480
2490 2500 2510
REM === vorige stand REM (Een ? schrijft de inhoud van regel 39 weer in het speelveld) RESTORE: GOSUB 2290: GOSUB 1670 RETURN
END
etsa"';
CP/M Plus”
m for MSX2-Computers
Operating Syste
26
CP/M is een zeer bekend besturings systeem voor microcomputers. gramma's voor geschreven, programmeertalen en uti- lities verkrijgbaar zijn. versie van CP/M en biedt u meer mogelijkheden: systeem voor beginnende gebruikers, paswoord pro- tectie voor schijven en files, in-put/output her- benoeming van en naar files, file attributen, zoek paden, en veel meer.
Er zijn duizenden toepassings pro-
die voor de gebruikers van CP/M algemeen CP/M PLUS is de uitgebreidere HELP
CP/M PLUS zoals het C.U.C. het u aanbiedt, heeft bovendien een 120K grote RAM disk, enkel en dubbelzijdige drives, de real time klok. Bovendien kent het een snel- lere beeldscherm uitvoer.
ondersteunt de RS232 poort en
CP/M PLUS draait op iedere MSX-2 computer met een 128K memory mapper en 128K VRAM. Er dient ten min- ste een 3,5'' disk drive aanwezig te zijn en een monitor die 80 kolommen kan weergeven.
Het C.U.C. Lezers Service bestelnummer is F‚ll of F,12. Zie daar-voor de bestel formulieren elders in deze uitgave.
En ee
print drelacs)
AllRent International b.v.
UJ Í B 0 En Verhuur & Leasing van Computers g p Sittard
Sarphatipark 52 1073CZ Amsterdam Tel. 020-64 9042 electro/ ICA _tel-04490-13070
Markt 16 - 4901 EP Oosterhout Telefoon 01620 - 5 66 40
OUDE VISMARKT 29
8011 TA ZWOLLE micro tel. 038-219429 tachnolo Weteringsgingel 6 STEENTILSTRAAT 10 qy 3353 GZ PAPENDRECHT 9711 GM GRONINGEN MODEMS voor MSX en PC TEL. 078-410977
miermlite COMTEST
computer services instrumentation bv.
Fred. Hendriklaan 288 NETBEVEILIGING VOOR COMPUTER SYSTEMEN 2582 BN DEN HAAG Ro 63-65. 2355 AH H 3 5 erkstraat 63-65, oogmade Tel. 070-505791 Tel. 01712-8942*, Telex 30268 dw ci nl Int'l. tel. 31.1712.8942 - Fax 31.1712.8144
OPGEVEN ALS LID
bel gratis Nederland: 06-022.42,22 Belgie: 11,55.55
memmen eee
btw, debi t&uren, crediteuren, projecten
levering in service met te
BESTANDEN : leden (verenigings) administratie
acceptgirokaarten, labels, lijsten #1 199 FAKTURATIE: bloenisten, tandartsen, gar ages enz va fl 495 DISKDRIVE 3,5 ** 720 K DD/DS (2e drive MSX-2) fl 249 5.20"* 360K DD/DS (voor MS-DOS) 240 HARDDISK 10 MB net TAPEstreamer ( MS-DOS XT ) fl 1050 20 MB met TAPEstreaner ( MS-DOS XT ) fl 1250 20 MB als 2e Harddisk ( MS-DOS XT/AT)fl 800 10 MB ( MS-DOS XT ) tl 375
COMPUTER PHILIPS nas 9111 KT + 3OMB Harddisk fl 3450 PHILIPS nas 9126 AT + 20MB Harddisk fl &lb5
KEYBOARD met 101 toetsen voor MS-DOS XT/AT fl 199
prijzen ax BTW. Programma's voor MS-D08, MSX-2 en CPM
DE Coaputers el he 15 Ridderkerk 01804-11221 B & R software Beesdestraat /b, Rotterdan tel:010-4828500
21
… WAGENT ERUGLOOP.
CPIM voor MSX-2
>overmoedigheid en de oplossing
Toen ik er begin 1988, na veel telefoontjes, in slaagde een CP/M systeem voor m'n pas ver- worven Sony HB700 MSX-2 computer te krijgen, was dat, omdat ik voor het tekstverwerken ern— stig verslingerd was aan Wordstar. Bovendien was ik ook wat paniekerig, want ik had in m'n overmoed mijn trouwe SV,728 met CP/M verkocht en dacht, door de stekker van de 707 drive in een slot van een MSX-2 computer te steken, zo weer verder te kunnen met al die half afge- maakte teksten. Dat werd dus even schrikken! Nooit meer CP/M (en wie riep daar MSX stan- daard?). Ik telde toen dan ook lachend een stapel Duitse marken neer voor CP/M PLUS om dat probleem op te lossen.
Echter, ík kan me voorstellen dat voor velen
een tweehonderd gulden voor iets onduidelijks als CP/M PLUS een rib uit het lijf kan zijn.
Want: wat moet je er nu eigenlijk mee?
>CP/M
Wel, ten eerste verwijs ik dan naar de onover— troffen reeks artikelen van Peter v. Ginneken over dit onderwerp. Tevens vestig ik er op- nieuw de aandacht op dat er een bibliotheek aan public-domain software bestaat, waarvan de katalogus ongeveer twee kilo weegt en waar ik zelfs nu, na twee jaar, nog nieuwe dingen in blijf vinden.
Veel programma's uit deze bibliotheek werken in meer of mindere mate onder MSX-DOS, dat uiteindelijk is afgeleid (zoals grotere broer MS-DOS) van 't Digital Research CP/M computer operating system voor 8 bits PC's, Onder MSX- DOS draait veel of niet, of niet prettig. Wordstar bijv. wordt zo tergend traag dat je er de kriebels van krijgt. NSWEEP, een super handig programma om met files te manipuleren, ziet geen files. Al deze problemen zijn mees- tal wel op te lossen door de oprechte machine- taalfanaten. Zij kijken even de source-listing in, zoals normale mensen 't ochtendblad inzien, en dan aha! roepend even met DDT (doet het ook niet onder MSX-DOS) de noodzakelijke wijziging aanbrengen. Maar die mensen zijn niet dik ge- zaaid, en hebben het bovendien tegenwoordig vaak te druk met hun PC om nog iets om derge lijke problemen te geven.
>» de moeite waard Vandaar dat de aanschaf van CP/M PLUS voor uw MSX-2 computer toch 't overwegen waard is. Bo-
vendien kwam ik tot nu geen CP/M programma te- gen dat niet zonder meer onder CP/M PLUS draai- de, Natuurlijk werden tevens "de grote drie!" aan de tand gevoeld:
— tekstverwerker WORDSTAR (ook v 4.0 !) draait flitsend als weleer (en m.b.v. de ramdisk nog beduidend sneller).
— database DBASE II draait perfekt, en in- dien uit het installatie menu "CROMENCO'' als terminal wordt gekozen, werkt ook de full screen editor meteen zoals het hoort.
— spreadsheet Supercalc, ook wel bekend, draait probleemloos.
Ondanks de berg MSX-1 en -2 software die ik de afgelopen tijd mocht bewonderen, blijven de 3 bovenstaande programma's in hun genre onover- troffen.
En als extraatje voor hen die ooit de Teleac cursus 'Struktuur in BASIC!" volgden, M-Basic met WHILE-WEND, CHAIN-OOMMON, draait wrijvings- loos en geeft bijna 30K vrij geheugen in RAM,
>tegenvaller?
Het CP/M PLUS pakket ontvangt men in een goed verzorgde en stevige ordner in de maat die voor computer pakketten vrij gebruikelijk is. In de ordner treft u twee 3 1/2" diskettes aan en, zoals het C.U.C. ze uitlevert, een Engels- talige handleiding aangevuld met zeer duide- lijke Nederlandse vertaling. Natuurlijk leest u eerst de bladzijde met tekst die aanmoedigt 't programma slechts voor u zelf te gebruiken en een kaart die u getekend en wel kunt instu- ren. In dat geval zullen u eventuele toekom- stige up grades worden toegestuurd.
Toen ik indertijd het pakket ontving, viel mij de toch zeer magere handleiding op. Ook tij- dens het doorkijken er van was ik, in het be- gin, nogal teleurgesteld. Ik had zelfs (met Wordstar!) al een boos briefje opgesteld, maar ik heb dat nooit verstuurd! Het bleek nl. dat hetgeen niet in de handleiding staat beschre- ven allemaal des te uitgebreider in de "help"'- files wordt besproken. Bij twijfel over 'n be- paald commando blijkt het voldoende om 'help'' <commandonaam> in te tikken en schermen vol uitleg — eventueel na <examples> ook nog voor- beelden — trekken aan het oog voorbij.
>zeer compleet
Het pakket blijkt derhalve zeer kompleet uit-
—
28
vopupxory varnom/vef roy) vof
M.b.v. Submit is een zelf startende diskette
gerust, voor zowel de eenvoudige "gebruiker!
als voor de serieuze programmeur. Naast een ''systeem!' diskette vindt u een tweede diskette ‘waarop vele programma's en utilities aange- troffen worden, bijv.:
Color, waarmee achtergrond, tekst en cursor— kleur kunnen worden ingesteld.
Language, om een 1l-tal karaktersets te kie- zen, 10 met inverse video en de lle is MSX, (met alle MSX grafische karakters).
MSXTOCPM en CPMTOMSX , twee konversieprogram- ma's, waarvan de namen voor zich spreken,
Edit, een zeer practische tekstverwerker met Wordstar commando's, dat bovendien in staat is Wordstar document files in te lezen zonder in de war te raken van alle controle codes. Een full-screen editor a-la-MSX BASIC maakt verder worstelen met ED volstrekt overbodig (sorry, Peter, jammer van die verhelderende artikelen, Overigens staat voor de liefhebbers ED wel op de diskette).
Terminal, een communikatieprogramma om samen
met een Philips RS232 cartridge en een modem
met databanken te kunnen communiceren (fido's bijvoorbeeld). VT52 emulatie, dus ook de gra- fische tekens van FIDO komen door.
Diskcopy, een disk back-up programma dat sec- torgewijs kopieert.
Show, Dir, de laatste geeft meer dan gebruike lijke disk informatie.
Dump, Gencom, Hexcom, Link, Lib, Mac, Rmac, Save, Setdef, Sid,
allemaal programma's die het leven van de op- rechte machinetaalfanaat zo aangenaam maken. Persoonlijk zou ik Mac en RMac vervangen door Zmac en RZmac, beide public domain, omdat die de Z80 mnemonics kennen. RMac is voor de 8080, Sid is de tegenhanger van DDT, maar aanmerke- lijk slimmer (niet meer berekenen hoeveel blokken een stuk geheugen is ….….)
Setfkey, de naam zegt het al, hiermee zijn de funktietoetsen te definieeren.
Date, tenslotte, geeft het systeem datum en tijd, keurig opgevist uit de real time klok,
verdere grappen en grollen:
Bij het opstarten van CP/M PLUS wordt een ram- disk (M:) geinstalleerd die alle niet gebruik- te (dus ook video-) ram gebruikt. Dat levert bij de Sony HB/00 maar liefst 283Kb op. Dat kan in het geval van programma's die vaak din- gen van diskette halen (Wordstar, D-BASE II) een verbluffende snelheidswinst opleveren.
>even persoonlijk
aan te maken, zonder enige kennis van machine taal, Bios, of wat dan ook. Simpelweg met de tekstverwerker de file 'Profile.sub' aanmaken en daar alle gewenste commando's inzetten. Dit werkt dan exact als het ''autoexec.bat'' comman- do onder MS(X)-DOS. Wel moet Submit.COM op de diskette staan. Ik gebruik bijv. voor mijn Wordstar diskette:
—color 2,1,15,9
—language 0
-PIP M:=WS*,ov1
—C:
—A:WS (alleen niet vergeten files B: voor hun naam te geven, anders worden ze weggeschreven naar de ram-disk, waar ze even (on)veilig staan als op welke andere plaats in 't computergeheugen).
>foutmeldingen
Deze worden in een venstertje midden op het beeldscherm, over de tekst heen, weergegeven (Window, in goed Nederlands). Na het treffen van de juiste maatregelen verdwijnen ze weer, zonder de tekst op het scherm aan te tasten. Zeg zelf, een zeer elegante oplossing. Iets minder netjes is, dat het toch wel vrij makke lijk is deze venstertjes op 't scherm te krij- gen. Ik ben dan misschien wel de meest slordi- ge computergebruiker van het westelijk half- rond, het systeem had meer 'fool proof'' kunnen zijn. Overigens is dit een klacht uit de tijd dat ik nog met 'een' drive werkte. Met name foutjes als het per ongeluk insteken van een MSX diskette (zonder CP/M systeem) gaven nogal eens hang-up achtige situaties, Sinds ik met twee drives werk, is mij dit eigenlijk niet meer overkomen. Trouwens, werken met "applica- tie programma's! is nog nooit fout gegaan.
CPIM voor MSX-2 >CONLUSIE
Na 'n jaar “testen'' van CP/M PLUS is deze aan- schaf iedere mark die hij gekost heeft waard gebleken. Hoewel ik intussen ook "aan de PC! ben (het moest er toch eens van komen), heb ik, weer even achter mijn trouwe MSX zittend, geen moment het idee een stapje terug te doen. Het gaat allemaal met dezelfde snelheid en ge- mak, Daarenboven, de beeldkwaliteit onder CP/M PLUS is eerlijk gezegd een ietsje fraaier dan die van de CGA van de PC, En ik heb in feite weinig gebruik gemaakt van de programmeurs faciliteiten (alleen van SID om de C.U.C. tur- bo-patches in 'Wordstar'!' aan te brengen ). Wel is eea. voor deze recensie nog eens gepro- beerd. Bijv. een C.U.C., assembler programma tje toegevoerd aan MAC levert een keurige „HEX file die met HEXCOOM in een „OOM file kan wor- den omgezet. Die doet het daarna dan ook zon- der meer. kkk
29
C/M KM B
patches voor de X'press SV.738
Alvorens de derde aflevering van deze reeks te beginnen, moet ik iets recht zetten. Zoals ook vermeld in de eerste aflevering van deze reeks is het meeste uitzoekwerk, en een deel van de tekst, afkomstig van Hans Otten. Door een mis- verstand is dit de vorige keer niet bij 't ar- tikel vermeld. Toch geldt: ere wie ere toekomt ! Vandaar even deze uitleg.
VERSNELDE HERHALING TOETS
Het automatisch herhalen van een ingedrukte toets wordt qua herhalingssnelheid geregeld door een teller op geheugenlocatie E765h.
E764 LD a,6
Een ingedrukte toets wordt sneller herhaald als de beginwaarde van de teller lager is. Een begin waarde van bijv. 2 werkt een stuk aange- namer .
In versie 2, van het systeem moet de wijzi- ging ook te verwerken zijn, maar daar weten we de juiste adressen niet. Wie helpt ?!
Invoeren wijziging met DU
: TJ; S15<ENTER> :CH65 , 2ZENTERD> 2
:W<ENTERD
Invoeren wijziging met DDT
Laad het systeem in het geheugen zoals aange geven in CP/M-eXtra-l, Cj 25/26.
-S2565<ENTER) 2565 B6 Z2<ENTER> 2566 32 „<ENTERD
Berg de wijziging op met GÓLJ4ENTER>, zie Cj 25/26.
FUNCTIETOETSEN
Nu gaan we spelen met de functietoetsen. Daar- voor hebben we 'n aantal wijzigingen die niet, zoals bij de voorgaande wijzigingen,‚in de sys- teemtracks verwerkt kunnen worden. Die wijzi- gingen verwerken we daarom in een apart pro- gramma.
— achtergrond functietoetsen Normaal staan de functietoetsen weergegeven |
Vo ti li va
Be
kaar te gebruiken, maar zijn nu verwerkt in twee programmaatjes. Het eerste laat de func-
ti zi ge br du
KEYOFF.COM laat functietoetsen verdwijnen:
mogelijk dit te wijzigen en wel zo dat zij als gewone tekst verschijnen. Daartoe dienen van de volgende geheugenplaatsen de waarden op nul te worden gezet.
F5g9h (is nu FFh) F5l6h (is nu FEh)
voyouurb) dà Varo
tekst functietoetsen
De tekst van de functietoetsen zelf kan ook onderdrukt worden. De waarde van geheugen- plaats F59Fh bepaalt het laagste ASCII-teken dat in de functieregel getoont wordt. Met de huidige waarde wordt voorkomen dat allerlei besturingscodes, die eventueel onder een functietoets staan, te zien zijn. De huidige waarde van l4h is eigenlijk te laag, want de besturingscodes lopen tot 2h.
Door op geheugenplaats F59Fh de waarde 7Fh te zetten, wordt geen enkel teken afgebeeld en blijft de regel leeg.
or beide wijzigingen geldt dat zij pas ac- ef worden nadat de videoprocessor geinitia- seerd is. Dat geschiedt door het aanroepen n de subroutine op geheugenplaats F4FDh, ide wijzigingen zijn onafhankelijk van el-
etoetsen verdwijnen; 't tweede maakt ze weer chtbaar. U kunt de informatie natuurlijk ook bruiken om ze in eigen programma's onder te engen. Te denken valt aan een INLINE proce- re in TurboPascal.
XOR A AF ACCU op nul
LD (F549),A 32 d9 F5 ACCU naar F5Y9
LD (F516),A 32 16 FS5ACCU naar F516
LD A ‚If 3E JF laad ACCU met 127(dec) LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
CALL GF4FD CD FD F4 initialiseer Vid.proc. JP dog C3 GP PP Warm reset
functietoetsen weer terug:
LD A ‚PFF 3E FF laad ACCU met 255(dec) LD (F5g9),A 32 d9 F5 ACCU naar F5g9
LD A ‚PFE 3E FE laad ACCU met 254(dec) LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
LD A ‚2d 3E 7F laad ACCU met 32(dec)
LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
CALL GF4FD CD FD F4 initialiseer Vid.proc.
050) C3 Gj MP Warm reset
30
op een inverse achtergrond. Het is echter ‘Het invoeren van deze twee programma's is met-
—
DDT vrij eenvoudig te doen. Als voorbeeld zul- len wij KEYOFF.COM invoeren,
A>ddt8EKENTERD> -STOKKENTER> SIJD DI AFZENTER> 11 BC 32ENTER> g152 GF GOZENTER> g1f3 C3 FS<ENTER> B1Ó4 3D 32<ENTER> gigs Dl 16KENTER> gig6 43 FS<ENIER> D1H7 ENZ ENZ
DI11 44 GÉKENTER>
B112 29 .„<ENTER>
=0
ADSAVE 1 KEYOFF, COM<ENTER>
U dient er wel aan te denken de schijf met °C in te loggen voordat u met het invoeren start. Dit om de melding BDOS error R/O te voorkomen. Op een zelfde wijze voert u KEYON,COM in en u schrijft deze onder die naam ook weg.
De vermelde adressen gelden alleen voor CP/M versie 2,1.
TEKST FUNCTIETOETSEN
De functietoetsen zelf zijn natuurlijk ook te wijzigen. U kunt ze tijdelijk wijzigen in het geheugen, of de wijziging op de systeemtracks verwerken, Verwerkt u de wijziging in de sy- steemtracks dan krijgt u bij het opstarten die functietoets definities. Voor beide geldt dat u per functietoets maximaal 16 posities hebt; sluit u een toets af met <ENTER> (@Dh) dan is ook dat een teken.
In de navolgende tabel staan de beginadressen van de functietoetsen aangegeven (adressen gelden voor de CP/M versies 2,0 en 2.1):
! ! Geheu- ! op schijf ! ! | gen !__met DU ! met DDT ! ! l! adres ! Track f ! ! ! ! Isectorloffset | adres ! ! ! (hex) ! !_ (hex) ! (hex) ! ! F1 ! E39B 1 8 1! IB | 219B ! ! F2 ! E3AB 1 8 1 2B |! 21AB |! ! F3 ! E3BB 1 8 ! 3B |! 21BB ! ! F4 ! E3CB 1 8 1 4B | 21CB |! ! F5 ! E3DB 1! 8 1 S5B |! 21DB ! ! ! ! ! ! ! 1 F6 ! E3EB 1 8 tt 6B ! 21EB |! 1! F7 ! E3FB 1 8 1 7B | 21FEB ! ! F8 ! E4/B 1 9 1 fB ! 24B |! ! F9 ! E41B 1 9 1 IB ! 221B | ! F1g ! E42B 1 9 1 2B | 222B | 1 1
31
KLEUREN
Ter afsluiting een handige tip die wij ont- vingen van Len Remmerswaal. Het betreft de kleur van voorgrond en tekst van zowel het normale scherm als voor invers weergegeven de len.
Voor het instellen van die kleuren zijn twee bytes gereserveerd. De te kiezen kleuren komen overeen met de tabel die ook in BASIC gehan— teerd wordt (1 zwart, 15 (Fh) wit).
In hexadecimale notatie wordt een byte ge schreven als een ‘getallen! paar, 167 dec is A7h. Voor de kleurinstellingen wordt elke helft gebruikt voor een kleur-getal.
Byte 1 XX bid 11 kleur van achtergrond ! kleur van de teksten
Byte 2 xx tt 11 kleur van inversblok (tevens cursor) ! kleur van de teksten op inversblok
Voor de CP/M versies 2.f en 2,1 staan de bytes niet op de zelfde plaats, maar wel zo dicht bij elkaar dat ik voor beide versies de adres sen kan geven:
EEN, ! ! versie 2.f ! ! ! DU ! DDT ! en ENE Oke ! byte 1 ! tl;s7 ch3$ ! 333h ! l byte 2 ! tl;sl3 ch32 ! 3332h ! RE
ee! ! ! versie 2,1 ! ! ! DU 1 DDT ! EN Ne ee ! byte 1 ! tlss7 ch46 ! 3346h !
! byte 2 ! tl;s7 ch48 ! 3348h ! EEEN NEE:
Mijn systeem is als volgt ingesteld:
een blauwe achtergrond met witte letters, in- vers blok zwart en ook die teksten wit. Daar- voor geldt een waarde van F4 voor byte 1 en F1 voor byte 2,
[CTRL] C Abonnement i Nederland: 06-022,42,22 op dit blad? ELETSAn Bel gratis Belgie: 11.55.55
„80 kolommen oP MSXell —
MET BEHULP VAN DE SVI.727 "80 KOLOMMEN' INSTEEK-KAART
Toen enkele jaren gelden MSX opkwam, voegde iedere fabrikant iets toe aan zijn MSX computer dat de machine voor een bepaald publiek aantrekkelijker maakte. SVI bracht de 728 MSX machine uit met CP/M, waarvoor de 80 kolommen mode een vereiste werd, Een insteekkaart in het uitbreidingsslot was de oplossing hier- voor. Het was tevens mogelijk dat, met deze kaart en de SVI drive, op welhaast iedere MSX-1 machine CP/M draaide. Met de 80 kolommen kaart op zich was in we- zen niets te beginnen, daar het BASIC ROM van MSX de kaart niet kan aansturen, Het zou dus aangenaam zijn, indien deze kaart iedere MSX-1 machine, ook onder BASIC, wel 80 tekens op het monitor scherm liet weergeven!
Peten Zevenhoven
Velen hebben deze kaart aangeschaft, denkend er zonder meer 80 tekens mee op 't scherm te plaatsen, omdat de kaart zo heet. De laatste tijd werd de kaart vrij billijk op beurzen e.d. aangeboden. Het leek het C.U.C, daarom niet overbodig
'n machinetaal programma te ontwerpen dat het voor MSX-1 mogelijk maakt met de SVI.727 insteekkaart toch 80 kolommen op het scherm weer te geven,
De bij dit artikel gevoegde routines zorgen ervoor dat de SVI 80 kolommenkaart nu wel op alle MSX-1 computers werkt (niet op MSX-2, hetgeen ook niet nodig is). Dit voor zover het BIOS ROM van deze MSX-1 niet te veel afwijkt van de SVI.728, SVI.738 of de Goldstar FC200 machines,
Na installeren van de SV,727 kaart in een van de slots (als de computer uitge- schakeld is!), RUNnen we 't 80 kolommen programma. Het zoekt nu de ongebruikte 32K RAM en plaatst zichzelf daarin vanaf adres &h7800. Daarna zoekt het de 80 kolommenkaart en doet automatisch WIDTH 80. De kaart is derhalve direct actief, Vanaf nu kiezen WIDTH 40 en WIDTH 80 tussen de oude en nieuwe video processor.
Deze 80 koloms routines kennen de CLS instructie niet, daar deze opdracht BASIC ongeveer 10-152 langzamer maakt. Het scherm is te wissen met PRINT CHR$(12) — (F-toets). De SV,727 mist de MSX grafische tekens en letters met leestekens, Er zijn wel CHR$(1) grafische tekens aanwezig, die echter enigszins afwijken. Ter compensatie hiervan kan de kaart wel alle tekens, geinverteerd weergeven na het intoetsen van PRINT CHR$(27) + CHR$(112). Naast ''gewone!' codes als bv. CHR$(13) [ENTER] PRINT het de volgende opdrachten:
CHR$(27) + CHR$( 74) : wis vanaf de cursor tot einde scherm.
CHR$(27) + CHR$( 75) : wis vanaf de cursor tot einde regel.
CHR$(27) + CHR$( 76) : voeg een nieuwe regel in op de cursorpositie, schuif onderliggende regels naar beneden.
CHR$(27) + CHR$( 77) : verwijder de regel waarin de cursor staat, schuif onderliggende regels omhoog.
CHR$(27) + CHR$(108) : wis de regel waarin de cursor staat.
CHR$(27) + CHR$(112) : schakel over naar "inverse video', lichte achtergrond met donkere letters.
CHR$(27) + CHR$(113) : schakel "inverse video! uit.
CHR$(27) + CHR$(120) + CHR$(4): kies grote cursor. CHR$(27) + CHR$(121) + CHR$(4): kies kleine (streepje) cursor. CHR$(1) + CHR$(64 .. 95) : print een van de 32 grafisch tekens,
Indien deze 80 kolomsroutines met BPUT/BGET moeten samenwerken, is het belang- rijk met BCLEAR &H7800 ervoor te zorgen dat de 80 kolomsroutines niet door de
BPUT/BGET routines wordt overschreven. Maar dan begint nu wel het intikken: 1900 'MSX 1 - 80 kolomskaart routines 1960 : 1910 'voor de Spectravideo SV.727 - 80 1070 ‘Regel 1059 eventueel vervangen 1029 'koloms kaart, door P.4. 1989 'voor BSAVE '"MSX80",&hC@00, &hC85C 1930 : 1999 ‘waarna de 80 kolomsroutines 164 1049 FOR T=&HC090 TO &HC85B: READ AS: 1100 ‘voortaan met BLOAD '"MSX80'"',R POKE T, VAL(!"&H"+A$) : NEXT 1110 ‘gestart Kunnen worden. 989 1059 DEFUSR = &HC000: Z=USR(O) 1129 :
32
305 953
436
1139 1140 1150 1160 1170 1180 1190 1200 1210 1220 1230 1240 1250 1269 1270 1280 1290 1300 1310 1320 1330 1340 1350 1360 1370 1380 1390 1400 1410 1420 1430 1440 1450 1460 1470 1480 1490 1500 1510 1520 1530 1540 1550 1560 1570 1580 1599 1600 1610 1620 1630 1640 1650 1660 1670 1689 1690 1700 1710 1720 1730 1740 1750 1760 1770 1780 1790 1800 1810 1820 1830 1840 1850
DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA
21,2F,C1,91, 78,3C,ED,A3, 40,51,CD,9E, 8E,CO,30,F6O, 66, /A,E6,03, C1,FC,09,CB, JA,F5,26,40, iD,@7,11,00, ED,BO,F1,32, 01,C4,B8,CD, 01,B8,80,CD, CD,8E,CO, 30, 18,1B,7A,OF, FD,/7E,OF,OF, 17,17,E6,30, 53, 7B, 21, CE, FC,‚26,40,CD, B7,C8,DF,23, 04,57,CB,67, 5/,CB,57,C8, 0,CD,BB,CO, CO,CD,BB,CO, CO,F1,BB,37, 20,E7,C9,D5, 00,C1,D1,C9, CD,14,00,C1, 59,2E,43,2E, 6B,6F,6C,6F, OF, /5,/4,69, 16,605,/2:/3; 2E,30,0D, OA, 6E,20,65, 78, 52,41,4D,20, 6E,64,65,6E, 65,65,6E,20, 6F,6C,6F,6D, 61,72,74,20, 6E,64,65,6E, 20,59,09,22, 08,60,08,00, FD,SF,7C,DB, FD,4B, /8,B8, FD,97,7B,AE, FD,4B, 7C,84, 21,04,00,39, 23,EB,B7,ED, Di,2B,72,2B, C2,23, 11, FE, 3A,AA,F6,A7, 18,11,01,D8, CD,20,78,2A, 29,0C,2C,22, WB,FC,3A,8C, CD,9F,90,FE, C1,78,0E,0B, C4,85,78,F1, F5,C8,3F,C9, OF,F1,3E,20, DD,F3,3D,E6, F1,21,A8,EFC, FE‚20,38,0A, 13,/9,E1,C3; CD,32,7C,3E, 00,00,CA,87, 87,7E,08,E/, 1B,84,/8,02, JA,0E,62,7A, 46,79,0D,E4, JF,D4,79,CD, F6,A/,28,02, F5,06,FE,2D, F7,7A,C1,D1, FE,‚20,30,0B,
79,10,AF,D3 20,F9,01,80 CO, 38,0A,CD 21,F5,CO,18 4F‚06,00,21 7E,20,01,51 CD,24,08, 01 18,21,3F,C1 65,/B,16,80 E,CU, 38,08 JE,CO,38,0A EB‚,21,F5,C@ OF,E6,CO, 32 32,17,7F,7À 32,0D, 7F,CD CO,E5,3A,C1 24,00,E1,7E 18,F9, 7A,C6 C8,E6,83, 3C 3/,C9,60,2E SF,2F,CD,C4 2F,F5,CD,C4 C0,24,7C,B9 C5,7A,CD, OC D5,C5,5F,7A D1,C9,43,2E 20,38,30, 20 6D, 73,20, 72 6E,65,73,20 69,65,20,31 00,4/,65,65 74,/2,61,20 6/,65,76,6F OD,0A,00,47 38,30,20,6B 73,20,6B,61 6/,65,76,6F oD,0A,00, 70 06,18,1D,00 00,00,00, A4 FD,38,/8,E5 FD,7F,/B,B3 FD,3C,7C,A9 FF‚1C,/7B,E5 D5,5E,23,56 42,EB,20,F5 73,E1,C9,01 23,CD,20, 78 20,0D,2E, 00 23,11,FE,23 DC,F3,2D,C4 CA,FB,AF,32 1E„32,B9, 78 80,30,F9,21 CD,19,49,F5 30,EA,21,5D F5,FE,O9,20 CD,85,78,3A 0/,20,F3,C9 FE‚O1,28,0B F5,7E,A/,C4 32,7C,36,00 3E,AF,B7,01 7E,OE,64,C3 79,12,66,79 93,7A,06,80 05,3A, 7/A,03 78,15,35, /A E3,7A,3A,AA 26,01,11,5E 2C,D5,C5,CD E6,/F,28,14 05,28,1D,4F
33
396 022 820 599 176 317 930 637 714 956 198 652 051 112 865 712 485 692 438 177 830 033 635 4/4 831 742 584 747 490 468 822 204 794 275 077 159 418 534 871 6/73 926 091 986 044 666 330 881 054 JS 658 5/4 694 479 191 589 239 973 162 321 205 086 510 885 574 558 758 020 55 581 216 80 363 108
1860 1870 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1999 2000 2010 2020 2030 2040 2050 2060 2070 2080 2090 2100 2110 2120 2130 2140 2150 2160 2170 2180 2190 2200
210 2220 2230 2240 2250 2260 2270 2280 2290 2300 2310 2320 2330 2340 2350 2360 2370 2380 2390 2400 2410 2420 2430 2440 2450 2460 2470 2480 2490 2500 251% 2520 2530 2540 2550 2560 2570 2580
DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA
3E,81,12,13, 13,85,28,10, ‚30,DA,DS, 26,01,25,D0, 28,FA,13,AF, F5.CD,29,0C, OA,CD, 32, 7C, F1,3/,EL,C9, 28,FA,CD,B6, F5,26,01,E5, 54,04,E1, 39, A7,20,CA,18, 7E,EE,FF,77, B5,78,2A,DC, ES,C5,CD,F7, CD,01,7B,C1, BC,30,EE,E1, 3D, /9,FE,20, BO,F3,BC, 28, 7A,CD,2A,0C, 32,0C,BD,38, 3E, 1B,CD,32, 32,7C,18,0B, iF,7C,3E, OA, C1,F1,CA,31, 01,18,A5,3A, 05,CD,1D, AC, CD,32, 7C,2A, 10,24,E5,2D, F3,6/7,CD,1D, E1,E5,3A,B0, 24,CD,F7, 7A, 24,24,3A,B0, FQ,25,0E,20, iD,0C,20,14, 28,0E,E5,2C, JA,E3,CD,@1, E1,C3,1F,/C, 03,2A,DC,F3, FS,CD,1F,7C, 7C,3E,4B,CD, 05,26,01,2C, iF,7C,AF,32, /8,2A,DC,F3, 0C,28,FA,3A, 25,28,07,CD, 28,F6,CD,S5B, B6,7A,CD, A6, F9,CD,A6,7A, 18,C5,CD,B6, F9,CD,B6,7A, CD,5B,0A,18, CD,5B,0A,CD, BO,F3,57,18, CD,4C,0A,11, F3,E/,C8,11, F7,7A,FE,30, D8,FE,‚41,3F, FE‚61,3F,D0, 3C,C9,2D,28, 28,F8,2C,3A, O1,CA,2A,CA, OA,7B,CD,D6, ES,CD,0A,7B, C9,25,2D, 7D, SC,6F,26,17, 00,19,C9,FE, 3A,B0,F3,FE, D5,06,07,21, 56,23,23,23, 10,F4,D1,E1, CF‚51,11,0D, 3A,BO,F3,FE,
79,C6,40,12 24,3Â,B0,FS CD,1D,0C,D1 1B,iA,FE, 20 i2,3E,0D, A7 CD,C6,00, 3E AF, 32,A8,FC 26,CD, 1D, OC 78,AF,32,5E CD,90,00,CD D9,3A,B1,FB CB,21,A8,FC CA,B6,/78,C3 F3,E5,0E, 20 7A,D1,C5,4B 3A,B0,F3, 24 CD,1D,0C, 28 F5,20,0A, 34 04,F1,C3,31 2C,C5,E5,CD OF,CD,1F,7C 7C,3E,4C,CD E1,2D,E5,CD CD,32,7C,E1 7A,2D,2C,26 B0,F3,BC, 20 20,34,3E,1C DC,F3,25,20 28,0A,3A,B0 0C,20,01,E3 F3,BC,28,12 25,CD,01,7B F3,3C,BC, 20 CD,01,7B,CD CD,32,0C,BD 26,01,CD,F7 7B,E1,18,CA CD,E3,/7A,18 ES,CD,1D,0C 3E,1B,CD, 32 32,7C,F1,20 18,E7,E1,CD A8,FC,C3,B6 2D,2C,CD, 1D BO,F3,6/,24 F7,/7A,FE,20 OA,18,D8,CD 7A,28,D0, 38 28,C9,30,F9 7A,28,C0, 30 28,B9,38,F9 B2,2A,DC, F3 32,0C,5F,3A @9,2A,DC,F3 @1,01,2A,DC DF, 7A,D5,CD 3F,DO,FE,3A DÒ,FE,5B,D8 FE,‚7B,3E, 00 05,CD,1D, AC CA,FB,BD, 26 FB,C9,E5,CD 7E,79,E1,C9 CD,DC, 7E,E1 87,87,85,87 23,29,29,16 50,28,1F,FS5 50,20,15,E5 09,78,5E,23 EB, 36,C9,EB F1,C9,E5,01 52,CD,20, 78 50,C4,53,7B
947
441 087
1/5 562 231
267 269
45,7D,55,7E,
2590 2600 2610 2620 2630 26040 2650 2660 2670 2680
4 2699
2/00 27/10 2720
4 2730
2740 2750 2760 2770 2780 2790 2800 2810 2820 2830 2840 2850 2860 2870 2888 2899 2900 2910 2920 2930 2940 2950 2960 2970 2980 2999 3000 3010 3020
4 3030
3040 3050 3060 3070 308% 3090 3100 3110 3120 3130 3140 3150 3160 3170 3180 3190 3200
DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA
E1,C9,06,08, 23,56,23,4E, 36,F7,23,36, 71,23,36,C9, 45,7D,3E,50, DE,F3,B/7,C8, 0B,11,25,0B, AF,32,DE,F3, BF,CD,58, 7E, 0B,11,25,0B, AF,32,DE,F3, 18,24,0A,3E, 3E,1E,CD,32, 11,7F,F8,3A, 32,CD,FB,20, 06,05,D5,C5, OD,28,2B,1A, FE‚01,20,0B, 13,D6,40,FE, 20,38,04,FE, 20,C5,C6,80, 23,C1,10,D4, CD,DC,7E,23, CD,DC, /E,23, 10,5F,30,01, FF,32,DE,F3, CD,32,7C,3E, 7D,C6,1F,CD, iF,ES,D5,C5, D1,E1,C9,01, 23,CD,20,78, 8/,7E,O1,E9, CD,20, 78,18, B7,C8,C3,84, 08,11,D3,08, 96,20,21,5E, 35,/9,CD,AB, B8,38,20,FE, 1A,AF,C6,00, CD,DC,7E,11, 4F,C2,53,7D, C3,85,7D, 21, 00,11,F8,7C, 30,23,/9,90, 28,0D,4F,CD, 38,01, 79,32, 50,38,02,3E, 1C,5E,C3.9F, 69,7E,79,21, 90,11,23,7D, 99,09,5E,23, EB,E9,07,08, OD,1B,1C,1D, 00,63,7D,77, JD,45,/D,4F, /D,63,7D,69, /D,41,42,43, 4B,4C,4D,59, 18,79,69,7D, 63,7D,45; 7D, 4C,7E,F7, 7D,
21,00, /8,5E 23,/7E,23,EB 00,23,/1,23 EB,‚,10,E8,CD 32,B0,F3,3A 18,21,01,18 CD,20,78,E5 16,17,21,39 E1,C9,01,2E CD,20,78,E5 3A,DC,F3,FE OA,CD, 32, 7C 16,21,30,BF EB,‚FB,E6, 01 03,11,CF,F8 v6,0F,OE, 10 13,B7,28, 26 oD,28,1F,1A 20,38,0A,FE 7F,38,02,3E 4F,CD,DC, 7E 18,08,0E, AQ 10,F8,0E, 20 C1,D1,7B,C6 14,10,B3,3E E1,C9,3E,1B 59,CD,32,7C 32,7C,7C,C6 CD,68,7C,C1 39,0A,11,FE @1,20,1F,C3 09,11,FE,23 05,3A,A9,FC 7E,00,01,C3 CD,20,78,4F 7C,7E,B/7,20 00,DO,20, DA 7F,38,03,28 4F‚21,00,B8 00,00, 7B,FE AF,CD,31,7E F7,7C,01,0D 18,36,FE,93 30,01,AF,35 32,0C,3D,B9 8E, 7C,C9,FE 4F,ED,5B,S8D 7E,36,00,F2 22,7/D,01,11 ED,B9,C@,EB 56,2A,8D, 7C 09,0A,OB, OC 1E,1F,7F,CO 7D,87,/7/D,4D 7D,A7,/7D,53 7D,6D,/7D,63 44,45,48,4A 6A,6C, 70, 7i 6D, 7/D,53,7D 4D, /7D,3E, 7E AD,7D,A4,7D 9e,7D,99,7D
MAAK VAN UW SV.328 een MSX computer met:
728
842
402
457 585 653 850
791
3210 3220 3230 3240 3250 3260 3270 3280 3290 3300 3310 3320 3330 3340 3350 3360 3370 3380 3390 3400 3410 3420 3430 3440 3450 3460 3470 3480 3490 3500 3510 3520 3530 3540 3550 3560 35/0 3580 359% 3600 3610 3620 3630 3640 3650 3660 3670 3680 3690 3700 3/10 3720 3/30 3/40 3/50 3760 3/70 3/80 3/90 3800 3810
C.U.C.'s
voor f 24,50 nu de beschikking over twee computers!
zie het bestelformulier elders in dit blad.
DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA DATA END
“MSX-emulator'
Al,7D,9E, 7D, B8,CD,41,7E, 18,21,1C,7B, CD,32,0C,3D, 18,0A,1D,F2, 15,F8,18,07, BA,C8,14,C3, 8D, 7C,7B,E6, 82,7C,18,F2, 32,0C,BA,20, B8,3E,00,18, AF ‚32,84, 7C, 3E,93,21,3E, 32,5E, /C,C9, D5,E5,9F „16, 19,5D,54,23, 28,05,4F,06, 3A,DE,F3,B7, BF,18,03,11, F5,7D,93,7C, oD,54,01,50, 7E,EB,D1,18, 58,7E,D1,C3, 17,92,28,0B, C8,FB,11,C9, DE,F3,B/7,20, 18,03,21,90, E7,38,12,E5, 00,09,EB,CD, BO,FF,09,18, ES,D5,5A,16, 19,7/,D1,E1, 14,CD,32,0C, 17E,18,F5,3E, 8/,7C,18,05, 50,78,CD,31, 3E,20,77,23, iF,79,30,0E, 35,28,13,3C, 18,0C,01,08, 05,3D,C0,01, D3,/78,3E,60, 7E,CB, 77,28, 02,CB,AF,D3, 8D,7C,6A,63, F3,7A,87,87, 17;29,29,29, 00,19,22,87, 78,7C,E6,0/, D3,/8,7D;D3, JE,ED,BO,18, 4E,18,04,CD, 00,D3,A8,3E, 3E,00,D3, A8, 22,1B,7F,E1, 7E,E6,3F,F6, E1,7E,3A,FF, 7E,E6,CF,F6, 3A,EA, 7E,E6, A8,C3,00,00
16,FF,21,00 16,00,1E,00 FE,‚50,20,1B BA,C8,1E,00 9F,7E,LE,4F CD,32,0C, 3D 9F,7E,ED,5B 07,28,F4,CD 1E,00,14,CD E6,15,21,00 1B,3E,80, 96 C9,3E,04,21 02,21,3E,FF 2A,17,7E,7A 00,21,B2,FB ED, 44,C6,17 Q0,ED,BO, EL 20,05,11,30 EO,BE,C6,17 QA, 30,0E,D5 00,09,CD,CF EC,‚F1,57,CD 9F,7E,DS,3E áF ‚06,00, 21 FB,ED,B8, 3A 05,21,E0,BE BE,11,00,B8 SD,54,01,50 CF,7E,E1,O1 E8,D1,18,24 00, 21,B2,FB C9,CD, 4C,7E BA,C8,CD, 58 50,93,47,2A 2A,17,7E,06 7E,CD,EF,7E 109,FC,18,77 01,20,1F,D6 CO,01,90,60 60,D6,34, 28 60,1F,3E,OA AQ,B1,32,8C 06,CB,SF, 28 79,C9,ED,53 2C ‚24,22, DC 82,87,6F,26 22,17, 7E,1G 7C,3E,OE,D3 D3,79,3E,OF 79,C9,CD,EF OA,CD,EF,7E EF,‚7E,71,3E 00,32,FF,FF FB‚C9,F3,E3 DB,A8,32,EA 00,D3,A8, 32 FF,‚2F,32,E5 00,32,FF,FF CF‚F6,00,D3
34
ee NKIR HOR IK HR IOR kek ek onkokdokiokiekok
TELECOMMUNICATIE lekokstokoksekdekselksikeksiokalslelekeksokselsokiekeksokek
*x
*
deel l 0
Moker kene ekek dek deler sokieksekdak
Deze keer is als thema gekozen de onbemande RTTY mail- boxen, waarover zelden in de media is geschreven. Ver- der aandacht voor 'n interessante cassetteband voor de kortegolf luisteraar, die een leuke aanvulling voor de morse-telex decoder vormt. Aansluitend nieuws over da- tabanken waarin het C.U.C. informatie heeft geplaatst
*.
*
en waarin u vragen aan ons kunt stellen.
Inmiddels is dit de 10e aflevering TELECOMMU- NICATIE, iets om niet ongemerkt voorbij te laten gaan. Daarom even een korte terugblik.
De serie is ontstaan door de grote interesse van de auteur om met behulp van een computer te kunnen communiceren, in de ruimste zin van het woord. Meestal kiezen we per uitgave een thema.
Het artikel wordt door ondergetekende, naast de Basicode-Corner, als een doodgewone gebrui ker geschreven en, waar noodzakelijk, met der den besproken. Technische details komen dik- wijls van Peter Zevenhoven, of Peter van Gin- neken, of van andere team-leden. Uit de diver- se enquete's is gebleken dat de serie bij de lezers goed in de smaak valt, wat 'n goed ge- voel geeft en reden op deze voet door te gaan.
Onderstaand een overzicht van besproken onder— werpen, met vermelding van het nummer van de uitgave. De nummering naar deel 10 klopt niet helemaal, omdat in het begin de artikelen zon- der volgnummer onder diverse titels werden ge- publiceerd.
In uitgave:
nr. 8/9 satelliet-signalen inlezen met het Basicode-2 vertaalprogramma.
nr. 10 test van een morse/telex-decoder ,
nr. 12 aanvulling Satelliet-—ontvangst.
nr. 14/15 Viditel en Fido databanken.
nr. 16 alles over Vieuwdata/Viditel.
nr. 17 (1) alles over B.B.S./Fido.
nr. 18 (2) test Swoft-talk en Fido.
nr. 19 (3) xmodem protocol.
nr. 20/21 (4) Improved Modem Program.
nr. 22 (5) alles over ComNet.
nr. 23 (6) deel 2 over ComNet.
nr. 24 (7) C.U.C. morse/telex-decoder .
nr. 25/26 (8) alles over morse.
nr. 27 (9) alles over telex en BBS-Sneek.
bestellen. Misschien ontvangt u nr. 12 netjes gekopieerd, daar dit welhaast is uitverkocht.
ZENDAMATEURS EN DATABANKEN /MAILBOXEN
Wat is 't leuk om na jaren stilte als zendama- teur deze hobby te kunnen combineren met het computeren en, bovendien, hierover te kunnen publiceren. Na de nodige aandacht in Telecom- municatie aan viditel, databanken — die via de telefoon te benaderen zijn — en daarna aan mor- se en telex — via een ontvanger te volgen, nu een kruising van beide, t.w., over (onbemande) RITY-MAILBOXEN. Dit wordt een uniek verslag.
INLEIDING
De vorige aflevering handelde over RTTY (Radio TeleTYpe) oftewel telex via de radio. Hierin gaven wij o.a. een kleine opsomming van enkele zogenaamde RTTY mailboxen. Dit zijn databanken die, d.m.v. telex-signalen vanuit de computer, door zendamateurs worden gebruikt om gegevens centraal op te slaan,
Mijn interesse in deze mailboxen was tijdens het uitproberen van de C,U.C. morse/telex de- coder II dusdanig gestegen dat ik meer aan- dacht aan dit medium ging besteden. Niet al- leen passief door te luisteren en te kijken, maar ook aktief als zendamateur door RITY te zenden om de nodige gegevens op te halen.
RTTY MAILBOXEN
Men kan niet zondermeer 'n RITY mailbox begin- nen. Daarvoor moet een pittig zendexamen wor— den aflegd en toestemming verkregen van de Ra- diocontroledienst, PIT afd. Machtigingen-admi- nistratie Radiozendamateurs te Groningen. De machtiging voor 'n zogenaamde (onbemande) RTTY mailbox valt onder de Bijzondere Toestemmingen (BT). Het is onbeperkt geldig maar, gezien het
Deze uitgaven zijn via de Lezers Service na te experimentele karakter, niet automatisch na 'n-
39
—
jaar verlengd zoals gebruikelijk bij zendmach- tigingen. Men dient dus elk jaar zelf een ver- lenging aan te vragen.
Aktief als zendamateur met mailboxen communi—- ceren, kan helaas niet met slechts de C.,U.C. morse/telex decorder, die alleen geschikt is voor ontvangst. Er zijn de afgelopen jaren di- verse public domain RTTY MSX-programma's in omloop gekomen die ook geschikt zijn voor 't uitzenden van telex. Op clubdagen kunt u ze uit de C.U.C. software-bank (Dick vH) plukken. Ze mogen alleen door zendmateurs met 'n mach- tiging worden gebruikt om te zenden.
AKTIEVE RTTY MAILBOXEN
Begin dit jaar waren er 2 mailboxen permanent in aktie c.q. stand-by, t.w.:
PISTWE 144.625 te Hengelo — PA3DBP PISWBA 144.625 te Alphen a/d Rijn — PA3CCD
In het verleden waren er nog een paar aktief in Helmond en Leiderdorp, maar hiervan wordt niets meer vernomen; hun machtiging is ook niet verlengd of opnieuw aangevraagd. Onlangs vernam ik dat in Delftzijl een stations aktief zou zijn.
Men zal zich afvragen waarom zendamateurs voor deze mogelijkheid kiezen.
Voordeel: geen telefoonkosten. Nadeel : kans op storing door derden; (nog) geen privacy.
De voordelen wegen niet op tegen de nadelen. Niettemin werken er steeds meer zendamateurs d.m.v. packet-radio, 'n andere manier van data overdracht. Dit is een modernere mogelijkheid, waarvan het gebruik enorm toeneemt. Wellicht dat wij daar in de toekomst nog eens aandacht aan besteden. Maar een lezer mag daar natuur- lijk ook over schrijven.
INHOUD VAN DE DATABANKEN
De Mailbox databank is enigszins te vergelij- ken met een BBS of FIDO; de tekst komt op de- zelfde wijze op het scherm. De communicatie verloopt echter anders. Net als half-duplex dient men om beurten te zenden of te ontvangen/ wachten. Men kan dus tussentijds niet een fou- tieve opdracht ongedaan maken, Bovendien dient men tussentijds via 't computerprogramma en/of zender over te schakelen van ontvangst naar zenden en vise versa,
In de regio waar ík woonachtig ben, is de RTTY-—mailbox van PA3CCD uit Alphen aan/de Rijn zeer aktief onder de call PI8WBA.
De commando's wijken wel af van de gebruikelij- ke databanken, maar door eerst een tijdje de andere verbindingen te volgen, krijgt men al gauw een indruk van de te volgen handelwijze.
Tijdens het inloggen en gebruik krijgt men bo- vendien tussentijds genoeg uitleg en kan er nauwelijks iets fout gaan. Enige kennis van de Engelse taal is wel nuttig.
MIJN EERSTE "VERBINDING"
Normaal werk ik niet met een MSX computer, maar met een SV,328 (bijna MSX). Hoewel ik over een schitterend MSX-emulatie programma voor deze computer beschik, blijkt deze niet mans genoeg te zijn om de speciale MSX-soft- ware te kunnen verwerken. Eigenlijk logisch, want in de software worden de nodige poorten en adressen aangeroepen, en ook de hardware wijkt af van MSX-systemen; het programma loopt dus vast. Niettemin, ík paste tijdens mde eer- ste poging op maandagavond 26 september j.l. een foef je toe.
a) ontvangst via mijn tranceiver en C.U.C.'s morse/telex decoder op de SV,328, want daarin beschik ik over een 80 kolommenkaart en kan ik alles direkt laten uitprinten.
b) uitzenden via de microfoon van m'n trancei- ver vanuit een MSX-1 computer waarop het spe- ciale programma draaide. Hierover later meer,
Bij het oproepen/zenden dient men eerst een paar maal "ryryryryry' uit te zenden opdat de ontvanger van de mailbox zich daarop automa- tisch afstemt. Daarna de eigenlijke oproep: '_pigwba de pa3gbl-" en vervolgens overscha- kelen op ontvangst.
Het resultaat was in een keer raak, De mailbox kwam terug met:
“ryryryr... this is mailbox pi8wba''
en ze geeft aan dat men is ingelogd met datum en tijd. Ze vertelt dan wat te doen als men iets fout heeft gedaan, hoe informatie is te verkrijgen (via —info-), hoe een bericht is uit te lezen en hoe de snelheid kan worden gewijzigd naar bijv 100 of 110 baud i.p.v. de standaard 50 baud.
ryryeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyey this is mailbox piBwba log-qgsls pelgbl, 26.989,88 on 29,29 1tc
when calssign is not good enter command and please wait?
for information give comaand-info- please don't forget the (-) sign
lees een message uit met b.v -rcl3-,dus rcl met sag-nuaser. for 168 baud give -p24- of - p25 for 118 baud
pelgbl de mailbox piBwba
your coaaand please ? (-info- -list- =help- -grt-)----pse kkk
Veel commando's kende ik reeds door regelmatig berichten van mede amateurs te volgen en zo- doende was ik al een beetje thuis in het ge- bruik ervan.
Ik heb diverse voor mij interessante files met berichten kunnen oproepen en tevens 'n bericht achtergelaten met het verzoek of iemand mij meer gegevens zou kunnen verstrekken over an— dere RTTY mailboxen,
36
MIJN TWEEDE KONTAKT
Op zondag 9 oktober, 't regende de gehele dag, was het mooi weer om eens voor mezelf te hob- byen (áin plaats van voor de club) en heb ik de morse/telex decoder aangesloten om de berich- ten via de mailbox in de gaten te houden.
Mijn oproep om gegevens over andere mailboxen was gehonoreerd: in het oproepbericht, dat om de 20 minuten automatisch wordt uitgezonden, stond dat er een bericht voor mij was.
ryryryeyeyeyryeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyryeyey this is mailbox pidwba
alphen a/d rijn,cab4f,jo22hd,r28 call ae like: -piBwba de pa@xxx-
this mailbox worksaccording to the iaru-norm,in noraal mode,
nessage for pbBaes,pelgbl,pelafy,
after the mailbox is open,‚information with-info-,or-help-,or-list-
date 11,19.88 tise 16,38 1tc
remeaber the (-)'s pse kkk
Direkt inloggen kon niet, want ik moest dan de gehele fanfare van m'n zoon naar beneden halen Daar ik de volgende dag vrij zou zijn, leek me dat een uitstekende gelegenheid om een tweede maal aktief in te loggen.
Bij een viditel/bbs databank bel ik in 't week end of 's avonds, (drukt de telefoonkosten), maar in dit geval kan dit gemakkelijk overdag. Nadat de spullen waren opgesteld kon ik de ver binding tot stand brengen. Dat geschiedde in eerste instantie uitstekend, zodat ik mijn be- richt kon lezen. Het is gebruikelijk om 'n ge- lezen bericht met enkele commando's te wissen (clearen), maar dat lukte niet. Mijn antenne stond in een andere richting (zuid-west i.p.v. oost, gezien de toenmalige najaarsstormen) en er was veel storing in de lucht; de mailbox kon derhalve mijn opdrachten niet goed volgen. Toevallig liep de systeembeheerder langs zijn computer en zag dat er iets niet goed ging. In plaats van de automatische berichten vanuit de computer zag ik hem tekst intikken en op die manier konden wij e.e‚a. samen behandelen. Maar toen ging het fout .….…… de TV van m'n zoon begaf het. Daarmede kon ik via de primi- tieve opstelling de berichten wel mee ontvan- gen, maar niet beantwoorden „………….
Er was echter nog een mogelijkheid: ik deed 'n oproep via phone (via de microfoon met spraak). De systeembeheerder merkte dat op en deed het- zelfde. Zo hebben we, nadat we een vrije fre- quentie hadden opgezocht, gezellig kunnen pra- ten over onze bevindingen en ervaringen,
Ik vernam bijv. dat zijn systeem nog steeds werd uitgebreid en verbeterd. Ook dat hij maat regelen had genomen om een zogenaamde hang-up
| Een belangrijk punt is de privacy die, via een
zogenaamd openbaar media-overdracht, nooit wa- terdicht is. Maar daar wordt nog aan gewerkt.
U zult zich wellicht afvragen welke commando's er gebruikt kunnen worden. Onderstaand 'n paar daarvan met een korte uiteenzetting:
=info- ; operating instructions
=help- ; instructions info-file
—WX- ‚ weerbericht
—news- ; piáaa bulletin
—open- ; open file
-qrt- _; close the mailbox
—-end- ; close enter of message
—list- ; directory of file's
-rcl- ; read file's like -rc13-
=sto- _; store of file's in 50 baud!
-clr- ; kill file's like -—clr- wait
-qsl- ; transmit qsl card
—log- _; logbook from the last 3 day's
—last- ; directory last 5 file's Bovendien zijn er speciale commando's om de
snelheid te wijzigen (-p24- is naar 100 baud), signalen te testen (-testl- transmit the quick brown...), de mailbox als repeater (tussensta- tion) te gebruiken en de mogelijkheden zullen nog wel verder uitgedacht worden,
Het lijkt in het begin onoverzichtelijk, maar indien men iets fout doet, geeft de automati— sche mailbox altijd een verklaring. Na enige tijd tikt men de commando's blindelings in met diverse opdrachten achter elkaar.
Vindt u het nu nog vreemd dat ik over deze mo- gelijkheid van datacommunicatie schrijf? Er kan nog veel meer over geschreven zou kunnen worden, maar 't is slechts de bedoeling u ken- kennis te laten maken met dit schitterend stuk vakmanschap bedreven door Nederlandse radio- zendamateurs.
SOFTWARE
Er bestaan voor de MSX-computers reeds enkele programma's waarmee naast telex-ontvangst ook telex-signalen gemaakt/uitgezonden kunnen wor- den, Dat mag alleen door gelicenceerde zenda- mateurs gebeuren,
Deze programma's werken trouwens vaak niet met onze interface, omdat de aansluitingen via de joystick anders kunnen zijn en men dient dit dus aan te passen, Het aansluitschema van de C.U.C. morse/telex convertor staat in "C.U.C. journaal" nr. 27 op bladzijde 34.
DATASIGNALEN OP DE KORTEGOLF Tijdens een van mijn bezoeken aan Willem Bos
(van RAM) zag ik een cassetteband liggen met de titel 'Kortegolf codes', Uiteraard wou ik
(vastlopen van het programma) op te vangen. het fijne ervan weten en hij vertelde mij dat
31 _
er allerlei signalen op stonden die op de kortegolf voorkomen.
Zoals in een vorig artikel verteld, is 't niet eenvoudig om allerlei soorten signalen op de
kortegolf te herkennen of uit elkaar te houden.
Met dit bandje heeft men enorm goed vergelij kings materiaal, want er staan maar liefst 20 modulatiesoorten op met brondvermelding.
De opnamen van de verschillende soorten modes varieren van 30 sec. tot 2 minuten met vooraf een stukje verklarende tekst. De cassetteband heeft een lengte van bijna een half uur met piepjes zoals C.W, (morse), Baudot-telex (ín verschillende snelheden), maar ook minder be- kende kreten zoals TOR, SITOR B, ARQ, FAX en slowscan en nog anderen.
De cassette is te bestellen bij:
RAMSOFT SERVICE onder de titel: Kortegolf co- des en kost f. 25,- inclusief gebruiksaanwij- zing en verzendkosten.
U kunt een girobetaalkaart, euro—- betaalcheque ad f‚ 25,- zenden naar:
RAM, Postbus 333, 2040 AH ZANDVOORT
of het bedrag overmaken naar:
Giro 1598540 t.n.v. RAM BV te Zandvoort.
C.U.C. is bereikbaar via COMNET & BBS-SNEEK
COMNET (viditelmode 1200/75 baud) tel. 0078-156100, 159900 en 158000
Inmiddels hebben bij ComNet wederom uitbrei dingen plaatsgevonden, Het aantal telefoonlij- nen is opnieuw toegenomen en de capaciteit van de harddisks is ook groter.
De hoeveelheid telesoftware blijft, dankzij de betaal-telesoftware, aanzienlijk toenemen. Betaal-telesoftware kost niet veel, maar bevat wel kwalitatief goede programmatuur; periodiek ontvangt men van ComNet een faktuur.
We overwegen een aantal geselecteerde program- ma's, die ook op cassette via de Lezers Servi- ce te koop zijn, in de betaal-telesoftware op te nemen. De vrije software blijft echter be- staan.
B.B.S, SNEEK (300/300 1200/1200 2400/2400 baud) tel. 05150-25553 (GEEN 1200/75 baud)
Na de nodige aandacht aan deze databank in on- ze vorige aflevering zijn er veel berichten binnen gekomen, Hele leuke, maar ook vervelen- de. Dat gaat dan bijv. als volgt:
“Als bedrijf kunt u niet .……….
“Beste mensen, al mag ons clubblad er dan pro- fessioneel uitzien, achter de schermen zijn alleen echte amateurs en hobbyisten bezig. De meeste daarvan hebben een normale baan, zijn getrouwd en hebben een gezin .……… Het clubge- beuren kan daardoor zelden op de eerste plaats komen. Het gebeuren dat een of meerdere werk- zaamheden van en/of voor de club vertraging, zo niet aanzienlijke vertraging oplopen",
De files c.q. software is inmiddels aanzien- …Jk toegenomen: ook zijn er hebben velen een of meerdere programma's geupload.
VOLGENDE AFLEVERING
Hierin zullen we het hebben over Viewdata (Vi- ditel-systemen) aangezien op dit gebied nieuwe ontwikkelingen plaats vinden,
We hebben 't voornemen 'n lijst samen te stel- len met telefoonnummers van viditel-databanken die 24 uur per dag operationeel zijn, Vooral VIDITEL-systemen welke op 300/300, 1200/1200 en 2400/2400 baud hebben onze interesse,
Sysops en informanten kunnen hun gegevens zen- den naar onze postbus 202 te Leiden onder ver- melding van: 'TELECOMMUNICATIE',
dokk
CUC. op COMNET
COMPUTER,
Josvaasl
MICRO TECHNOLOGY
ALLES OVER HET C.U.C. LEZEN in:
COMNET
“COMNET" is een DATABANK volgens het oe EROTOCOL "COMNET" is BEREIKBAAR via de TELEFOON N
0768-158000 078-1539900
0e {66100
KIES PAGINA 328 voor UITGEBREIDE INFORMATIE OVER het C.U.C.
Het lidmaatschap op ComNet is gratis;
en om een toegangsnummer toegewezen te krijgen.
wel dient u zich aan te melden als lid
De programma's zijn eveneens
zo binnen te halen — waardoor nog slechts de telefoon-verbinding geld kost,
In deze rubriek maakt de redactie openlijk bekend wat er fout ging (en hoe 't wel moet) of beter kan.
journaal 25/26 ProCAD v 4.3
Software Omnibus '88/89 “ontwerp en tekenprogramma " blz. 21 (WA) de volgende wijzigingen en aanvullingen toevoegen:
nodig:
2042 IF (XX,YY)=@ THEN 2944 ELSE 2950
3944 IF YYSCV THEN A(iD)= ,„SXFI: A(@=l.EXFI: GOTO 4920 2946 IF YY#CV THEN A(1)=1.5XPI: A(@)= ,„SXFI: GOTO 4020
beter: regels 1750 & 1760 worden regels 1522 & 1524
Daarnaast dient het ingebouwde screendump programma te worden aangepast. Immers, dit was overgenomen uit de Software Omnibus '85 en draait alleen onder SCREEN 2 van MSX of SCREEN 1 van de SV.,328. ProCAD V 4,3 draait op scherm 7 van MSX-2, zodat het screendump programma voor Star en Brother printers (voor andere printers kunnen andere codes nodig zijn) dient te worden ver- vangen door het volgende:
SEEd REM screendump progr.voor scherm 7 van MSX-2: HER SED REM eenvoudige maar doeltreffende versie
Sed REM of het sophisticated screendump progr. CAMELEON Se REM zorg er vaar dat de printer aan staat
SE :
Se7d DEFINT A-Z: LERINT CHR$(27) CHR$(65) CHR$ (B)
528 Xtzdr DEFUSREVARFTR (X4#)
FOR I= TO 5: READ Tr: POKE VARPTR(OXH)+I, Ti NEXT I DATA Es Zr 126, 195, 165, @
FOR HO=W TO 504 STEF 8 LPRINT CHR$ (27) CHR$(74) CHR$(C124) CHR$ (2) 4 FOUR VE=RIj TO @ STEF —1: De FOR H=HO TO HO + 7 D=D+D: IF FOINT (H‚VE) 454 THEN D=D+ti NEXT Hz D=USR(D): D=USR(D): D=USR(D) h NEXT VEr LPRINT 540 NEXT HO SAID : ZAEB LPRINT CHR$S(E7) CHR$ (64) ZA : 244 DEFDEL A-Z z45 RETURN
Deze eenvoudige maar doeltreffende screendump routine kan natuurlijk aan ieder ander programma worden toege voegd. Het eenvoudigst gaat dit door het na intikken weg te schrijven als ASCII file en dit met MERGE aan het bedoelde programma te koppelen, Zo kunt u boven- staande regels en de nieuwe screendump ook aan ProCAD
toevoegen.
‘mmm
Tips en Foef jes — nr. 007 kan ook met DATA regels. Let er ook op dat op de BASIC informatie kaart 18 (Cj 22) in regel 140 B$ is weggevallen na de ',' (PZ).
journaal 27 blz, 36 (Adriaan Delis) WIJZER gasmeter programma
— In regel 1040 moet de variabele JA worden JA$
— Ter verbetering volgende regels toevoegen:
125 DEFINT Fi: FT=ú 758 IF FT=l THEN RETURN ELSE RETURN 150 7048 IF A$="J" of Af="j" THEN FT=l: GOSUB 65
DOS WERKBANK blz. 49 (wa)
Lees de nieuwe MS-DOS WERKBANK; deze geeft enkele toe- lichtingen.
CUE. BEOS 1,6
voor SV,328 — In de utility CB wordt 't gekozen te formateren for- maat invers weergegeven. Bij formaat nr 2l gaat dit niet helemaal correct.
De oplossing is in file CB./ÚP twee bytes te verande- ren met DDT. Als volgt:
DDT8# CH, dd S4CI 14
SeAC1
14
Gö
SAVE 2d6 CE, BOE
xk
Twee van de nieuwe cassettes; vanaf nu via de Lezers Service verkrijgbaar.
** ELECTRO met vier "educatieve" spellen en de software bij de
** MORSE/TELEX decoder, een interessant stukje verlenging van uw computer hobby.
ook op diskette te bestellen
| G STUUR ONS UW PROGRAMMA TER PLAATSIN
40
MS-DOS HET ANDERE BESTURINGSSYSTEEM neoenkenfedenfenkkenekenfenkkenfekenkenkekenfeokeofeokeofenkeokenkokenfeenke flenke efen
In de achtste aflevering van deze reeks be- spreken we de laatste vijf van de ingebouwde DOS commando's, te weten:
BREAK CITY EXIT SET VERIFY
In een volgende aflevering komen de externe op- drachten aan bod.
BREAK [ON [OFF J<ENTER>
De toetscombinatie °C heeft meestal tot gevolg dat het lopende programma afgebroken wordt. Wenst men echter °C in een programma voor een ander doel te gebruiken, of voorkomen dat een programma met °C onderbroken wordt, dan moet dat aan het systeem kenbaar gemaakt worden. Na het geven van de opdracht BREAK OFF zal het systeem bij het geven van °C het lopende pro- gramma niet meer onderbreken.
BREAKKSENTER> geeft aan of de BREAK switch aan ‘of uit staat. Met BREAK ONKENTER> wordt de BREAK functie weer ingeschakeld.
CTTY [apparaat J<ENTER>
Met deze opdracht kan een fysisch apparaat ge- selecteerd worden waarvan dan de opdrachten voor het besturen van de computer vandaan ko- men. Standaard geeft u opdrachten vanaf het CONsole maar het selecteren van een COM-poort behoort ook tot de mogelijkheden. Voor het terugkeren naar het console dient u de op- dracht CTTY CON<ENTER> te geven.
Het is, na het geven CTTY AUXXENTER>, moge lijk de computer te besturen vanaf een op die (RS 232) poort aangesloten terminal. Zo kunt u via de RS 232 poort van bijv. een SV,328 toch MS-DOS programma's besturen, alleen krijgt u wel problemen met, voor de aangesloten verre computer, ‘vreemde! scherm besturingscodes.
In plaats van AUX (=COMI) kunt u een andere COM-poort kiezen indien in uw systeem aanwezig
EXIT<ENTERD
Bij 'n aantal toepassingsprogramma's is 't mo- gelijk het programma tijdelijk te verlaten en met behulp van de COMMAND interpreter de in- gebouwde DOS opdrachten te laten uitvoeren. U voert de opdrachten niet in bij de prompt maar geeft COMMAND [opdracht]. Zijn de gewenste op- drachten uitgevoerd dan wordt met EXIT<ENTERD> teruggekeerd naar het programma dat daarvoor verlaten werd.
SET [naam=[waarde ] J<ENTER>
Set is een opdracht waarmee direct geschreven kan worden in een gereserveerd deel van het systeem. In dat stukje geheugen staan een aan- tal waarden die het systeem en programma's kunnen bekijken.
Voor het systeem staat daarin waar hij de file COMMAND.COM kan vinden en wat het zoekpad (zie MSDOS-7 in Cj 25/26) voor de opdrachten is.
Met SETKENTER> krijgt u de waarden van hui- dige parameters te zien, Zonder dat u iets toe- gekend hebt, krijgt u te zien:
PATH= COMSPEC=A : \COMMAND . COM
Na afloop van veel programma's wordt COMMAND.COM opnieuw geladen, Handig is het om COMMAND.COM in RAM-disk (drive D) te zetten en de volgende SET opdracht te geven:
SET COMSPEC=D : \COMMAND . COM<ENTER>
Er zijn ook programma's die, als zij een be- paalde file niet kunnen vinden, in de vernoem- de ruimte zoeken of er voor hun een specifiek zoekpad is aangegeven. Bijv. een programma SPEL zoekt de file WOORDEN, maar zal, als hij die niet in de actieve directory kan vinden, kijken of in dat geheugen staat
PATHSPEL=[ path]
In dat geval zal in de aangegeven directory naar WOORDEN gezocht worden.
U dient hierbij te bedenken dat de normale PATH opdracht alleen gebruikt kan worden voor het zoeken van COM en EXE files,
VERIFY [ON ][OFF J<ENTERD>
Gewoonlijk worden de naar schijf geschreven data (gegevens) niet direct teruggelezen om te con-troleren of deze correct op schijf staan. Indien u echter ‘absolute! zekerheid wenst te hebben dat de informatie correct op schijf komt dan kan dat met VERIFY ONKENTER>. Di- rect na het wegschrijven worden de data op- nieuw ingelezen en vergeleken met de originele data. U dient zich wel te realiseren dat het wegschrijven van data met VERIFY ON een lang- durige zaak wordt. VERIFY «ENTER» geeft aan of de omschakelaar aan of uit staat.
[break |]
42
vayouurt) A Varo
Kluwer PC-boeken. Onmisbare handleidin- gen voor gebruikers van serieuze software, bijvoorbeeld van Microsoft.
Nederlandstalig, helder geschreven, over- zichtelijk ingedeeld. Let dus op de naam: Kluwer PC-boeken. De gratis catalogus ligt bij iedere goede boekwinkel kluwer PC Boeken.
en computershop. Of vraag postbus 23, /m aan. Bel: 05/00-48303. 7400 GA Deventer.
Kolel-WeE-R-BC-B-O-E-K-E-N
Klare taal voor PC-gebruikers
- ORAFSEUB KAARTEN —
onder DOS
In augustus 1981 aanschouwde Microsofts 16 bits MS-DOS 1.0 personel computer besturingssysteem het licht. De afwisse- ling van de wacht met het Digital Research 8-bitsCP/M sys- teem, de officiele standaard, was begonnen. Tegelijkertijd bracht IBM de hardware er voor uit in de vorm van de eerste Personal Computer (PC). Maar, zonder weergave op het scherm beginnen we niet veel. Hoe loste men dat op?
>> het begin
MS-DOS won het pleit en werd de standaard voor de komende PC/XT/AT/PS-2 generaties. In juni
1982 kwam DOS 1.1, dat dubbelzijdige diskettes ondersteunde, en even later DOS 2, dat de har-
de schijf in 't systeem bracht. DOS zette door.
>> de MDA (monochrome display adapter)
Teneinde ingetikte of van diskette gehaalde tekst op het beeldscherm te brengen, had de grote reus slechts een magere voorziening getroffen. Slechts een monochrome (ten-kleu- rige) insteek kaart, waarmee letters op het scherm waren te plaatsen. De computer fabri- kant ging er van uit, dat een grafische moge lijkheid niet door de zakelijke markt zou wor- den verlangd en dat een scherpe 40 en 80 ko- lommen (zwart/wit) tekst meer dan genoeg zou- den zijn. Alleen de 40 en 80 kolommen mode is tot op de dag van vandaag blijven bestaan.
>> de HERCULES kaart
De firma Hercules (spreek uit: heur'kjoelies) zag het gat (ín de markt) en sprong er in met een nieuw type kaart ('83), die ook grafische afbeeldingen mogelijk maakte.Hoewel nog steeds monochroom juichte de wereld; dat was toch wel wat men zocht en de Hercules jongens maakten geld en een nieuwe standaard. Doordat de kaart 'n z.g. MDA gedeelte bevatte, was ze uiteraard ook compatible met de MDA specificaties. Maar daarnaast had men er 64Kb beeldschermgeheugen (videoRAM) extra op aangebracht, zodat er met een grafisch oplossend vermogen van 720x348 beeldpunten gewerkt kon worden. Een bijzondere eigenschap van de Hercules kaart is bovendien dat ze in delen valt op te splitsen. Steeds 'n deel van het RAM kan worden ingeschakeld, zo- dat er geen problemen optreden wanneer de Her- cules kaart met de later ontwikkelde CGA kaart samen een computer zouden moeten delen. Een pagina grafiek op de Herculeskaart heeft 32Kb geheugen nodig, zodat de kaart twee pagina's, of te wel twee schermen, grafiek kan bevatten. Tussen deze twee kan worden omgeschakeld.
GW-BASIC ondersteunt (niet verwonderlijk) de de enhanced graphics adapter, op de veeleisen-
—
Hercules kaart niet. Wel levert de fabriek een aangepaste BASIC versie, zoals zo velen dat doen. Dit geeft opnieuw aanleiding tot incom- patibiliteit en opletten bij het aanschaffen van uw computer configuratie is geboden.
>> de CGA grafische kleurenkaart.
De marktleider merkte de vergissing op, krabte zich achter het oor vanwege de te loor gegane winsten, en bracht na enkele jaren ('83) een nieuwe kaart op de markt die niet alleen gra- fisch, doch zelfs in kleur kon weergeven; ook tekst. Dit werd de CGA of color graphics adap- ter, de tot op dit moment in de meeste compa- tibles aangetroffen kleurenkaart. Opnieuw had de computer gigant het leiderschap naar zich toegetrokken, want CGA begon aan 'n zegetocht. Dit bleek o.a. wel uit het feit dat er een ex- otische uitwas als een CGA emulator kwam, die het mogelijk maakte CGA kleurenplaatjes (spel- let jes) op een Hercules kaart te draaien.
De CGA kaart heeft 16 Kb video RAM, kent vier scherm modi: 40 & 80 kolommen tekst schermen, en twee grafische met 320 & 640x200 pixels op- lossend vermogen in 4 en 2 kleuren. Uit de kleuren rood, groen en blauw componeert de kaart 7 kleuren,die in twee intensiteiten kun- nen worden weergegeven, zodat er als het ware 16 verschillende kleuren ontstaan. Bovendien kan bij de drie eerste mogelijkheden de kleur- weergave worden uitgeschakeld. In dit geval eist ook de monitor waaraan het signaal wordt aangeboden onze aandacht. Niet iedere monitor (RGBI) herkent 't intensiteitssignaal. In dat geval komen we dus niet verder dan 7 keuren. In het video RAM kunnen meerdere schermen wor- den opgeslagen, waartussen bijzonder snel op het scherm heen en weer geschakeld kan worden. Onder GW-BASIC kunnen we dit met de SCREEN op- dracht bewerkstelligen.
>> de EGA grafische kleurenkaart.
De techniek gaat verder en tijd geeft de moge- lijkheid tot verdere ontwikkelingen. Dat deed de vader van CGA en na verloop van tijd werd de (momenteel misschien minder) dure EGA kaart,
Ab
VOPUDxoJ Yp VOPNOM
der computer minded massa losgelaten. Opnieuw een standaard, maar over het algemeen voor de welgestelden. Nog steeds, al zijn de prijzen gezakt en gaan ze nog meer dalen, dienen we ca. een halve rode rug of meer voor een dergelijke kleuren patser op de toonbank te vlijen voor deze ons wettelijk eigendom wordt. Wel kunnen we dan welhaast alle kanten op, zowel kwa tekst als grafisch. Het oplossend vemogen van de EGA kaart is 640 x 350 beelpuntjes of pixels. Bovendien kunnen we uit een palet van 64 kleu- ren ieder puntje op het scherm een kleur geven als het er in totaal maar niet meer dan 16 worden. Natuurlijk heeft de fabrikant er voor gezorgd dat de meeste CGA software ook op de EGA kaart draait, een groot voordeel, en bo- dien nog eens in de 16 EGA kleuren. Het hoger oplossend vermogen van de EGA kaart stelt ook hogere eisen aan de monitor. Deze dient bij 'n EGA kaart toch wel minimaal een ca. 22 kHz ho- rizontale lijnfrekwntie te bezittenen en zich automatisch af te stemmen. Monochrome monito- ren kunnen de EGA kaart over het algemeen wel de baas. En wilt u de EGA kaart de baas, werk samen met GW-BASIC versie 3,21.
MDA
macho kaart opnieuw een (industrie) standaard hebben ontmoet, want de markt heeft VGA goed opgenomen. Alleen de prijs is voor de meeste hobbyisten nog slechts om van VGA alleen maar te dromen. De grafische mogelijkheden, resolu—- tie en aantal kleuren, zijn onovertroffen. Wel was het noodzakelijk een technische aanpassing te maken. Stuurden alle kaarten tot nog toe via TTL ingangen de monitor aan, de nieuwe mo- gelijkheden van de VGA kaart vereisten 'n ana- loge aansturing. Op nieuwe mo-nitoren zult u deze ingang dan ook steeds meer aantreffen.
>> de nieuwste IBM 8514/A analoge kleurenkaart
De vraag is natuurlijk, waarom komt IBM, kort na de introductie van PS/2 alweer met 'n nieu- we PC/AT/PS-2 grafische kleuren kaart?
Het antwoord.
Deze 8514/A kaart presteert uitzonderlijk veel: 1024 x 768 pixels in 256 kleuren (VGA 16). Dit geeft 'n bijna niet meer te overtreffen beeld- kwaliteit in kleur. Bovendien blijft een aan- hangende vraag altijd, neemt de markt de kaart als standaard over? Werk voor de toekomst dus.
REGELS TTL/ANAL. GRAFISCH
KARAKTER
OPBOUW MoChr — monochroom K — kleur
1987
En 640x480 720x400
640x480 1024x768
MULTI-SYNC — zich autom. op (hoge) lijnfrequentie instellend
>> de VGA grafische kleuren kaart.
Alsof het nog niet genoeg was, en dat was het niet meer, want door de techniek was tegen een redelijke prijs meer mogelijk, bracht de veel verguisde en geprezen toonaangever op computer gebied een nieuw concept op de markt, PS/2. Hij stelt ons daarbij tevens in het genot van een nieuwe kleurenkaart die grafisch buitenge- wone mogelijkheden biedt: de VGA of video gra- phics array. Het lijkt er op dat we met deze
In ieder geval heeft de kaart 1 Mb aan video
RAM aan boord en is ze toegespitst op de nieu- we MCA (micro channel architecture — PS/2) van IBM. Dit kan 'n beperking zijn, daar PS/2 zich nog steeds met AT techniek (en EISA) moet me- ten; voor het overige is deze nieuwe 8514/A
kaart opnieuw het summum van wat er op dit ge- bied te koop is. Want welke andere kaart kan
er nog twee monitoren tegelijker tijd bedienen ook! Of werkt zo'n tien maal sneller dan VGA ! Ze ondersteunt uiteraard wel de VGA modi (ook
45
parallel), maar het contact met alle overige kaart concepties (zie boven) is geheel verlo- ren gegaan. Wat er voor terugkomt, zijn bijv. de in een matrix van /xl5 pixels opgebouwde karakters die 146 tekens op ieder van de 51 regels toestaan. Dit betekent per scherm een weergave van 7500 tekens.
En dit alles is mogelijk door het feitenlijke nieuwe aan deze kaart: een zeer bij-de-handte de video processor, gepaard aan een ander vorm van beeldopbouw.
>> de niet-standaard kaarten.
Iedereen die toegang heeft tot de consumenten markt, probeert altijd de nodige graantjes uit de portemonnaie der kleine en grote luiden mee te pakken. Of dit ethisch verantwoord gaat la- ten we in het midden (dus niet), maar het re- sultaat is een vloed van kleurenkaarten voor
PC's van allerlei pluimage en (dikwijls niet
e tracen) herkomst, die steeds weer meer kun- nen dan de standaard. Dikwijls zijn er diverse standaarden op 'n kaart aangebracht en de com- computer zoekt wel (of niet) uit welk deel van de kaart hij moet aansturen. Te bedenken is dat niet alle PC's hiervan gediend zijn, de geboden mogelijkheden dikwijls overbodig blij- ken, de monitor de door de kaart aangeboden signalen niet aan kan, en de prijs van zo'n super combi-kaart niet direct concurrerend genoemd kan worden.
>> nu U
En u bent de consument, die, in 'n toch al on- doorzichte computer smog, ook nog eens de weg
in de grafische kaarten mag proberen te vinden. Misschien geeft 't bovenstaande summiere over- zicht van de huidige grafische kaarten markt u een iets beter inzicht om tot een gewogen aan-
koopoverwegeng te komen. po geng zk
PUR ranks BEN C.U.C, speaks English ————————
Dear reader,
Since we started this English colum earlier this year, we
received many reactions from abroad.
A good reason te become a C.U.C., member, too! Write to:
C.U.C., PO BOX 202, 2300 AE, Leiden Holland
C.U.C.Belgium, Fr de Vriendtstr 34/b3l, 2600 Antwerp,Belgium
Olivier Colin, Les Varennes-Chartrs sur Cher 41320 Mennetou sur Cher
France
This edition is no. 28 already, since we have started the computer hobby club and launched the "C.U.C. journaal" as its contact medium. The next edition, no. 29, is to become our jubilee issue, Please see to it that you obtain this issue, because we have some surprises in mind for you.
In '"Syntaks Error! this time you will find some corrections to programmes, featured in the older editions.
We have new features in the Readers Service, which are:
— The MSX BASIC compiler KUN. This is a compiler-like utili- ty that can increase the speed of BASIC programmes up to 100 times. An example in this issue is the DOOS programme, which can RUN with and without copiler. Just see the difference! For the MSX-2 machines the C.U.C. offers you the CP/M PLUS operating system (manual in English and Dutch). This capaci- ties you for the use of professional programmes like Word- star and dBase II on your machine.
— We like to pay a little extra attention to the C.U.C. MORSE/TELEX decoder. All over the world MORSE and TELEX sig- nals are being transmitted.They can be received anywhere (except under exceptional circumstances, local and weather conditions). If you are interested in receiving these sig- nals and their translations on your display, you can order the decoder and the programme that goes with it.
In this edition:
— The programme "Magisch vierkant! (magic square) conjures up a magic square which the sum of the numbers must be the same in any direction. Or the computer will give the answer. — The MS-DOS work bench (WERK BANK) is a column in which the practical use of MS-DOS is discussed. This time (and you have only to type out the listings) we shall produce a GWBASIC diskette which starts-up itself and immediately after starts a GWBASIC programme,
— Once more you will find the pages with "LITTLE DEBUTANTS'"' (BEGINNERTJES) for MSX-2 and GW-BASIC, simple programmes which can be typed-in very quickly and that give immediate results, and, maybe as a debutant, you can then examine,
If you wish to receive many different programmes to type-in, we advice you to order the various "Software Omnibus'''s. These triple or even quadruple issues are published every August. See our Readers Service, please.
If you have any comments, suggestions,ideas, tips and/or programma's, please send them to us, so that we can print them and please many others.
Should you like to order something via our Readers Service, please send in the coupon. If you want to pay by cheque, please write it out in Dutch guilders. The simpliest way would be to send us an international postal cheque (availa- ble from your local post office) in Dutch guilders.
Can I count on you? I look forward to your reactions.
46
NS-DOS gm vandaag. Eisa tilt PC-gebruikers pijnloos de jaren 90 in
Wat is erg? Een PC-standaard! Maar, wat is nog erger? Ant- woord: twee PC-standaards! Tot slot, wat is het ergst… Juist. Géén standaard. Standaards maken het mogelijk om zelfstan- dig ontwikkelde produkten die elkaar nodig hebben, aan elkaar te koppelen. Denkt u maar eens aan uw auto. Stan- daards voorkomen dat u onverhoeds uw vakantie in Italië moet afbreken en met hulp van de ANWB terug moet omdat een passende band er niet verkrijgbaar is.
PC-project PTT trekt veel
deelnemers
Het PC-privé-project van de PTT trekt steeds meer deelnemers. Nadat een tweede ronde voor belangstel- lenden werd opengesteld meldden zich ruim negentienhonderd werk-
Chipsfabrikant tegen roken
AMD, een grote halfgeleider- fabrikant in de VS, heeft ro- kende werknemers van de vestiging in Austin en San Antonio (Texas) de wacht aangezegd: stoppen met ro- ken binnen het bedrijf of uit- zien naar een andere baan. Uit alle gebouwen zijn de asbakken verwijderd.
VS defensie
neemt anti virus experts aan
Het Amerikaanse Ministerie van Defensie wil meer dan honderd computer ‘virus’ experts aantrek- ken. Uit alle windstreken van de Verenigde Staten stroomt het talent naar Washington.
Het Department of Defence DoD wil er voor zorgen dat alle ook niet geclassificeede computernetwerken in de toekomst gevrijwaard zullen blijven van computervirussen. De pool van virusexperts zullen onder de naam Computer Emergency Res- ponse Team (CERT) gaan werken onder leiding van het Darpa (Defen- ce Advanced Research Projects Agency). Het CERT zal onder ande- re maatregelen moeten nemen om incidenten als die van 2 november vorig jaar te voorkomen. Toen slaagde een computer ‘hacker’ erin om een niet geclassificeerd compu- ternetwerk voor onderzoekers te in-
nemers, zodat het totaal de 7500 juist overschreed. Hiermee werd de inschrijving afgesloten. PTT Neder- land heeft totaal ongeveer 95.000 werknemers.
Ook in de tweede ronde bleek de meeste belangstelling uit te gaan naar de XT met harde schijf en mo- nochroom scherm. Van de nieuwe deelnemers koos driekwart voor een pc met begeleidingspakket.
RU Leiden toont een sprekende computer
Ook in Nederland zal men binnen afzienbare tijd veelvuldig worden toegesproken door de meest uiteenlopende apparaten.
Computerpiraat vormt ramp voor samenleving
Een 25-jarige computer hobbyist moet, in afwachting van zijn berechting, tot eind februari in de gevangenis van Los Angeles blijven, zonder de optie om op borgsom naar huis te gaan. De federale districtsrechter Mariana Pfaelzer Kevin heeft ver- dachte David Mitnick zelfs het traditionele recht van één telefoongesprek vanuit het huis van bewaring onthouden.
Mondige gebruiker drijft pc-maker tot bezinning
Vijf jaar geleden was Nederland nog nagenoeg computeranal- fabeet. Nu ligt dat anders. Met de stijging van het kennisni- veau van pc-gebruikers komen leveranciers tegenover een mondige klant te staan. In combinatie met de afname van de gemiddelde groeipercentages leidt dit tot bezinning onder de leveranciers.
ui
MS-DOS Werkbank ——
A>TYPE LEESDIT, IST
DOORSTARTEN via BATCH FILES
De omgang met MS-DOS is voor de beginner, of voor degenen
die naast hun home computer een PC er bij hebben, niet e- ven zo te doorzien, Maar dat is niet erg. Indien u de MS- DOS WERKBANK leest, intikt en overdenkt, krijgt u 'n goed inzicht ín de omgang met uw nieuwe huisvriend. Daarnaast
wat goede boeken op dit gebied bestuderen, is natuurlijk
niet weg. But, 'DOE-'T-ZELFven'" blijft belangrijk.
+ GEVOLG
Op de diverse clubdagen merkten we dat de vo- rige werkbank aardig was doorgespit. Enkele kenners, maar merendeels (nog) niet kenners, van MS-DOS en GW-BASIC, hadden zich de stof eigen gemaakt. Vooral voor de laatsten is dit artikel bedoeld, maar opbouwend commentaar, aanwijzingen, en aanvullingen van goed ge- schoolden horen we ook graag.
+ Opmerking 1
Iemand stelde bijv. dat de in de vorige WERK- BANK gemaakte opmerking: COLOR 15 intoetsen voor een helderder schrift op het scherm, niet terecht zou zijn. Ook na wat naslagwerk hand haaf ik deze opmerking wel. GW-BASIC kent in principe maar / kleuren, doch via een extra attribuut kan de intensiteit (helderheid) van de kleur er voor zorgen dat er wel degelijk 16 kleuren (of grijstinten) kunnen worden weerge- geven via een kleurenkaart. Kleur 6 bijv. is bruin, maar wordt in de heldere uitvoering geel. De tabel ziet er als volgt uit:
kleur O0 zwart kleur 8 donker grijs kleur l blauw kleur 9 helder blauw kleur 2 groen kleur 10 helder groen kleur 3 cyaan kleur 11 kobalt blauw kleur 4 rood kleur 12 helder rood kleur 5 violet kleur 13 lila
kleur 6 bruin kleur 14 geel
kleur 7 grijs kleur 15 wit
Het enige euvel dat u tegen kunt komen, is dat uw (kleuren) monitor niet gevoelig is voor de intensiteit van de kleuren. In dat geval houdt het inderdaad na 7 kleuren of grijstinten op.
+ Opmerking 2 !!
Met 'diskcopy' moeten we een beetje "boel" voorzichtigheid betrachten. Als u alles doet zoals in de vorige WERKBANK beschreven, gaat het goed. Maar, ... diskcopy dient in feite om
VOPUDx JY VOP Om
een gehele diskette te kopieren en — nu komt het — diskcopy formateert eerst ook de schijf, zodat vorige programma's verdwijnen.
Dus: met COPY de file(s), en met DISKOOPY dis- kettes kopieren, Daarom handelt u bij het ko- pieren (back up maken) van uw systeem diskette als volgt:
een of twee drives: of:
<ENDD <ENTD
A> diskcopy a: b: A> diskcopy b: a:
In het geval van een drive verzoekt MS-DOS u op het juiste moment de originele of de back up copy diskette in de drive te schuiven.
+ Opmerking 3
In de vorige WERKBANK formateerden we een dis- kette met FORMAT/S <ENT>. Wat hier om de hoek komt kijken, is dat de /S er zorg voor draagt meteen ook het systeem op de schijf te plaat sen. Dit merkt u dan aan de aanwezigheid van COMMAND.COM op de geformateerde diskette.
+ LES 1
Het blijkt dat we ook met GW-BASIC een beetje moeten oppassen. Er kan bij uw computer een door de leverancier gemodificeerde versie op uw systeemschijf zijn geplaatst. Philips en SVI leveren bijv. zo'n versie en noemen die resp. 3.11 en Extended GW-BASIC (3.20/1986 — SVI v 1,1), waar ik zelf mee werk. Intussen heb ik me ook voorzien van een kale (origine- le) GW.BASIC versie 3,22 (1987) die niemand meer in verlegenheid behoeft te brengen, Ook scheelt me dit een slordige 3,2 Kb (minder) aan geheugen ruimte,
+ LES 2
Ook de DOS versies zijn niet meer wat ze ge- weest zijn, Ik bedoel, 2,11 is werkelijk heel wat anders dan 3,3, 4.0 of zelfs nu reeds 5.0.: Voorzie uzelf, naast de bij de computer meege leverde handboeken, ook van enkele goede na- slagwerken op GW-BASIC en MS-DOS gebied, Ik raad u aan hiervoor de recenties in onze BOE-
—
48
5 KENHOEK eens door te nemen voor 'n verantwoor- |De opmerkzame lezer heeft intussen tegen zich-
de keuze. Vind u, dat uw versie 2.11 of 3.22 vervangen
dient te worden, dan is het mogelijk u 'n ver- | Welnu, dat bestaat niet echt, maar dat is voor
sie 3.3 of &.x aan te schaffen.
+ FORMAT
Een compleet nieuwe diskette, zei de vorige WERKBANK, dient door u te worden geFORMATeerd. Met twee drives is dat niet zo moeilijk (na opstarten met de systeem diskette):
A>format b:
Format Utility — Version 2.0 Insert new diskette for drive B: (schuif nieu- we disk in B;)
and strike any key when ready :: (en druk een
toets) System transferred
Met 1 diskette station (drive) is het ook niet moeilijk:
A>format
Format Utility -Version 2.0 Insert new diskette for drive Á: and strike any key when ready ::
FOrmSEeRE sveusese 98 (formateren bezig)
Gevolgd door : Process completed, opgave van de ruimte
op de diskette:
Format another (Y/N)?:: n _<END Dis + Tja .…
Het wil wel 'ns voorkomen dat e.e.a. niet gaat zoals u wilt. Het kan zijn dat u twee disket- tes bij uw computer hebt meegeleverd gekregen. Kijk dan op beide diskettes waar de genoemde programma's staan. Dit is mogelijk met 't com- mando DIR, Eerst de ene diskette in drive A schuiven en DIR <ENT> intikken; en daarna de andere en DIR <ENT> intikken. Zo komt u op de hoogte van de inhoud van beide diskettes. Zijn het nog al lange lijsten, tik dan in: DIR/W SENT>, en het zal overzichtelijker op het scherm verschijnen. Bij de nieuwe (in feite oude) versie van GW-BASIC die ik opdiepte, kreeg ik bij DIR te lezen:
B>dir Volume in drive B is WA BASIC (naam schijf) Directory of B:\ (inhoud van B:)
COMMAND COM 15957 10-19-84 9:00a GWBASIC EXE 80592 77-24-87 12:00a
2 File(s) 239616 bytes free B>
Willen we van alle files op de schijf ook nog wat nadere gegevens weten, zoals lengte in by- tes, wanneer op diskette gezet, enz., dan tik- ken we in: DIR/P <ENT>, en per schermpagina krijgen we ze voorgeschoteld,
zelf gezegd, waar haalt-ie nu dat WA BASIC vandaan? !
mij (WA) zo als diskette naam (volume: spreek uit vol'joem) op de schijf aangebracht. En dat kunt u natuurlijk ook doen (niet WA, maar iets anders). Weet u welk soor files er op de dis- kette komen te staan, dan brengt u het volume (de naam) daarmee in overeenstemming, hetgeen al kan gebeuren bij het formateren:
FORMAT B:/V/S _<ENT> en na enige tekst en het verzoek een disk in drive B> te schuiven, zegt het scherm dan:
Volume label (11 characters, ENTER for non)?:: (11 tekens, geen, dan ENTER)
en we tikken bijv. uw voorletters en BASIC in: NN BASIC <ENT>
Vervolgens starten we de computer op met deze nieuwe diskette en geven DIR, Wat zien we?
Volume in drive A is NN BASIC Directory of A:\ .....sessveee Enz, enz.
+ Let wel …
De tekens onder MS-DOS kunnen hier en daar iets afwijken. De ':'' kan een ">" zijn, en de W\! moet vaak als "/'" worden ingetoetst.
+ de MS-DOS 'PROMPT''
Hiermede kunnen we leuke dingen uithalen. De prompt is het teken (A>, B>, C>) dat aangeeft: de computer staat tot uw beschikking. De wijze waarop de prompt zich manifesteert, kan worden gewijzigd met het commando PROMPT. Toetst u (onder DOS) eens in: A>PROMPT $p$n <ENT>, en in het vervolg staat er genoteerd: A:\A:: of B:\B:: (de :: is de cursor). Weliswaar heeft dit niet veel zin, maar nogthans. Enigszins anders is de prompt A>PROMIP $p$g <ENT>, waar na er steeds een A:\> als prompt op het scherm komt.Na A:\>prompt $n$g <ENT> krijgt de prompt weer de gedaante A> terug. U moet aan de hand van bijgaande tabel zelf maar eens met dit ri- tueel experimenteren.
Bperes uitwerking
$B het teken I
$D datum
$E 'ESC' code besturings opdrachten $G het teken '>'
+ Extra dimensie
Indien u een zelfopstartende GW-BASIC schijf
zoals beschreven, hebt aangemaakt, kunt u op
'n heel eenvoudige manier doorstarten. Ik be-
>
49
doel, GW-BASIC is automatische geladen, en u zoudt willen dat er direct een programma wordt
geladen wordt, of dat er bijv. een menu op het:
scherm komt waaruit u een bepaald programma kunt kie-zen. Deze extra dimensie is mogelijk. In de aangemaakte batch file dient slechts een kleine aanvulling aangebracht te worden en u wordt op uw wenken bediend.
+ Batch files
Soms lijkt de hele DOS geschiedenis een gebeu- ren dat om batch files draait. Eigenlijk is dat wel een beetje zo, maar dit ter zijde. Een batch file is wel een mooi hulp programmaat je dat de omgang met DOS vereenvoudigt, dat hebt u vorige keer wel opgemerkt. De gewraakte aanpassing om onder BASIC door te starten, is
A:copy con autoexec.bat echo off
cls
prompt $p$n
gwbasic menu. bas
z
Hoewel natuurlijk ieder ander programma in aan- merking komt, dient het programma "'menu.bas'' uiteraard wel op de diskette aanwezig te zijn. Dit laatste is dan misschien 'n onderwerp voor de volgende keer.
Excuseert u de vertalingen, ook in de vorige WERKBANK, maar het blijkt voor velen dikwijls een uitkomst een Nederlandse term te zien.
verwerkt in de volgende batch file:
HARDWARE
AANBIEDINGEN:
sokk
misschien de laatste mogelijkheid tegen een billijke prijs een PC aan te schaffen of uw SV.328 uit te breiden!
restant: SV.807 SV .806
SV.605A
64K RAM kaart 80 kolommen kaart
Expander voor 328 met 2 SS drives
f 99, 175,
295 ‚—-
incl. centronics en drive controler
SV.605B
BASIC reference manual 364 pag.
Idem, maar met 2 DS drives
sie
7,50
256K RAM SVI Personel Computer incl. een DS drive
Levering na bestelling en vooruitbetaling per cheque. Prijzen incl. verzend- kosten. Of na ontvangst van uw betaling aflevering op een clubdag mogelijk.
Bestellingen aan: C.U.C., Postbus 202, 2300 AE LEIDEN.
baglnaaedjes
188 REM MODULUS 1 Eg
1E 145 15 L6ë 17 18 19
1 i1g 12 155 14 15 14m 173 18% 190
zig
Li 11 125 1 14 15 158 17ö 1835 19d zeg 21g
220
1 11 12d Ld 149 15
16
KEY OFF: CLS: SCREEN 2 LINE(2, 2) (628, 198), 15, B Z=RND (-TIMER) : A=65 X=INT (RND (1) 478) +2 Y=INT (RND (1) X22) +2
He INT CRND (1) 26)
LOCATE Y,
GOT) 140 END
Xi PRINT CHR$(CA+B) MOD >)
REM de boer A$="oicdetgtedc" B$="oïdef tgagf ted"
FLAY "oZABosb": GOSUB 18H
FLAY A$: FLAY E$:
GOOSE 139 GOSUE 18
FLAY "a2ABo5C": GOSUE 18%: GOTO 2d FOR X= 1 TO 250: NEXT X
RETURN END
REM meetsysteem
CLS: KEY
OFF: SCREEN ‚1: WIDTH 4
A$="meetsysteem!": B$=A$: COLOR 15: Ze
FORK kel LOCATE LOCATE LOCATE LOCATE FORK T=
NEXT X FOR T=
GOTO 119 END
TO 11: Z=Z+2 12,7+Z: PRINT MID$(A$‚X, 1) 2,742: PRINT MID$(B$, X, 1) 24-1,7+Z: PRINT MID$(A$,‚X, 1) 2,19 1 PRINT MID$(BS, X, 1) 1 TO 20%: NEXT T
1 TO 2d: NEXT T
REM chromatische toonladder A$="oicctddteff+ggtaatbo4c'" E$="o4coibatagtgt+fedtdctc"
FLAY A$
FOR X= FLAY B$ END
1 TO 250: NEXT X
51
1d 11 129 15e 14
La 16 170 18 19
GW-BASIC
REM HET DIER, CLS: EEY OFF: WIDTH 4 Ce=lö: De7 A$="knutfeldier" FOR A= 1 TO LEN(A$) COLOR C FRINT TAB(15) LEFT$(A$, A) SWAF C‚D: PRINT NEXT A END
vopupxory varmom
18% REM DE KNOP
118 Leg 15 Lag 15
16H
17 18% 19 zi END
1d 118 12 LE 14 Lag 16% 17ú
KEY OFF: CLS: SCREEN 1 A$="BERGEEKL IMMERSWANDELSTOKKENENOP FOR X=l TO 31 LOCATE 1,X+4 PRINT MID$(A&,‚X, 1); LOCATE 25, 36-X PRINT MID$(A$,‚X, 1); NEXT X GOTO 199
REM ELUKKEN
KEY OFF: CLS: SCREEN 1,0 LINE( @,@)-(159,199) ,15,B LINE(161,@)-(319,199),15,R FAINT( 2,2,2,15
FAINT (163,2) ,6,15
GOTO 169 END
180 REM staven
11ë 1e id L4ö 1e
L&H
KEY OFF: CLS: SCREEN 2, @
FOR X= Ü TO 56% STEP 79 LINE CX+1, @) =(X478, 199) ,15,B PAINT (X+2,2) ‚1,15
NEXT X
GOTO 140
178 END
C.U.C.
Reint Kikkert
—_COMPUTER USERS CLUB
Afgelopen maanden was er veel wind, maar ook veel "elektronische! storm in Basicodeland. Zowel aan het front van Basicode-2 (NOS-Hobby- scoop) als Basicode-3 (TROS-Stichting Basicode)
was er veel te beleven,
Waarover schrijven we deze keer? We vermelden de nieuwe uitzendtijden en publiceren 'n selec tie van diverse nieuwtjes. Ook 'n verslag rond interessante ontwikkelingen van Basicode-3 in de D.D.R.. zaakt enkele vaste onderdelen te schrappen zo- als de prijs van de maand en aanpassingen van uitgezonden software. Genoeg stof dus om even bij te praten in deze, alweer 2le editie van de "BasicodeCorner'' waarin we exclusieve, en zelfs 'inside' information voor u hebben.
Dos eN
HOBBYSCOOP
WOENSDAG
RADIO IEN 2 FM STEREO 19.02-19.30 MAANDAG BASICODE
De laatste nieuwtjes maken wij altijd direkt
bekend in de “Basicode Corner in ComNet''. Dit bestand — een extra service van de Computer stg. C.U.C. — is altijd aktueel; u kunt het vinden vanaf pagina *32840#.
RADIO 5 AM 1008 KHZ
NIEUW: UITZENDSCHEMA BASICODE-2 VIA DE RADIO
Basicode-2 software wordt via de NOS uitgezon- den in 't radioprogramma HOBBYSCOOP. Het nieu— we uitzendschema sinds dit jaar is als volgt: — MAANDAG het computerblok
via Radio 5 (AM) van 21.35 tot 22.00 uur. — WOENSDAG : allerlei informatie
via Radio 1 (AM) van 19.02 tot 19.30 uur. |
— DONDERDAG: stereo-uitzending
via Radio 2 (FM) van 19,50 tot 20.00 uur. Deze programmeertijden blijven tot l oktober a.s. van kracht. Op de dag van de uitzending zal de inhoud van
Hobbyscoop via Teletekst worden bekend gemaakt ;
op maandag via pagina 245, woensdag via pagina 241 en op de donderdag via pagina 242.
NIEUW: SPREEKUUR HOBBYSCOOP
Maar hierdoor zijn we helaas genood-
van 10-12 uur heeft NOS-HOBBYSCOOP een telefo- nisch spreekuur op tel. 0035-773015. Na 12 uur wordt dit nummer weer afgekoppeld, maar u kunt natuurlijk ook gewoon schrijven naar: NOS-HOBBYSCOOP, Postbus 1200, 1200 BE HILVERSUM,
NIEUW: HOBBYSCOOP VIA TELETEKST
Met ingang van maandag 4 januari jl. 19,23 uur uur is 'n uitgezonden Basicode-2 programma ook via NOS-Teletekst te raadplegen,
Mocht u een opgenomen computerprogramma niet goed kunnen inladen, dan kunt u de verminkte en/of ontbrekende regels via Teletekst overne- men. Men kan het dus NIET via Teletekst down- loaden, maar wel lezen.
Hobbyscoop probeert reeds jaren deze facili- teit te verkrijgen. Nu werd dit verwezenlijkt door technische verbeteringen in het Teletekst systeem. Voorheen verliep de (onzichtbare) Te- letekst-informatie over 6 beeldlijnen, hetgeen is uitgebreid naar 8 lijnen. E.e‚a. geschiedde eind vorig jaar eerst als proef, maar al spoe- dig bleek deze truuk goed te functioneren. De cyclus van opgevraagde pagina's verloopt hier- door sneller. Het aantal pagina's kon worden uitgebreid, o.a. t.b.v. Hobbyscoop.
N$=" ORE ENDE” s 52sn: Borordeb 110 de EN 'uitle
Gosubrdd. PRINT 1101 a re bne dit og
voor 1” 1102 PRINT: PRIN TABC5); rammna kunt u allerlei” 11 “sommen door een printer op papier” 20 ENEN ABC5) ; abesTn, zetten:
PRINTTABC5)
11
: PRINT: PR se hoofdrekenen”
A "(sommen naast
: PRINT: PRÉNT 1150 PRINTTA
=> cl jterend eenen, HERENT 1160
PRINFTABC 12) somnen onde aar)” 11
70 GOSUB1020, 1506 GOSUB IDD: PRINTS ds
ABCS5); "u kunt vhezen uit:”:PRINT 1210 P
RINTTÁBC12) krens 1220 PRINTTA
id -> betrekken 0 PRINTTABC12)
idd warmerivaidtesn
Alle informatie staat op de roulerende pagina 420. Op de eerste pagina staat een inleidende tekst en de index. Hierin kan men zien op wel- welke subpagina 'n bepaalde regelnummer begint.
Elke vrijdagochtend (voorheen maandagochtend) [De regels zijn op de verschillende (wissel)pa-
EK:
52
gina's achter elkaar doorgeschreven om ruimte te besparen. Het onderscheid tussen de diver
se regels is duidelijk zichtbaar daar om beur- |de Lezers Service).
ten 'n gele en dan 'n blauwe regel verschijnt. [Onlangs kwam verzamelcassette 4 uit met pro- Hoewel het bovengenoemde nog een experiment is,‚|gramma's die werden uitgezonden van 21 januari vinden wij het 'n nuttige toepassing. Er staan |t/m 21 september 1988.
maximaal 25 pagina's ter beschikking, die elke maandag en vrijdag ververst worden. Opnieuw een extra service van NOS-Hobbyscoop.
BASICODE-2 SOFTWARE VIA FIDO
Alle uitgezonden Basicode programma's van de laatste maanden kan men downloaden via de FIDO- NODE (knooppunt)-202 van de NOS tel. 03545395. In File Area l staan de Beeldkranten, in File Area 3 de Basicode (BSC)-programma's.Bovendien staan veel Basicode programma's in de diverse soorten Bulletin Board Systems.
BASICODE IN BELGIE
De belangstelling voor Basicode in Belgie be- gint langzamerhand te groeien. We ontvangen wat vaker reakties uit die richting en C,U.C./ MCV Mechelen zal in 't twee-maandelijkse club- blad extra aandacht hieraan besteden.
Bij deze nog 'n tip: Radio 5 kan daar wellicht wellicht beter worden ontvangen via de zender Hulsberg (Zuid-Limburg), op 891 KHz.
stichting
BASICODE
NIEUW: UITZENDSCHEMA BASICODE-3 VIA DE RADIO
De TROS zendt Basicode-3 programmatuur uit via Radio 5 (AM):
— WOENSDAGMIDDAG van 17.40 tot 17,55 uur.
De grote belangstelling voor dit radioprogram- ma heeft de TROS doen besluiten met ingang van 4 januari jl. de uitzendtijd van 5 minuten uit te breiden tot 15 minuten. De Stichting Basi- code is hierdoor in de gelegenheid, net als in de extra uitzendingen van afgelopen zomer ,‚meer aandacht te schenken aan achtergrond informatie
Op de dag van uitzending zal de inhoud via Tele- tekst pagina 353 bekend worden gemaakt. Voor nadere informatie: TROS-BASICODE-3 Postbus 450 1200 AL HILVERSUM
BASICODE-3 VERZAMELCASSETTE'S
Deze zijn te bestellen via de Stichting Basi- code door f. 9,50 (per stuk en incl. verzend- kosten) over te maken naar:
postgiro 5591330 of bankrekening 86.42,13.859 t.n.v. Stichting BASICODE, Eindhoven.
Deze cassette's worden ook “over de toonbank" aangeboden op onze clubdagen a f/,50 (NIET via
stichting
BASICODE
SU LAU IUU UU UI
KANT A (20 januari 1988 t/m 4 mel 1988) Functieplot H. van Dongen 126” Tamil-schritt H. Eyck k E: J. Haubrich W van Schip W van Schip
H jen J. Florijn J. Florijn
Rekenlableau
Valkuil
Hypolheekberekening he
A. Bosch 27 Fractals J_Haubrich 126”
Rekenen mel eenheden __E. Ruitenberg 55"
Galgje R. van Vugt 59”
Wet van Ohm H. Oogjen 27
Mei E. van Waes 2:25”
10-Vinger-1y/ Ch. Brederode 202”
Tekenprogra Th. Ybema 227
Autobrandstofverbruik P. Kasel 2:35”
Verbruik (data) Kasel 15"
ke KANT B (11 mel 1988 Um 21 september 1988)
' 5 a Gage berekenen W. van Schip 252”
Ô ‚ P. Kostoloo Kl
kit er Reversi J. Rosman rag”
He Muggenverschrikker P. van Tend vaar
Kad «_Paraboolonderzoek C. Brokken 52
md AN ú __ Lijnonderzoek C. Brokken vo3”
; __ Aardkaart B. 124” Verzamelcassettei (tis Esen We En 7 Rekentabel P_ Kosteloo vig” bi, Kij _ Tateltabol P. Kostoloo 1187 be Huisjesrij P. Kosteloo var
b min Radio-horizon K. Robers 47
À K. Robers 248
Databanken bulletin long
E berekenen Maanlander/Simulatie Woordenlijst Ouiz
Ss
J. Haubrich
J. Busman
Ch. Brederode
Details over de reeds eerder verschenen verza- melcassette's treft u aan in vorige afleverin- gen van de Basicode Corner.
INFORMATIE VAN DE STICHTING BASICODE
BIJEENKOMST STICHTING BASTCODE
Ultimo oktober was er te Kootwijk een bijeen- komst van het bestuur van de Stichting Basico- de en de leden van het Basicode-team. Ook wa- ren enkele trouwe medewerkers van de TROS aan- wezig die met veel enthousiasme al enkele ja- ren de uitzendingen verzorgen.
De reden was het uitkomen van de 2e druk van het Kluwer Basicode-3 pakket, waarin nieuwe vertaalprogramma's staan. Van deze gelegenheid werd tevens gebruik gemaakt kennis te maken met de auteurs van de nieuwe vertaalprogram- ma's, Aangezien de partners ook aanwezig moch- ten zijn, was het daarom niet de bedoeling al- leen over "computers!" te praten, want er be- staan ook andere dingen op de wereld, Helemaal te voorkomen was dit natuurlijk niet.
BASICODE-3 VIA RADIO D.D.R.
Sinds 2 jaar bestaat er via de SCHUHLFUNK (een zender van Radio D.D.R.) 'n computer radiopro- gramma genaamd 'Computermagazine'!'. Hierin wor- den regelmatig computerprogramma's uitgezonden voor diverse in Oost-Duitsland gebouwde compu— ters.
De heer F, Dormeier uit West-Duitsland infor-
meerde de programma-makers omtrent Basicode en zo is er correspondentie ontstaan tussen per—
sonen achter Radio D.D.R en de Stichting Basi- code, Dit resulteerde in een eerste bezoek me- dio vorig jaar van 2 mensen uit Oost-Duitsland aan Nederland om de mogelijkheden persoonlijk
—
53
te komen bespreken. Er werd toen een inventa- risatie gemaakt met de werkzaamheden. Hierbij werd o.a. afgesproken dat de Stichting Basico- de zou zorgen voor het vertalen naar het Duits van bestaande, daar te gaan gebruiken vertaal programma's. In Oost-Duitsland zouden (nieuwe) vertaalprogramma's worden geschreven voor de overige D.D.R.-computers (hierbij is een com- puter die hier in omloop is, maar waarvoor nog geen vertaalprogramma bestaat).
Begin februari j.l. waren enkele afgevaardigen van het Ministerium fuer Kultur en een redak- teur/presentator van Radio D.D.R. in ons land op bezoek om o.a. kennis te maken met enkele Nederlandse auteurs van vertaalprogramma's. Hierbij kon men de eerste naar het Duits be- werkte vertaalprogramma's in ontvangst nemen. Het was verbazingwekkend te vernemen hoe e‚a.a. in Oost-Duitsland toe gaat. Enkele details:
— Computers waren tot voor enkele jaren alleen in gebruik in de industrie. Via een Inter-Shop aldaar kan men, met westerse valuta, de alge mene bij ons bekende home-—computers kopen,maar deze zijn dan wel duur. Door het zelf vervaar- digen begint de ontwikkeling op computergebied nu aardig van de grond te komen,
Zo heeft de Oost-Duitse industrie 'n soort MSX computer 'ontworpen' via zogenaamde 'backwards- engineering' (een soort na-apen). Deze MSX is een voor dat doel eigen ontworpen ''schoolcom- puter'', De Basic ROM is echter slechts 90/9572 compatible, mede doordat er een andere video- chip is gebruikt. Ons luxe Basicode-3 vertaal programma is op die specifieke Oost-Duitse com puter niet zondermeer te gebruiken.
Men heeft echter t.b.v. de normale MSX compu— ters van ons een Duitse versie 3.23 ontvangen. — Alhier courante onderdelen voor het bouwen va bijvoorbeeld een interface zijn aldaar nauwe- lijks verkrijgbaar of niet te betalen,
— Computer-literatuur is er nauwelijks, dus
welijks software, Aan dit laatste wil 't Ministerium fuer Kultur
zijn er weinig goede programmeurs en is er nau-
iets doen. Men zal het zogenaamde Basicode-3 boek in 't Duits laten drukken, meer computer- lektuur uitbrengen en ondersteunen, Bovendien is de kans groot dat men het programmeren in Basicode-3 zal promoten,
Voor de zomer wil men beginnen met de uitzen- dingen in Basicode-3, eerst zullen er een paar proefuitzendingen plaats vinden,
UITZENDTIJDEN RADIO D.D.R.
Hoewel Radio D.D.R. hier voor velen moeilijk te ontvangen is, volgt onderstaand 't uitzend- schema met gegevens zoals die bij ons momen- teel bekend zijn: woensdag (om de 2 weken) van 17,00-17,30 uur via diverse regionale FM kana- len van de "Schuhlfunk'', Ontvangst hiervan is in Nederland uitgesloten.
Op zaterdag daarop volgend wordt een gedeelte herhaald via de '"Jungendradio'' vanaf 15,15 uur via de middengolfzender op 657 Kllz, Deze zen- der zit tussen onze Radio-3 (675 KHz) en een BBC-zender (648 KHz).
Het is ons op een zaterdagmiddag nog niet ge- lukt deze middengolfzender met een redelijke ontvanger te horen, wel 's avonds bij zonson- dergang. Het signaal zakt af en toe weg (fa- ding) en is te zwak om iets te kunnen opnemen, maar we gaan met een lange antenne experimen- teren,
Misschien lukt 't iemand anders met een selec- tieve communicatie/middengolfontvanger; we ho- ren graag het resultaat, Îiefst op een casset— tebandje. Let op: de uitzendingen zijn om de 2 weken.
NIEUWE BASICODE-3 VERTAALPROGRAMMA: — DOS 65 van Elektuur VERTAALPROGRAMMA IN ONTWIKKELING: — ATARI ST familie
Details en/of bestelwijze van alle vertaalpro- gramma's zijn te omvangrijk om hier te publi- ceren, U treft ze wel aan via 'Basicode Corner in ComNet'', Via dit medium kunt u ook tussen- tijds berichten aan ons sturen.
ook ok ok of ok ok ok ok of ok ok ok ok oja ok aj ok ok ok ak aj ok ak ak ae ok ak ok ak ok ak ok ak ok ak ak of a ak ak ok of a ok ok aj ok ak ak of ak ak ak ak ak oke
C.03
C.U.C.'s Z80 ASSEMBLER/DISASSEMBLER
- een schitterend stuk computer gereedschap - voor MSX/MSX-2 & SV.328
bestellen via de Lezers Service a f 24,50 incl, handleiding
ekeren eee oook kkk ok oa aak keek aaa aak ook op diskette te bestellen
O4
badeend
gn B mi OLE en
ComNet …
Nederlands grootste, snelst groeiende, openbare videotex
databank!
informatie leveranciers:
Assist: & „Et. olienene, eed *562# Autosloperij W.Lubbers bv _ *8001 #
Beursview aandelen spel _. *522# Beurslijf. 5 sn nen *777# C.U.C. journaal …… … *328# Chat-lijn Renee Wanted . *705# Clipbord : 5. en en *222# Data Becker. … … . u. *332# Datatrade Electronics .….. *782# Druk import _….…. ……. … *8008# ENA Autoveiling _..... *BO14# Game-over ? _........ “827 # Golfbal: ri an *8000# HCC groeperingen .…... *276# Hobby Computer Club ... *275# Kall Tronics ........ *7001# Kluwer : … „outen Er eere *330# Markt ....... ae 1223# Medicus(c)1987 . ...... *445H Micro IL Be iran een *B000# Micro Technology _…..... *366#% Moppentrommel *8006#% NewsBytes ..…...... . *625# NMB: “ee earste 4 *480# Opus Diskettes ... *348# Philips Nederland ...... *515# Philips België …....... *536# Pop in Vision ....... . *234# Postbank ……......... *5OO# Quintet Helpdesk *200894# RoBas Electronics *8013# Software Pool *7000# Spelen in ComNet _..... *287# SRE een Arn dte een *420# Telesoftware ………....... “A44 HR Upward Systems _…...…. *8004# Verwijs & Stam ..... “334 Vidistar snare. os *272# View Base .…...... “43 # W. v.d. Griendt *8003# WEKA. inne Sei Arnes @ «331 #
West Electronics ze,
Naast de Informatie Leveranciers biedt de ComNet redactie zelf veel actuele informatie
ComNet is bereikbaar onder de volgende
telefoonnummers: systeem 001 .... 078-156100 systeem 002 .... 078-159900 systeem 003 _. .. . 078-158000 systeem België . … 02-2524045 chatlijn ...... 06-910.910.00
ComNet b.v, Weteringsingel 6, tel 078-411010 3353 GZ PAPENDRECHT
Basisonderwijs gedupeerd Plulips stopt nu ook met MSX-computer
EINDHOVEN — Met verbijstering heeft het basisonderwijs kennis ge- nomen van het feit dat ook Philips in het nieuwe jaar is gestopt is met de levering van MSX-computers. Na een jarenlange strijd om een bruikbare computer te introduce- ren in het basisonderwijs zit men opnieuw met de situatie dat geen onderdelen of randapparatuur meer te krijgen is en dat een syste- matische opbouw rond een soort computer tot de onmogelijkheden behoort.
door Hugo van der Heem
Achteraf blijkt dat Philips de produktie van MSX-computers al begin 1988 heeft gestopt. Het heet- te dat de voorraad te groot was ge- worden. Vervolgens heeft men de MSX-computers - met name aange- prezen als de ideale thuiscomputer en zeer geschikt voor het onderwijs - uitverkocht. In het basisonder- wijs zit men nu met de gebakken peren: op dit moment is geen prin- ter of diskdrive voor het systeem meer te krijgen.
Philips was de laatste die het sys- teem in ons land leverde. Eerder was Sony al met de levering ge- stopt, omdat de Japanse moeder- maatschappij weigerde alleen voor Nederland MSX-2 computers te bouwen. Mitsubishi, Canon, Panasonic, Hitachi en noem maar op waren al eerder tot de conclusie gekomen dat produktie niet loon- de. Bepaalde importeurs verkoch- ten deze MSX-1l computers voor belachelijke prijzen in ons land uit, nadat bleek dat in Engeland, Frankrijk en Westduitsland er geen droog brood aan de nieuwe stan- daard was te verdienen.
Aanvankelijk zag de MSX-compu- ter toekomst er veelbelovend uit. MSX staat voor de Micro Soft Ex- tended standaard. Het zou een we- reldnorm voor huiscomputers wor- den en met name de Japanners za- gen daar wel brood in. Zij hadden de huiscomputer-boom, zoals ver- oorzaakt door Apple, Tandy, Com- modore en Sinclairs gemist. Met een echte standaard, waarbij de randapparatuur van het ene merk op die van een ander zou passen, dacht men beslist de markt te kun- nen veroveren.
Dat kwam absoluut niet uit. Weliswaar werd de Hitbit ('hito bito’ in Japan) van Sony op de thuismarkt goed ontvangen, maar de scheepsladingen die naar Euro- pa kwamen, bleven in de pakhui- zen staan. Westduitsland is tradi- tioneel een Commodore-land, Frankrijk heeft zijn eigen (Thomson) industrie en merken als de Oric Atmos en dergelijke maak- ten er furore. In Engeland had men de (zeer goede) BBC-computers en de Sinclairs die uitermate populair waren.
99
Alleen in Nederland (en Italië enigszins) sloeg de MSX-norm wel aan, omdat de markt hier uiterst versplinterd was. Een wereldnorm, gesteund door giganten als Sony en onze eigen Philips, dat moest wel goed zijn. Van genoemde mer- ken kocht men echter weinig om- dat inmiddels de Japanse goede- renstroom van MSX-1 naar Neder- land was verlegd. Ons land, met hetzelfde toetsenbord als de An- gelsaksische landen, is nu eenmaal het dumpland bij uitstek.
De MSX-1 koopjes plaveiden de weg voor de norm in ons land. Toen werd aangekondigd dat er een be- tere versie zou komen, MSX-2. Die zou wel weer de volledige onder- steuning van Sony en Philips krij- gen, en uiterst geschikt zijn voor al- lerlei grafische doeleinden en der- halve ook voor het onderwijs.
Daarmee leek met name einde- lijk voor het basis-onderwijs een standaard in zicht te komen. Te lang had men in die categorie al te maken gehad met een veelvoud van computermerken: Commodo- re, Atari, Apple, Sinclair en Philips eigen P-2000. Op elke school stond een ander assortiment, meestal van alles wat, waardoor er geen uitwis- seling tussen de programmatuur mogelijk was. Bovendien ontstond een uiterst versnipperde kennis: wie eindelijk op de Commodore thuis was kon nog geen program- maatjes schrijven voor de Sinclair.
De prijs van een MSX-systeem beliep de laatste tijd zo'n 1100 tot 1200 gulden, inclusief diskdrives, haalbaar voor een basisonderwijs. Omdat er geen computer-leerplan is, moet het enthousiasme van de leerkracht de doorslag geven en verwacht men van de ouders dat er via een of ander fonds wat van die computers komen. Met MSX lukt dat langzamerhand prima, omdat meer scholen gingen samenwer- ken op eenzelfde machine.
Tragiek
De tragiek van het geval is dat Phi- lips het basisonderwijs nogal sterk heeft bewerkt om eerst de P-2000 en later de MSX-1 en 2-versie in te voeren. Een en ander werd onder- steund met boekjes en cursussen en goede raad. Geen school dacht zich een buil te zullen vallen aan een systeem dat op papier wereld- wijd bestond en door grote broer Philips zo perfect werd onder- steund.
Maar Philips heeft MSX zonder blikken of blozen laten vallen. En men heeft - om afbraak van de prij- zen te voorkomen - de beslissing om MSX te laten voor wat het is, ijselijk stil gehouden. Men omhelst nu van harte de Personal Compu- ter of PC. Maar dat is niet bepaald een huiscomputer of een eenvoudi- ge machine voor het onderwijs. Kinderen kun je geen kennis laten maken met een computer als de personal computer (pc): te inge- wikkeld en te duur.
upf ppyybop yov prog
68,
voor: MSX 1/2 — SV.328 — en MS-DOS gebruikers
Se 3 welkom op de: C.U.C, computer club hobbydagen
8 april
19/22 apr.
7 Mei (Belgie) 13 mei 28 mei (zondag) 10 juni 17 juni
24 juni
24 sept.
Motel Akersloot — Zonnevielzaal (snelweg Alkmaar )
PCM SHOW — Jaarbeurs Juliana hal — stand nr. 5077
Domein Tivoli Antwerpsesteenweg
Motel Sassenheim (Teylingerzaal) (aan snelweg Den Haag, afsl. Warmond)
NOVOTEL Venlo — PUTEANUS zaal 1&2 Nijmeegseweg 90 (A67 afslag Nijm./Velden)
Motel Hardegarijp (Grote Zaal) Rijksstraatweg 36 (bij Leeuwarden)
Hotel Princeville — Bovenzaal Liesboslaan 57 (afsl. Etten/Leur)
Koningshof — Spiegelzaal 5 Uiverlaan 20
Domein Tivoli
Akersloot 02513-19102
Utrecht 0030-955911
Mechelen Sassenheim 02522-19019
Venlo 0077-544141
Hardegarijp 05110-5700
Breda 76-226055
Maassluis 01899-11430
Mechelen
(Belgie) Antwerpsesteenweg
U kunt terecht vanaf 11,00 uur tot ca. 16.30 uur. Uw eigen computer (en mo- nitor/tv) meenemen kan wel 'ns makkelijk zijn. Breng al uw software en lis- tings mee om te ruilen, te kopieren of ter plaatsing aan de redactie aan te bieden. Wij verzoeken er begrip voor te hebben dat 't beslist NIET kan wor- den toegestaan software uit de reguliere handel te kopieren! Toegang gratis.
sieokeokeokenkeokeokenkeokenkeokeokeok ako offf ae ae ojee eee eee ekke keken nennen enkenkekenkenkenkenkenkenkenkekekkkak * ATTENTIE: 'zo mogelijk! zal op alle clubdagen de "C.U.C. public domain * * software-bank'! aanwezig zijn. U kunt naar hartelust van de schijven in
% deze bank de programma's kopieren die uw interesse hebben.
bd
*=uw public domain programma's voor de software bank zijn van harte welkom=* x *
hi MSX & MSX-2 & SV.328 & CP/M & MS-DOS & GW-BASIC * aeekenfeeokenfenekenkenkekefekkeeenkeeenfenenknkeekeneekeekokeekeekekeekenkeekkeofenknkenfkekeekeekenfkkenfkenkenkokjkenkekokenkkokknkenk
LAALAAK A ATTENTIE HEEN, in het algemeen behoort inbouw van hardware (bijv. 6 MHz) in uw computer tot de mogelijkheden, die echter niet onbeperkt zijn. Hoewel dit tot nog toe zonder ongelukjes gebeurde, blijft het risico voor de opdrachtgever. Daarnaast verzoeken wij niet leden, die van harte welkom zijn, er rekening mee te houden dat voor de- ze (en andere) service een kleine vergoeding zal worden gevraagd. Ter voorkoming van teleurstelling: bestelt u van te voren de in te bouwen hardware. Informeer 'kort' van te voren telefonisch of degene die het moet inbouwen aanwezig zal zijn.
COMPUTER { 56
goetase
mmmenmnnenennnnnnsne ennen
en er :
MSX Zat
SIDNY HBP XD J
ar te err e 19268 kleuren NMS SZ oD e interlace screen e los toetsenbord e REN SHA-TURBO e 128 kram/128 e SPEED CON- kvram TROLLER e nederlandse e _FM-SOUND met versie 64 klanken e 720 K DRIVE e BASIC 3.0 MSX-DOS 2.10 f259,90 * RGB MET SCSI HOST inter- NID MIE 110 A sg eenheden ace (o.a. voor 20 MB AE SAE harddisk) f499,90 SOFTWARE toetsenbord. ’ COMPLEET MET PAKKIE INNEN:
HARDDISK f1499,90 BASIC KUN COMPILER |f99.90
HI-SOFT multitalenpak— ket met :
COBOL, PASCAL, C++ en DEVPACK80 f349,90
losse talen f124,90
2399,
1* TASSWORD 2* MINI DTP 3* SONY DATABASE
4* SONY S-RAM CAR- TRIDGE
5* DESIGNER PLUS 6* MSX-DOS 1.1 7” SURPRISE GAME
8* EASE AND APPLI- EICATIONS
9* SUPERDUMPER
10* BASIC COM- PILER(KUN)
TIJDELIJK fi 199,
STER-AANBIEDINGEN met SUPERvoordeel !!!
MINI DTP van f79,90 nu 35,
—-PLAN van f499,- nu 59,90
DEVPACK80 nu f89,90
ALWEER EEN NIEUWE NEOS MSX MUIS, kan ook als joystick gebruikt worden f129,90 met PALET f179,90